Механикалық инженерия
-
Үздіксіз орта механикасы
үздіксіз орта механикасы – материалдардың деформациясын және күштерді тасымалдауын зерттейтін физика саласы. Каушидің 19 ғасырлық моделі.
-
Кернеу астындағы материалдың деформациясын сипаттауға арналған математикалық модель
Киізді деформациялау математикалық моделі: кіші деформация теориясы, құрылымдардың беріктігін есептеу, инженерлік салаларда қолданылуы.
-
Үздіксіз ортадағы ішкі күштер және кернеулер
Механикадағы кернеу: үздіксіз материалдардағы ішкі күштер, деформация, созу, қысу, өлшемдері (Па). Материалдардың беріктігін түсіндіреміз.
-
Заттың пішіні мен мөлшерінің өзгеруі
Деформация, физика, инженерлік: Объектінің пішіні мен мөлшерінің өзгеруі, бұрылыс, кернеу, деформация қисығы. Материалдардың қасиеттерін зерттеу.
-
Қатты денелердің қайтымсыз деформациясы
Пластичность – қатты денелердің күш әсерінен қайтымсыз деформациялану қабілеті. Металдар, топырақ, бетон сияқты материалдарда кездеседі.
-
Кернеу-деформация қисығы
Материалдардың кернеу-деформация қисығы: қасиеттері, модуль икемділігі, беріктік шегі, созу беріктігі. Материалдарды сынау және талдау үшін маңызды.
-
Қақпақтар мен материалдардың сынуы
Жануарлардың сынақтан өтуі, материалдардың сынуы, жарықтардың пайда болу себептері мен түрлері (жұмсақ, сынды). Материалдар ғылымы.
-
Суперпластикалық қасиеттер: Материалдардың механикалық ерекшеліктері
Суперпластикалық материалдар: қасиеттері, қолданылуы, кристалл құрылымы. 400% дейін созылуға қабілетті, жарылмайтын, біркелкей деформация. Материалтану.
-
Серпімділік қасиеттері және материалдардың деформациясы
Серпімділік – деформациядан кейін түпкі пішініне оралу қасиеті. Материалдардың физикалық қасиеті, металдарда атомдық құрылымның өзгеруі.
-
Қатаң денелердің кернеу-деформациялық қасиеттері
Беріктік туралы ғылым: Құрылымдық элементтердегі кернеу, деформация, беріктік шегі, модуль және пластикалық қасиеттерді есептеу әдістері.
-
Қатамарлы денелердің деформациясының математикалық моделі
Беріктіктің сызықтық теориясы: қатты денелердің деформациясын математикалық модельдеу, күштерге реакциясы, инженерлік есептеулерде қолданылуы.
-
Материалдардың сығуға төзімділігі
Беріктік қасиеттері: Материалдардың қысымға төзімділігі, құрылымдық беріктік, созу және қиылыс күштері. Құрылыс дизайнында маңызды.
-
Циклдық жүктеме кесірінен материалдағы жарықтардың пайда болуы мен таралуы
Жұмыс істеу кезінде материалдардағы жарықтардың пайда болуы мен таралуы – материалдардың шаршау себебі. Металдардың бұзылуын, себептерін біліңіз.
-
Қопарылу және беткейлердің тозуы
Тозу – қатты беттердегі материалдың бұзылуы. Механикалық, химиялық себептері бар. Трибологияны зерттейді, машина бөлшектерінің жұмысқа жарамсыздығына әкеледі.
-
Қысым күштері және олардың қолданылуы
Қысым – материалға түсетін теңдестірілген күштер. Материалдардың беріктігі, созуға қарама-қарсы, инженерлік есептерде маңызды.
-
Қатты денелердегі кернеулерді математикалық талдау
Беріктік пен деформацияны математикалық талдау – материалдар мен құрылымдардағы күштерді анықтау. Құрылымдық механика, кернеу, деформация туралы біліңіз.
-
Құрылымдардағы кернеулердің шоғырлануы
Жабық механикадағы кернеу концентрациясы – бұрыстарда, тесіктерде немесе зақымдануларда пайда болатын, материалдың күшін арттыратын құбылыс. Кернеу коэффициенті туралы біліңіз.
-
Материалдардың энергия сіңіру қабілеті мен сынбай деформациялануы
Беріктік – материалдың сынықсыз энергияны сіңіру және деформациялау қабілеті. Материалдар ғылымында беріктік, мықтылық пен серпімділіктің үйлесімі.
-
Материалдардағы жарықтардың таралуы мен сынуын зерттеу
Жарықтардың материалдарда таралуын зерттеу, сыну механикасы. Сынуды болжау, жүктемелерді сипаттау, беріктік параметрі. Материалдардың қауіпсіздігін арттыру.
-
Жүктеме айналу алгоритмі және материалдардың шаршау өмірін есептеу
Жұмыс істеу кезіндегі материалдың шаршауын есептеуге арналған алгоритм. Мамандарға арналған, жүктемелерді талдау, міндеттіліктерді анықтау және бөлшектердің қызмет ету мерзімін бағалау.
-
Материалтанудағы математикалық модельдеу: Mohr-Coulomb теориясы
Модель Мора-Кулона: математическое описание прочности хрупких материалов (бетон, грунт, скалы) при сдвиге и сжатии. Применение в геотехнике и строительстве.
-
Қалыпты деформациясыз сынудың жауапкершілігі
Қатаң материалдардың қасиеттері: сынғыштық, пластикалық деформациясыз сыну, аз энергия жұту, сынған бөліктердің дәл келуі. Материалтану терминдері.
-
Заттың қасиеттеріне байланысты физикалық шамалардың қатынасы
Физикадағы құрылымдық теңдеулер – материалдың қасиеттерін, сыртқы күштерге реакциясын сипаттайды. Ағын, деформация, өткізгіштік туралы біліңіз.
-
Материалдардың сығымға төзімділігі
Көлемдік модуль: Материалдың біртекті қысымға төзімділігі. Суреттеу, формуласы, серпімділік модулімен (Young, Shear) байланысы. Физика, механика.
-
Серпімділік, пластикалық және кернеулі шөгіну мінез-құлқы
Серпімді дүмпу, пластикалық дүмпу және қанау ұғымдары: материалдардың циклдiк жүктемедегі деформациясы, кернеуi мен қасиеттерi. Металл, жол төсемелерi.
-
Жетеудің жеткіліксіз майлаудан туындаған беттік микроұңғымалары
Жұмыс бетінің тозуы: Микропитинг – дөңгелек подшипниктерде және тісті дөңгелектерде кездесетін беттік бұзу. Темеңдігі 10-20 мкм, сұр түсті жабын пайда болады.
-
Моэр шеңбері: геометриялық есептеу әдісі және кернеулерді анықтау
Моэр шеңбері: геометриялық есептеу әдісі, инженерлік беріктік, топырақ механикасы, құрылымдарды есептеуде қолданылады. Басты жазықтықтарды анықтауға көмектеседі.
-
Эгон Орова́н: физик және металлург
Эгон Орован: физик, металлург, кристалдық деформацияны зерттеген ғалым. Материалдардың пластикалық өзгеруіне үлкен үлес қосты. Биографиясы туралы оқыңыз!
-
Айналма симметриялы кернеу таралуы
Цилиндрлік кернеу: механикадағы айналма симметриялы кернеу таралуы. Шеңберлік, осьтік, радиалды кернеулерді есептеу формулалары.
-
Викерс қатақтығын сынау әдісі
Вickers қатақтығын сынау – материалдардың деформацияға қарсы тұру қабілетін өлшеу әдісі. HV/DPH арқылы металдардың қатақтығын анықтау, Brinell-ден оңай.
-
Алан Гриффит: Материалдардың сыну теориясы мен турбина құрылымы
Алан Гриффит – британдық инженер, материалдардың беріктігін зерттеген. Микроскопиялық жарықтардың әсерін ашты, бұл беріктіктің төмендеуіне себеп болады.
-
Трансверстік изотропия: Геофизикалық қасиеттері мен Томсен параметрлері
Түрлендіруге қабілетті изотропты материалдар: геологиядағы VTI, радиалды анизотропия, серпімділік тензоры, 5 тәуелсіз тұрақты.
-
Материалдардың қатаңдығын анықтау әдістері
Беттің қатаю сынақтары: металдардың деформацияға төзімділігін, соның ішінде керілу күшін анықтау. Портативті құралдармен сынау мүмкіндігі.
-
Материалдардың серпімді қасиеттері
Серпімді қасиеттер: Материалдардың деформациясы, модульдер (Янг, Пуассон, көлемдік, қабырғалық). Материал қасиеттерін сандық сипаттау.
-
Қалдық кернеулер
Қалдық кернеулер: материалдарда сыртқы күштер кеткен соң да сақталанатын кернеулер. Олардың пайдалы және зиянды түрлері, себептері туралы біліңіз.
-
Полимерлердегі жіктелген жарықтар және олардың пайда болу себептері
Полимерлердегі жіктелген жарықтар (crazing) – материалдың сынуына дейінгі кезең. Микроқуыстар мен жіпшелер пайда болып, жарықтарға әкеледі. Полимерлердің қасиеттері түсіндіріледі.
-
Анри Эдуар Треска: Механикалық инженер және метр стандартының жасаушысы
Анри Треска – француздық инженер, пластикалық деформациялар мен материалдардың бұзылуының критерийін зерттеген ғалым. Қазіргі кезде қолданылатын маңызды критерийлердің бірі.
-
Finite strain theory
-
Қабырғалық жарықтар мен дыбыс жылдамдығынан асып өтетін жарықтар туралы зерттеулер
Жылдамдықпен бұзылулар: Материалдағы дыбыс жылдамдығынан жоғары жарықшақ таралуы. Жаңа зерттеулер динамикалық бұзылу механикасының шекарасын кеңейтеді.
-
Соққы күші және материалдың деформациясы
Соқтығысу – механикада екі дененің кездесуі. Күшті соққы қысқа мерзімде үлкен зақым келтіреді. Деформация күшті жұтады.
-
Қақтар ұшындағы кернеу интенсивтігі факторы
Сынық механикасындағы кернеу интенсивтігі факторы (K) – жарықтардағы күштерді болжауға көмектеседі. Материалдың беріктігін, сынуын анықтауда маңызды.
-
Металдардың шаршау шегі және беріктігі
Металдардың шаршау лиміті: Материалдардың бұзылусыз шыдай алатын максималды кернеу деңгейі. Тітан, алюминий, мыс айырмашылықтары. ASTM анықтамалары.
-
Портвен-Ле Шателье әсері: пластикалық деформация және дислокациялардың өзара әрекеттесуі
Портевен-Ле Шателье әсері: пластикалық деформация кезіндегі металдардың өзіндік ағыны, кернеу-деформация қисығы, және бұл құбылыстың ашылу тарихы.
-
Созылудың жергілікті деформациясы
Жазылым – материалдардың созылу деформациясының локальді түрі. Материалдың тар жеріндегі кернеу, пластикалық деформацияға алып келеді. Металдарда жиі кездеседі.
-
Материалдың сынығы кезінде сіңірілген энергияны өлшеу әдісі
Шарпи тесті – материалдың сынау әдісі, сыну кезінде жұтылған энергияны анықтайды. Төзімділікті бағалауға көмектеседі, өндірісте кең қолданылады.
-
Жер сілкінішінің себептері: Ұсақ жарықтар мен судың ролі
Жер сілкінішінің физикасы: үйкеліс, геологиялық жарылыстар, масштабты өзгермейтін үдерістер, нано-дәрежедегі бұрыштар. Тек қана зерттеу!
-
Бұрылу моменті және нығайтылу
Бұрылу – серіктес механикада қолданылатын момент салдарынан дененің бұралуы. Паскаль (Па) немесе фунт/дюйм² өлшемдермен беріледі, момент – Н·м.
-
Динамикалық қайта кристалдану: Металл және геологиядағы өзгерістер мен қасиеттері
Динамикалық қайта кристалдану: металлургия мен геологиядағы процестер, деформация кезінде жаңа түйірлердің пайда болуы, қасиеттерді жақсарту, жарықтардың алдын алу.
-
Дәнекерлер арқылы жарылу механизмі
Трансграниттік сыну – материалдың кристалдық құрылымы арқылы жүретін жарық. Металдар, керамика, полимерлерде кездеседі. Көрінісі: жарықтар, өрнектер.
-
Жарықтардың таралуын күшейту факторы және материалының қатайғыштығы
Жарықтардың таралуына төзімділікті анықтайтын материалың беріктігі, сынақ шарттары, жарық қарқындығы факторы туралы маңызды ақпарат.
-
Материалдардың беріктік шегі және деформация құбылысы
Материалдардың беріктігі, пластикалық деформация, сызықтан тыс өзгеру шегі – бұл инженерлік есептеулерде маңызды түсініктер. Материалдардың қасиеттерін зерттеу.
-
Материалдардың соққыға төзімділігін анықтау жабдығы мен әдісі
Изод сынағы: Материалдардың соққыға төзімділігін анықтау. ASTM стандарты, энергияны өлшеу, кермелі үлгілер. Материалдарды сынау әдісі.
-
Ортотропты материалдар және олардың қасиеттері
Ортотропты материалдар: қасиеттері үш өкше бойынша өзгеше, әр өкшеде екі есе айналу симметриясы бар. Мысалы – ағаш.
-
Материалдардың жергілікті деформацияға қарсы кедергісі
Материалдардың деформацияға қарсы кедергісі – қатаңдық. Қатаңдық түрлері, металдар мен материалдардың қасиеттері, өлшеу әдістері туралы біліңіз.
-
Айналмалы жүктемелер және материалдардың шаршауы
Циклдық кернеу: қайталанатын жүктемелер мен күштердің уақыт бойынша өзгеруі. Мысалы, шаңғы көтергіші дөңгелегіндегі кернеулерді қарастырыңыз. Материалдардың беріктігін зерттеу.
-
Кристалда сығудың басталуына қажетті серпімділік шегі
Кристаллдарда пластикалық деформацияны бастау үшін қажетті серпімді қисылу стресі (CRSS) – маңызды материалдық қасиет. Schmid және Taylor факторлары туралы біліңіз.
-
Қоршаған ортаның әсерінен материалдардың бұзылуы
Қоршаған ортаның әсерінен материалдардың (металл, пластик, керамика) ерте бүлінуі. Жарықтар, коррозия, кеуектілік себептері мен алдын алу шаралары.
-
Пластикалық иімделу және құрылымдық элементтердің мінез-құлқы
Пластикалық иімделу: Жұмсақ материалдардың иімділігі, сызықты емес анализ, пластикалық момент, жүктеме көтеру қабілеті, және жағдайлар туралы ақпарат.
-
Идеалды серіппелі материалдардың құрылымдық моделі
Гиперэластикалық материалдар: қасиеттері, моделі, қолданылуы. Деформацияға байланысты кернеуді сипаттау, резеңке сияқты материалдар үшін өте қолайлы.
-
Бұрылу деформациясына қарсылық мөлшері
Бұрылу деформациясына қарсылық: Екінші полярлық момент туралы мағлұмат. Шафт, сәулелердің бұрылуға төзімділігін анықтау, геометриялық қасиеттері. Инженерлік есептеулерде қолданылады.
-
Резеңкетеңнің деформацияға байланысты модульдің өзгеруі (Payne әсері)
Резинаның деформациясы: Пейн эффектісі – карбон қара және басқа толтырғыштармен резина қосылыстарында байқалатын модульдің төмендеуі. Зерттеулер мен себептері.
-
Contact area
-
Paris' law
-
Ramberg–Osgood relationship