Кіріспе

Марстың екінші ірі жанартау аймағы – Марстағы жанартау провинциясы Элизиум, Элизиум және Цебрения төртбұрыштарында орналасқан. Аймақта (солтүстіктен оңтүстікке қарай) Гекатес Толус, Элизиум Монс және Альбор Толус жанартаулары бар. Провинцияның ортасы шамамен Элизиум Монсқа жақын. Элизиум Планитиа – Элизиумның оңтүстігіндегі кең жазық. Тағы бір ірі жанартау, Аполлинарис Монс, Элизиум Планитианың оңтүстігінде орналасқан, бірақ ол провинцияның құрамына кірмейді. Ірі жанартаулардан басқа, Элизиумда Марста ұзын шатқырлар бар бірнеше аймақтар бар, олар фосса немесе фоссалар (көпше түрі) деп аталады. Олардың ішінде Сербер фоссасы, Элизиум фоссасы, Галаксиас фоссасы, Гефест фоссасы, Гиблай фоссасы, Стигис фоссасы және Зефирус фоссасы бар.

Құрамы

Облыстың оңтүстік-шығыс бөлігі геохимиялық тұрғыдан солтүстік-батыстан ерекшеленеді. Оңтүстік-шығыс бөлігі шөгінді және кеуекті тау жыныстарынан құралған. Оңтүстік-шығыс бөлігінің басым бөлігі Амазонканың Геспер вулканикалық бірліктерінен тұрады. Қалған оңтүстік-шығыс вулканикалық бірліктерінің көпшілігі Амазонканың кейінгі кезеңдеріне жатады. Жер қыртысының үстіндегі шаң қабатының кесірінен осы облыстың құрамын зерттеу қиынға соқты. Шаң аз аймақтардағы зерттеулер оның негізінен жоғары кальцийлі пироксен мен оливинден тұратынын көрсетті. Облыстағы Гекатес Толусы жанартауының кальдерасында бетке жақын мұздық шөгінділері сақталған.

Құрылу

Провинцияның оңтүстік-шығыс бөлігі солтүстік-батыс бөлігінен шамамен 0,85 миллиард жылға жас. Оңтүстік аймақтағы лава ағындарының кратерлік санауы төмен кратерлеу деңгейін көрсетіп, жанартаулық белсенділік салыстырмалы түрде жақында, соңғы 10 миллион жылда болғанын көрсетеді. Ең соңғы жанартаулық белсенділік 2 миллион жыл бұрын болған. Геккатес Толус шамамен 350 миллион жыл бұрын атқылаған, ал оның нәтижесінде пайда болған кальдерадағы мұздықтар 5 мен 24 миллион жылдың арасында пайда болған. Аймақтың үш ірі жанартауы 1700 x 2400 км көлемді кең дөңгелек үстінде орналасқан. Элизиум Монс шамамен 7-7.5° бұрышпен Марстағы басқа жанартаулардан шамамен 1,5 есе тік. Элизиум Монстың кратерінің диаметрі шамамен 13,5 км. Бұл орталық кратердің жиегінен өтетін кем дегенде 18 ирек каналдар бар, олар құлаған лава түтіктері мен лава арналарының қалдықтары деп саналады. "Викинг" орбиталық станциясы Элизиумның жанартаулық провинциясы Тарсис жанартаулық аймағына қарағанда вулканизмнің әртүрлі түрлерін көрсеткенін атап өтті. 2004 жылы Еуропалық ғарыш агенттігінің "Марс Экспресс" орбиталық станциясының HRSC құралы аймақтағы жанартауларды бақылады. Қондырғының негізгі ғылыми мақсаты – Марстағы сейсмикалық белсенділіктің деңгейін бақылау және Марстың қалай пайда болғанын, содан бері планета қалай эволюцияға ұшырағанын түсіну.