Кіріспе

Амиун (أميون; ) – Солтүстік Ливанның негізінен грек православтылары тұратын Кура ауданының (яғни χώρα, грек тілінде "ел") астанасы.

Этимология

Амиун қаласының аты арамей тілінен шыққан, яғни "’ам Яван" – "гректер мекені" деген мағынаны білдіреді. Сонымен қатар, қаланың аты римдік ғибадатханалары бар бекітілген қаладан бастау алған болуы мүмкін. Амиун б.з.д. 2 мыңжылдыққа дейін сонатын ежелгі төбеде орналасқан, ал осы кезеңде қала "Амия" деп аталған. "Амия" сөзі б.з.д. 14 ғасырда жергілікті билеушілердің Мысыр перғауындарына жіберген Телль-эль-Амарна хаттарында кездеседі. Ливан қалалары мен ауылдарының атауларын этимологиялық тұрғыдан зерттеген тарихшы Анис Фрейха Амия сөзінің семит тіліндегі "emun" сөзінен шыққандығын, яғни "жеңілмейтін бекініс" дегенді білдіретінін айтқан.

Демография

1953 жылы Амиунның халқы 2673 адамды құрады. Амиунның қазіргі халқы 10 658 адам, және жоғары сапалы зейтүн майы өндіріледі.

Тарих

Амиун – өте көне қоныс, оның тарихы палеолит дәуіріне дейін жетеді. Бұл туралы ескі қаланың жартастарында салынған көптеген шағын үңгірлер куәлік етеді. Өткен жылдары бірнеше француз және неміс шығыстанушылары, соның ішінде француз Эрнест Ренан бұл жерге барып, археологиялық ескерткіштерін зерттеп, олар туралы жазған. Ежелгі семит тайпаларының бұл аймаққа шамамен б.з.д. 4000 жылы келгені болжанып жүр.

Әйгілі Ламенс әкесінің "Ливан ескерткіштері" атты кітабында бірқатар қалаларға тоқталып, олардың бірі "Амия" деп аталады (76-бет). Егер бұл байланыс дұрыс болса, Амиун Ливанның ішкі аймағындағы ең көне қала болып саналады. Амиунның тарихы ежелгі, орта ғасырлық және қазіргі заманғы әртүрлі кезеңдерде өз ізін қалдырған. Оның кейбір ескерткіштері әртүрлі діндердің, оның ішінде пұтқа табынушылықтың кең таралған кезеңіне дейін жетеді. Христиандық пайда болғаннан кейін, Амиундaғы римдік пұтқа табынушылық ғибадатханалары шіркеулерге айналдырылды. Рим Финикиясы дәуірінде маңызды орталық болған қала, бұрын римдік ғибадатхана орналасқан жер болды, ол кейіннен Әйгілі Георгийге арналған шіркеуге айналдырылды (ғибадатхананың негізінің қалдықтары әлі де ортағасырлық монастырь астында көрініп тұр).

Көрнекті орындар

Георгий соборы: Ливанның ресми мектептеріндегі тарих сабағының оқытушысы Шұкралла әл-Наббут жазған айналым хатта айтылғандай, қаланың ең жоғары орналасқан жерінде бұрынғы рим ғибадатханасының үстіне салынған. (1-сурет) Сент-Джон "ал-Шиир" шіркеуі: жартастың оңтүстік-шығыс жағындағы бірнеше қуыстардың үстінде, жартасқа орналасқан. 1099–1100 жылдарға жататын крестшілер шіркеуінің үш бөліктен тұратын көрінісі, қасбеттегі 28 қолмен жасалған мазарларға панорамалық түрде көрініс береді, олардың радиокөміртек талдауы 15 000–24 000 жылға дейін сонады. Амиун қаласы 694 жылы Византия әскерлері, Мурик пен Мурикиан басшылығымен, және Монотелит ілімінің жақтастары арасындағы Амиун шайқасы болған орын ретінде танымал, бұл туралы төмендегі мақалада Шедид әл-Азар айтқан. 20-ғасырда жергілікті халықтың құрамында үлкен өзгерістер болды, бұл халық негізінен ауыл шаруашылығымен, әсіресе зәйтүн, зәйтүн майы және сабын өндірісімен айналысты, бірақ ол Ливандағы ең білімді қоғамға айналды. Нәтижесінде жоғары білімді адамдардың үлесі шамамен 30 пайызға жетті, олардың көп бөлігі медицина саласында білім алған.

Орналасқан жері

Қазіргі заманғы Амиун қаласы маңызды археологиялық төбеде орналасқан. Ерекше қызығушылық тудыратыны – Рим ғибадатханасының жертөлесіне салынған Мар Юрий (Әулие Георгий) және крейсерлік кезеңде жергілікті сәулетшілер салған Мар Фука (Әулие Фока) шіркеулері. Әулие Фока шіркеуінің ішкі бөлігінің барлығы 12-13 ғасырлардағы Византия стиліндегі қабырға суреттерімен жабылған. Үшінші шіркеу – қазіргі қызыл шатырлы Мар Юханна (Әулие Иоанн) шіркеуі, ол оңтүстік-шығыс жағында қабірлік есіктер бар жартасқа орналасқан. Ескі қалалық әкімшілік ғимаратының, яғни "Серайлдың" жанында Марина капелласы орналасқан, ол ежелгі жерлеу мазараттарынан айналдырылған капелла.

Қосымша ақпарат

Құра ауылдары 1. Ааба 2. Афсдик 3. Айн Акрин 4. Әли әл-Мұран 5. Амиун 6. Анеф 7. Бадебхун 8. Баргун 9. Барса 10. Бдебба 11. Батрумин 12. Бишмизин 13. Бхабуш 14. Бишрията 15. Бкомера 16. Бнейл 17. Бохссас 18. Бтурам 19. Бторатиге 20. Бкефтин 21. Бнеран 22. Бсарма 23. Бтабура 24. Бзиза 25. Шарлита 26. Шира 27. Дахр әл-Айн 28. Дарбехтар 29. Дарчмеззин 30. Деддех 31. Фих 32. Иджебрин 33. Кафтун 34. Кифрая 35. Кельбата 36. Келхат 37. Кфараакка 38. Кфархата 39. Кфархазир 40. Каферкаел 41. Кфарсарун 42. Коусба 43. Мазирит Тула 44. Митрит 45. Миддел 46. Нахлех 47. Рашидбин 48. Рас Маска 49. Рас Оста 50. Вата Фарес 51. Закрун 52. Закзук