Кіріспе

Адам гени

QDPR (хиноидты дигидроптерин редуктаза) – хиноидты дигидроптерин редуктаза ферментін өндіретін адам гени. Бұл фермент тетрагидробиоптерин деп аталатын, сондай-ақ BH4 деп белгілі затты қайта өңдеу жолының бір бөлігі болып табылады. Тетрагидробиоптерин фенилаланин гидроксилазасы деп аталатын ферментпен бірге фенилаланинды өңдейді. Фенилаланин – аминқышқыл (белоктардың құрылыс бөлігі), ол тамақ арқылы алынады; ол барлық белоктарда және кейбір жасанды тәттілендіргіштерде кездеседі. Тетрагидробиоптерин фенилаланин гидроксилазасымен өзара әрекеттескен кезде, тетрагидробиоптерин өзгеріске ұшырайды және оны пайдалануға жарамды күйге қайта өңдеу қажет. Бұл затты жаңарту организмдегі басқа да бірнеше аминқышқылдардың дұрыс өңделуі үшін маңызды. Тетрагидробиоптерин сонымен қатар мидағы нейротрансмиттерлер деп аталатын, жүйке жасушалары арасында сигналдарды жеткізетін химиялық заттардың өндірілуіне де көмектеседі. QDPR гені 4-хромосоманың қысқа (p) қолда, 15.31 позициясында орналасқан, 17 164 291 негіз жұбынан 17 189 981 негіз жұбына дейін. Меланоциттік жасушаларда QDPR генінің экспрессиясы MITF арқылы реттелуі мүмкін.

Қатынасты жағдайлар

QDPR геніндегі мутациялар дигидроптеридин редуктаза тапшылығын тудырады, бұл тетрагидробиоптерин тапшылығының бір түрі. Осы генде ауруға себеп болатын 30-дан астам мутация анықталды, оның ішінде бұрыс тізілімдеу, аминқышқылының орны ауысуы, қосымшалар немесе ерте аяқталу сияқты өзгерістер бар. Бұл мутациялар квиноидты дигидроптеридин редуктазасын толық немесе дерлік толықтай белсенділіксіз қылып қояды, бұл тетрагидробиоптериннің қалыпты қайта өңделуіне кедергі келтіреді. Қайта пайдалануға жарамды тетрагидробиоптерин болмаған жағдайда, организм фенилаланинды дұрыс өңдей алмайды. Нәтижесінде, диетадан алынған фенилаланин қан ағынында және басқа тіндерде жинақталып, мидың зақымдануына әкелуі мүмкін. Мидағы нейротрансмиттерлерге де әсер етеді, бұл дамудың тежелуіне, құрысуларға, қозғалыс бұзылыстарына және басқа да симптомдарға себеп болады. Сонымен қатар, квиноидты дигидроптеридин редуктазасының активтілігінің төмендеуі мидың белгілі бір бөліктерінде кальцийдің қалыптан тыс жинақталуына алып келуі мүмкін, бұл нерв жасушаларына зақым келтіреді.