Кіріспе

Ресейлік ядролық қуатты мұз бұзғыштарының "Арктика" класы – Ресей (бұрынғы Кеңес Одағы) ядролық қуатты мұз бұзғыштарының класы. Олар ресейлік белгілемелері бойынша "10520" жобасы (алғашқы екі кеме) және "10521" жобасы (үшінші кемеден бастап) деп те белгілі. 2016 жылы алғашқы "22220" жобасы мұз бұзғышы, сондай-ақ "Арктика" іске қосылғанға дейін, олар әлемдегі ең ірі және ең қуатты мұз бұзғыштар болды. "Арктика" класының кемелері федералдық үкіметке тиесілі, бірақ 2008 жылға дейін "Мурманск кеме компаниясы" (MSCO) басқарды, содан кейін толық мемлекеттік меншікке өткен "Атомфлот" корпорациясына берілді. Ресей немесе Кеңес Одағы салған ядролық қуатты он азаматтық кемеден алтауы осы типті болды. Олар Арктика мұхитының Солтүстік бөлігіндегі Сібірдің солтүстігінде сауда кемелерін сүйемелдеуге, сондай-ақ Арктикаға ғылыми және демалыс экспедицияларын жүргізуге пайдаланылады.

Тарих

1971 жылдың 3 шілдесінде Ленинградтағы Балтық кеме жасау зауытында «Арктика» деп аталған үлкен ядролық мұзқұйғыш кемесінің жобалық құрылысы басталды. Төрт жыл өткен соң, 1975 жылдың 17 желтоқсанында Мәскеу мен Ленинградқа теңіз сынақтарының сәтті аяқталғаны туралы радиохабарлама келді. Сол кездегі ең жаңа және ең ірі ядролық мұзқұйғыш «Арктика» Арктикаға дайын болды. «Арктика» 1977 жылдың 17 тамызында Солтүстік полюске жеткен алғашқы су үстіндегі кеме болды. Ресейдің екінші ядролық мұзқұйғыш кеме класындағы бас кеме ретінде «Арктика» атауы келесі бес кемеге берілді: 1977 жылы «Сибір», 1985 жылы «Ресей», 1989 жылы «Совет Одағы», 1992 жылы «Ямал» және 2007 жылы «50 жыл жеңіс». Жаңа үлгідегі ядролық мұзқұйғыштардың біріншісі – 22220 жобасы 2016 жылы суға түсірілді. Бұл кеме де «Арктика» деп аталды және мұздың азаюы мен көлік ағынының күшеюіне байланысты жасалды.

OK-900A реакторлары

1967 жылдың желтоқсаны мен 1970 жылдың мамыр айы аралығында "Арктика" және бірінші ядролық қуатпен жүретін мұзқұйғыштың алға басушысы "Ленин" өзінің үш ОК-150 реакторын, қуаты 90 МВт әрқайсысынан, екі ОК-900 реакторымен, қуаты 159 МВт әрқайсысынан алмастырды. "Арктика" және "Арктика" класындағы барлық мұзқұйғыш кемелер екі ОК-900А реакторымен жабдықталған, олардың қуаты 171 МВт әрқайсысынан. Әрбір реактор жеке, жабық бөлімшеде орналасқан және салмағы 160 тоннаға жетеді. Олар су, болат және жоғары тығыздықтағы бетонмен қоршалған, ал кеменің ішіндегі радиация деңгейі 86 сенсормен үздіксіз бақыланады. Қауіпсіздік таяқшаларын толық енгізу арқылы тізбектік реакцияны 0,6 секунд ішінде тоқтатуға болады. "Арктика" мұзды сындырғанда күніне 200 грамға дейін отын пайдаланады. Әрбір реакторда 500 кг уран изотоптары бар, бұл реакторлық ядроны ауыстыру арасында кем дегенде 13,7 жылға жетеді. Қолданылған ядролар Мурманскіде шығарылып, жаңаларымен ауыстырылады, пайдаланылған отын қайта өңделеді және радиоактивті қалдықтар зауытында қалдықтар жойылды.

Қозғалтқыш

OK 900A – қысыммен жұмыс істейтін су реакторы, яғни салқындату суы реактор арқылы үнемі қысыммен сорғыланып, ядроларды және реакторды салқын ұстау үшін жылуды алып тастайды. Қыздырылған су реактордан қазандыққа (бір реакторға төрт қазандық) сорғыланады, онда ол жылуын басқа суға беріп, 30 кгк/см2 (2,94 МПа немесе шамамен 1084 пси) қысыммен бу шығарады. Төрт қазандықтың әр жиынтығы екі бу турбинасын қозғалтады, олар үш динамоны айналдырады. Бір киловольт тұрақты ток содан кейін тікелей винтке қосылған үш екі оралмалы электрмоторға жеткізіледі, бұл бұранданың орташа жылдамдығын 120-180 айналымға дейін қамтамасыз етеді. Электр энергиясын қамтамасыз ету үшін станцияға бес қосалқы бу турбинасы қосылған, олар 10 МВт жиынтық электр қуатын беретін генераторларды айналдырады. Үш бекітілген перне Арктикаға итерме күшін, қуатын және маневрлеу қабілетін береді. Оң және орталық пернелер сағат тілі бойынша, ал сол жақ перне сағат тіліне қарсы айналады, бұл теңдестіру үшін жасалады. Әрбір перне 20 метрлік (65,6 фут) шахтаның соңында орналасқан және салмағы 7 тонна болатын төрт қанаты бар. Олар диаметрі 5,7 метрлік және салмағы 50 тонна болатын торапқа тоғыз бұрандамен бекітіледі. Арктика сонымен қатар, пернені теңізде жөндеуге мүмкіндік беру үшін қосалқы төрт қанатты, сонымен қатар суға түсуге қажетті жабдықтар мен құралдарды алып жүреді; операция зақымның ауқымына байланысты бірден төрт күнге дейін созылуы мүмкін. Пернелер 480 тонналық 18-43 МВт (25 000 а.к.) [жалпы: 55,3 МВт (75 000 а.к.)] біріктірілген итерме күшін бере алады. Бұл ашық суда максималды жылдамдыққа, толық жылдамдыққа және қалың, тегіс мұзды сындырып өтетін кездегі орташа жылдамдыққа тең.