Циклдық кернеу: қайталанатын жүктемелер мен күштердің уақыт бойынша өзгеруі. Мысалы, шаңғы көтергіші дөңгелегіндегі кернеулерді қарастырыңыз. Материалдардың беріктігін зерттеу.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Циклдік стресс – уақыт өте келе қайталанатын түрде өзгеретін күштердің (немесе кернеулердің) таралуы. Мысалы, шаңғы көтеру машинасы сияқты әуе көтергішті қозғалтатын үлкен дөңгелекті қарастырайық. Дөңгелекке оралған сым кабель дөңгелекке және оны тіреп тұратын жетек білікке төмен қарай күш түсіреді. Білік, дөңгелек және кабель қозғалса да, күш жерге қатысты дерлік тік болып қалады. Осылайша, жетек білігінің бетіндегі нүкте жерге қарай бағытталғанда созылуға, ал аспанға қарай бағытталғанда қысылуға ұшырайды.
Cyclic stress is the distribution of forces (aka stresses) that change over time in a repetitive fashion. As an example, consider one of the large wheels used to drive an aerial lift such as a ski lift. The wire cable wrapped around the wheel exerts a downward force on the wheel and the drive shaft supporting the wheel. Although the shaft, wheel, and cable move, the force remains nearly vertical relative to the ground. Thus a point on the surface of the drive shaft will undergo tension when it is pointing towards the ground and compression when it is pointing to the sky.
Циклдік стресстің түрлері
Циклдік кернеу айналатын механизмдерде жиі кездеседі, онда айналатын бөлшекке иілу моменті қолданылады. Бұл циклдік иілу кернеуі деп аталады және жоғарыдағы көтергіш жақсы мысал болып табылады. Дегенмен, циклдік осьтік кернеулер мен циклдік бұрылыс кернеулері де болады. Циклдік осьтік кернеудің мысалы – бунджи секіргіші (бунджи секіруін қараңыз), ол көпірлер сияқты құрылымдардан секіріп түсетін адамдардың салмағын ұстап тұруы керек. Адам арқанның соңына жеткенде, арқан серпіліп, адамның құлауын тоқтатады. Бұл арқанда үлкен осьтік кернеу тудырады. Арқанда сақталған серпімді потенциалдық энергияның бір бөлігі әдетте адамға қайтарылады, бұл адамды құлаған қашықтықтың бір бөлігін жоғары лақтырады. Содан кейін адам қайтадан арқанға түсіп, арқанға кернеу түсіреді. Бұл бір секіру ішінде бірнеше рет қайталанады. Сол арқан бірнеше секіру үшін қолданылады, арқанда циклдік кернеу тудырады, егер оны алмастырмаса, ол әсерге шыдамай, жыртылуы мүмкін.
Cyclic stress is frequently encountered in rotating machinery where a bending moment is applied to a rotating part. This is called a cyclic bending stress and the aerial lift above is a good example. However, cyclic axial stresses and cyclic torsional stresses also exist. An example of cyclic axial stress would be a bungee cord (see bungee jumping), which must support the mass of people as they jump off structures such as bridges. When a person reaches the end of a cord, the cord deflects elastically and stops the person's descent. This creates a large axial stress in the cord. A fraction of the elastic potential energy stored in the cord is typically transferred back to the person, throwing the person upwards some fraction of the distance he or she fell. The person then falls on the cord again, inducing stress in the cord. This happens multiple times per jump. The same cord is used for several jumps, creating cyclical stresses in the cord that could eventually cause failure if not replaced.
Циклдік стресс және материалдың істен шығуы
Материалға циклдық кернеулер қолданылған кезде, кернеулер пластикалық деформация тудырмаса да, материал шаршаудан зақымдануы мүмкін. Шаршау зақымдануы әдетте циклдық кернеулерді орташа және ауыспалы компоненттерге бөлу арқылы модельделеді. Орташа кернеу – негізгі кернеудің уақыт бойынша орташа мәні. Ауыспалы кернеудің анықтамасы әртүрлі дереккөздерде әртүрлі болады. Ол ең төменгі және ең жоғары кернеу арасындағы айырмашылық, немесе орташа және ең жоғары кернеу арасындағы айырмашылық ретінде беріледі. Инженерлер құрылымдық элементтері циклдық кернеудің бір түріне (иілу, осьтік немесе бұрылу) ғана ұшырасатындай механизмдерді жобалауға тырысады, себебі бұл әртүрлі материалдардың шаршау қасиеттерін анықтау үшін жүргізілетін тәжірибелерге сәйкес келеді.
When cyclic stresses are applied to a material, even though the stresses do not cause plastic deformation, the material may fail due to fatigue. Fatigue failure is typically modeled by decomposing cyclic stresses into mean and alternating components. Mean stress is the time average of the principal stress. The definition of alternating stress varies between different sources. It is either defined as the difference between the minimum and the maximum stress, or the difference between the mean and maximum stress. Engineers try to design mechanisms whose parts are subjected to a single type (bending, axial, or torsional) of cyclic stress because this more closely matches experiments used to characterize fatigue failure in different materials.