Кіріспе

Мексикалық суретші (1913–1993)
Ольга Коста (1913 жылдың 28 тамызы – 1993 жылдың 28 маусымы) – мексикалық суретші және мәдениетті дамытушы. Ол Сан-Карлос академиясында сурет өнерін оқуға түсті, бірақ отбасына көмектесу үшін үш айдан кейін оқуын тоқтатты. Осы кезде ол суретші Хосе Чавес Морадомен танысты. Оның оған үйленуі Мексиканың мәдени және интеллектуалдық ортасына қатысуына мүмкіндік берді, және күйеуінің қолдауымен ол өздігінен сурет салу дағдысын жетілдірді. Ол Мексикада көптеген көрмелерге қатысты, сондай-ақ өзінің туындыларын АҚШ-қа сатуға жіберді. Ол сонымен қатар Гуанахуато штатында бірнеше галереялардың, мәдени қоғамдардың және үш мұражайдың құрылуы мен дамуына атсалысты. Ол өз еңбектері үшін, басқа сыйлықтармен қатар, Premio Nacional de Ciencias y Artes сыйлығына ие болды.

Өмір

Коста 1913 жылы Германияның Лейпциг қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы, скрипкашы және композитор Якобо Костаковский мен Ана Фальвисант Бовгларэвокейландл, патшалық Ресейден шыққан, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын еврейлерді қудалаудан қашу үшін Украина аймағынан қашып кетті. Олар алдымен Ольга дүниеге келген Лейпцигке, соғыс басталғаннан кейін оның әпкесі Ля туған Берлинге қашты. Ол және оның қарындасы Ля алғаш рет қаладағы Colegio Alemán (неміс мектебі) -ге оқуға түсті. Ля жазушы болды (кейіннен тарихшы және өнер сыншысы Луис Кардоса и Арагонға үйленді), ал Ольга музыкаға қатысты, әсіресе фортепианода ойнап, мектеп хорында ән шырқады. Бұл музыкалық бейімділік оның әкесінің ықпалы мен жігерлендіруіне байланысты болды. Сурет салуға алғаш рет Диего Ривера сурет салған Симон Боливар амфитеатрындағы концерттерге қатысқанда, оның түстері Ольганы таң қалдырды. Коста мен Чавес Морадо 1935 жылы 18 мамырда Мексика қаласында үйленді. 1970 жылдардың соңында ол Елизавета II-ні үйінде қарсы алды. Бұл оқиға оның күйеуі Хосе Чавес Морадомен бірге Веракрус штатының Халапа қаласында сурет салу мектебін ашу және мұғалімдер колледжінің залдарын бояу үшін басталды. Чавес Морадо оны тәжірибе жасауға шақырды, бірақ ол бұл туралы күмәнді болды. Амор Костаның жұмысын АҚШ-қа жіберіп, жоғары баға алған алғашқы адам болды. Өмірінің соңында ол жеке және күйеуімен бірге өзінің көркемдік және мәдени жұмысы үшін бірқатар марапаттар алды. 1984 жылы оның өмірі туралы кітап жарық көрді. La Vendedora de Frutas (1951) - Мексикадан шыққан көптеген жемістермен қоршалған және дәмін татып, сатуға дайын жеміс сатушыны бейнелейді. Кейбір жемістер - қант қамышы, алмұрт, мамей және гуава. Бұл сурет Мексиканың егін жинау және оның жұмысшыларын, халық еңбек еткен әр түрлі түбірлі "жемістерді" көрсетеді. Коста тағы бір рет әйелді суреттейді, бұл жолы Мексиканың "жемісін" сурет салудың дәстүрлі тәсілімен көрсететін еңбекқор әйелді бейнелейді. Костаның "Күйеу" картинасы некелік құрылымды бұзудың үлгісі болып табылады. Онда ортада гүлдер мен түрлі-түсті көйлекпен бірге күйзеліске ұшыраған келіншек тұрмысқа шыққан күні бейнеленген. Келіншектің идеалдық әйел емес екендігі, бұл мәселеде ешқандай пікір білдіре алмайтыны және жалпы алғанда, өзінің жағдайына қанағаттанбайтыны көрінеді. "Тазалау" термині әйелдің бойжеткендігінен айырылып, келіншектің артында тұрған метафоралық солып қалған гүлдер арқылы жетілуін білдіреді. Бұл - әйелдің жағдайына және басқалардың әйелдерге деген идеалистік көзқарастарына қатысты түсінік.

Өнер

Сан-Карлос академиясында сурет салу және гравировкадан сабақ алғанымен, ол 1933 жылы үш ай ғана болды. Оның қабілеті 1936 жылы Хосе Чавес Морадоның ынталандыруымен хобби ретінде өздігінен дамыды. Осы себепті ол көбінесе өзіндік білім алған суретші деп есептеледі. Өмірі бойы ол тұрмыстық сахналарды, натюрморттарды, портреттерді және пейзаждарды суреттеді, олардың түс қолдануы ерекше көзге түседі. Ол Руфино Тамайо және Педро Коронель сияқты суретшілермен қатар колорист ретінде танылады. Оның техникасы әрқашан толыққанды болмаса да, туындыларының нәзік сезімі әсерлі деп бағаланады. Оның жұмысындағы қайталанатын элемент – бір маңызды туындыны жасауға ұмтылыс, ал қалғандары оның басымдығына мүмкіндігінше кедері келтіруі. Пейзаждар қайталанып тұрады, бірақ негізгі элементтер ретінде емес, негізгі идеяны түсіндіру үшін фон ретінде қолданылады. Ол бейнелерді дәл көшіруге емес, көргендерінің әсерін беруге қызығушылық танытты. Бұл бейнелерде бұрмалауға және түспен тәжірибе жасауға әкелді. Ол әйелдерді, әсіресе ерте туындыларында жергілікті әйелдер мен балаларды суреттеуге бейім болды. Оның портреттері көбінесе әйелдерге арналған, күйеуінен басқа екі ерте ерекше жағдай бар. Ол Мексиканың ұлтшылдық және капитализмге, империализмге қарсы болған кезінде сурет салуды бастады, бұл Мексика монументализмімен күшейтілді. Мексикаға баса назар бергенімен, оның жұмысы саяси сипатта емес. Оның алғашқы туындылары формалды және қатаң болды, Мексика фольклорына назар аударды, Диего Ривераның ықпалымен жарқын түстермен, Карлос Мериданың геометриялық формаларымен және Руфино Тамайоның жемістерін пайдаланумен ерекшеленді, бұл тұрмыстық суреттерге жатқызылды, бірақ Мария Изкьердо стиліндегі экспрессионистік элементтерді де қамтиды. Оның ерте туындылары формалды білімінің жетіспеуіне байланысты нәзік және әлсіз деп есептеледі, ал тұрмыстық элементтердің көп бөлігі жұмысты АҚШ-та сату мақсатымен әдейі біріктірілді. Оның суреттерінде композицияның қалған бөлігіне қарағанда бір немесе бірнеше элементтер пропорциясыз үлкен болып келеді, мысалы, 1941 жылғы «Новиа» картинасындағы келіншектің отырған орындығы. Оның ерте модельдері, әсіресе 1930 жылдары жергілікті адамдар болды. 1940 жылдардың ортасында оның техникасы, әсіресе материалдарды қолдану және түс таңдауы өзгерді, Мексика монументализмінен сәл алшақтады. 1950 жылдары оның жұмысы байып, түс қолдануы әртараптанды, әсіресе терең жасыл, көк, қызғылт сары, қызыл және қызғылт түстер Мексиканың жергілікті халқының тыныш және күңгірт бейнелерімен контраст жасады. Композициялар формалды және академиялық, Ривераның күшті ықпалын көрсетеді. Ол әлі де тұрмыстық тақырыптармен жұмыс істеді, бірақ жалаңаш, натюрморттар мен пейзаждарға қадам баса бастады. Оның ең танымал туындысы осы кезеңдегі «Жеміс сатушы» (1951). Оның пейзаж суреттерінің көп бөлігі 1950 жылдардан бастап сақталған, сонымен қатар өлілер күніне байланысты натюрморттар мен бейнелер де бар. 1960 жылдары ол қызғылт, сұр, беж және жасыл сияқты ашық түстерге көшті, олар экспрессионизмнің ықпалымен күшті контраст жасамайды. Оның кейінгі туындылары абстракциямен және Бахио аймағының пейзаждарын суреттеумен ерекшеленеді, қызыл және терең жасыл түстермен. Бұл суреттерде Руфино Тамайоның ықпалымен түстердің өзгеруі байқалады, сары, охр және лаванда түстеріне баса назар аударылады. Текстураларды бейнелеу, әсіресе Бахио пейзаждарын суреттеуде, күрделірек болады. Бұл туындыларда адам бейнелері дерлік жоғалып кетеді, бірақ адамдар жасаған үйлер, жолдар және басқа да нысандар абстрактілі фигуративтізмнің бір түрі ретінде сақталады. Оның соңғы туындылары 1978-1979 жылдары жасалған, олардың ішінде Ladera және Niebla бар. Бұл туындылар кадрдан тыс кеңістікке созылатын үлкен кеңістік әсерін туғызады, көз суреттің әр түрлі түстерімен тоқтап тұрмай, жүріп өтеді.