Қоян тері желімі: суретшілер үшін дәуірлер бойғы байланыстырғыш және жабыстырғыш
Rabbit-skin glue
Қоян терісі желімі – суретшілер үшін ғасырлар бойы қолданылып келе жатқан, матаның негізін дайындау және бояуға арналған жабысқыш. Сурет салуға арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қоян терісі желімі – өлшемдеуші зат, сонымен қатар жабыстырғыш ретінде де қолданылады. Бұл жануарлар желімінің бір түрі, ол негізінен тазартылған қоян коллагенінен жасалған. Бұл желім майлы бояу үшін кенепті созу және дайындау үшін ғасырлар бойы пайдаланылып келеді. Ол сондай-ақ дәстүрлі гессоның құрамына кіреді.
Rabbit skin glue is a sizing that also acts as an adhesive. It is a type of animal glue that is essentially refined rabbit collagen. The glue has been used for centuries for stretching and priming canvases for oil painting. It has also been an ingredient in traditional gesso.
Тарих
Ренессанс суретшілері қолданған дәстүрлі майлы суретте, қаламды жабу үшін тері желімі қолданылған. Бұл қажеттілік туды, себебі көптеген майлы бояулардың негізін құрайтын зығыр майының құрамында линолен қышқылы болады, ол уақыт өте келе мата талшықтарын жояды. Ренессанс суретшілері сондай-ақ таза желім (жануар терісінен жасалған желім) құрғағаннан кейін қатты болатынын білген, сондықтан оны май мен сазбен араластырып, қаламдар үшін "жартылай негіз" дайындаған. Жануар терісінен жасалған желім көбінесе тек панельдер сияқты қатты беттерге жабыстырылатын. Бұл қаламды немесе панельді жабуға көмектессе де, суретшілер соңғы майлы бояудың жабысуы үшін байланыстырушы қабатты қамтамасыз ету мақсатында, көбінесе қорғасын негізді бояудан тұратын "майлы негіз" қабатын жаққан.
In traditional oil painting as practiced by the Renaissance painter, skin glue was used to seal the canvas. This is necessary because the linseed oil that forms the base of most oil paint contains linolenic acid that will destroy the canvas fibers over time. Renaissance artists also knew that pure size (hide glue) became brittle once dry, and would mix it with oil and chalk to make a "half ground" for canvases. Pure hide glue was usually applied only to rigid supports like panels. Though this does help to seal the canvas or panel, artists still applied a layer of "oil ground", which was often lead based paint, in order to provide a binding layer for the final oil paint to adhere to.
Өндіріс
Қоян терісін желімдеу – жануарлардың дәнекер тіндерін ұзақ қайнату арқылы жасалатын жануарлар желімі. Қоян терісін желімдеуді ұнтақ, кішкентай кесектер немесе ірі бөліктер түрінде сатып алуға болады. Дұрыс консистенция мен күштілікке қол жеткізу үшін су мен желімнің дұрыс пропорциясын қолдану қажет. Оны қайнау температурасынан сәл төмен қыздыру керек. Тым жоғары температура желімнің жабысу қасиеттерін азайтады. Қоян, сиыр және жылқы терісінен жасалған желімді өндірушілер келесіні ұсынады.
Rabbit skin glue is an animal glue created by prolonged boiling of animal connective tissue. Rabbit skin glue can be bought in powder form, little pellets or in larger chunks. Preparation involves using the correct proportion of water to glue to achieve the correct consistency and strength. It should be heated to just short of the boiling point. Too much heat results in a product with reduced adhesive qualities. Manufacturers of rabbit, and cow & horse hide glue recommend dissolving at .
Тіркемеші
Қоян терісі желімі концертинаның балғасын жасауда және басқа да кіші, жеңіл аспаптарда, әсіресе скрипкаларда қолданылады. Оның басты артықшылықтары – өте жылдам жабысу және аспапты ішкі жөндеу үшін бөлшектеу қажет болғанда ыстық сумен оңай бөлінуі. Сонымен қатар, оның иілуге төмен қарсылығы бар, яғни кейбір желімдердің уақыт өте келе тіпті аз, бірақ тұрақты күш әсерінен пластикалық деформацияға ұшырау қабілеті. Мысалы, гитараның тұғырлары жоғары көлденең күштерге ұшырайды, ал дұрыс таңдалмаған желім оларды алға жылжуына себеп болуы мүмкін. Желімнің протеиндері ағашқа сіңіп, оның құрылымымен өріледі. Желімнің бекітілуі салқындау және кебу кезінде жүреді, сондықтан бөліктерді біріктіріп, толық күшке жету үшін жұмыс уақыты өте қысқа, шамамен бірнеше минутты құрайды, ал PVA желімі 20-30 минутқа дейін созылуы мүмкін. Бұдан әрі, желім тек ағаш талшықтарын микроскопикалық деңгейде тікелей байланыстыратындықтан, қосылыстағы кез келген кеңістіктер толыққанды толтырылмайды, сондықтан біріктірілетін беттер өте тегіс болуы керек.
As an adhesive, rabbit skin glue is used in the production of the bellows of concertinas, and in other smaller, light instruments—prominently in violins. Its supreme advantages are very fast bonding and easy debonding with hot water, if an instrument must be disassembled for internal repairs. It also has very low creep, which is the tendency of some glues to plastically yield under even low but consistent stresses over time. For example, guitar bridges are subject to high lateral stresses that, with the wrong glue, can lead it to creep forward. The proteins of the glue soak into the wood and interlace with its pores. Setting of the glue occurs with cooling and drying, so the working time is very short, on the order of minutes, to stick the parts together and get full strength, unlike PVA glue which might provide 20–30 minutes. Furthermore, since the glue only works by microscopically stitching the wood fibers together, any gaps in the joint are not going to be successfully filled, and so the mating surface must be very smooth.
Өлшемін анықтау
Сурет салуда өлшегіш ретінде қолданылғанда, ол салғыштарға орналастырылған кенепке біркелкі жағылады. Желім кепкен кезде, кенеп тартылады. Кенепті кем дегенде 12 сағатқа нормалды бөлме температурасында кептіруге қалдыру керек. Еш жағдайда кенепті күшті күн сәулесінің немесе басқа да қызықтырудың астына қоймау керек, себебі желім жарылуы мүмкін. Ауаның ылғалдылығы да кенептің қаншалықты тартылатынына әсер етеді. Бұл процесті тағы бір рет қайталау қажет. Содан кейін қажет болса, кенептің бетін аздап тегістеуге болады. Одан кейін майлы грунт жағылады. Қоян терісінен жасалған желіммен өлшенген кенеп, акрилдік грунт сияқты басқа нұсқаларға қарағанда тартылуының арқасында тығыз болады. Бұл кенеп түрі құнды, себебі оны тегіс текстураға дейін тегістеуге болады, бұл суретшіге әдеттегі акрилдік грунтпен қол жеткізілмейтін жоғары деңгейдегі бөлшектерді жасауға мүмкіндік береді. Бұл қоян терісінен жасалған грунт тек майлы бояулардың астында қолдануға жарамды. Акрилдік материалдар қоян терісінен жасалған желіммен дайындалған кенептен қабыршақталады, сондықтан олар қолдануға болмайды. Көптеген заманауи реставраторлар майлы суреттердегі жарықтардың басты себебі – қоян терісінен жасалған желім деп санайды. Желім гигроскопиялық болғандықтан, атмосферадан ылғалды үнемі сіңіріп алады, бұл ауаның ылғалдылығының өзгеруіне байланысты желімнің ісінуіне және қысқаруына себеп болады. Көптеген ылғалдылық циклдарынан кейін, осы қайталама иілу нәтижесінде майлы бояу жарылады. Қоян терісінен жасалған желімге қазіргі заманғы баламалар бар, мысалы, Gamblin’s PVA өлшегіші және Golden Acrylics’ GAC100. Бұл баламалар қоян терісінен жасалған желімнің гигроскопиялық қасиеттерін жоққа шығарады, бірақ олар да аз ғана гигроскопиялыққа ие және қоян терісінен жасалған желімдей майлы бояуларға зиян келтірмейді. Дегенмен, бұл заманауи алмастырғыштар кенепті қоян терісінен жасалған желімдей қатайта да, тартыла да бітірмейді, сондықтан кейбір суретшілер әлі де қоян терісінен жасалған желімді пайдалануды ұсынады.
When used in painting as a sizing, it is spread evenly over a canvas that has been placed on the stretcher. When the glue dries, it tightens the canvas. The canvas should be left to dry in normal room temperature for at least 12 hours. Under no circumstances should the canvas be placed to dry under harsh sunlight or other heat, because the glue will start to crack. Air humidity also affects how tight the canvas will dry. This process should be then repeated once more. After this if needed, the canvas can be lightly sanded flat. Then an oil based primer is applied. A canvas sized with rabbit skin glue can be made tighter than with other alternatives—such as an acrylic based gesso—because of the shrinkage. This type of canvas is also valuable because it can be sanded to a flatter texture, which allows the painter to achieve a finer level of detail than can be achieved with a typical acrylic gesso ground. This rabbit skin glue ground is only appropriate for use under oil paint. Acrylic based media will flake off a canvas prepared with rabbit skin glue and are therefore not appropriate. Rabbit skin glue is considered to be a major cause of cracking in oil paintings by most modern conservators. Because the glue is hygroscopic, it continually absorbs moisture from the atmosphere, causing the glue to swell and shrink as ambient humidity levels change. Over many humidity cycles, this repeated flexing causes the brittle oil paint to crack. Modern substitutes for rabbit skin glue are available, such as Gamblin's PVA size and Golden Acrylics’ GAC100. These substitutes do not have the hygroscopic properties of rabbit skin glue, while still being very slightly hygroscopic, and should not cause the damage to oil paints that rabbit skin glue does. However, these modern replacements do not stiffen and tighten the canvas as well as rabbit skin glue does, so some artists still prefer to use rabbit skin glue.