Кіріспе

Физиканың материалдардың үздіксіз орта ретінде модельделуін зерттейтін саласы.

Үздіксіз механика – бұл механиканың бөлшектер емес, үздіксіз орта (немесе континуум) ретінде модельделуін қарастыратын, материалдардың деформациясымен және күштердің берілуімен айналысатын саласы. Француз математигі Огюстен Луи Коши 19 ғасырда мұндай модельдерді алғаш рет ұсынған. Үздіксіз механика деформацияланатын денелермен, қатты денелермен салыстырғанда айналысады. Үздіксіз модель объектінің заты ол алатын кеңістікті толығымен толтырады деп есептейді. Бұл материя атомдардан тұратынын ескермесе де, атомдар аралық қашықтықтан әлдеқайда үлкен ұзындық өлшемдерінде материяны жеткілікті дәл сипаттайды. Үздіксіз орта тұжырымдамасы, массаның сақталуы, импульстің сақталуы және энергияның сақталуы сияқты физикалық заңдарға сәйкес материяның мінез-құлқын сипаттайтын дифференциалдық теңдеулерді қолдану арқылы, материяны интуитивті түрде талдауға мүмкіндік береді. Нақты материал туралы ақпарат құраушы байланыстар арқылы беріледі. Үздіксіз механика қатты денелер мен сұйықтықтардың физикалық қасиеттерін олар байқалатын кез келген координаттық жүйеге тәуелсіз қарастырады. Бұл қасиеттер тензорлармен бейнеленеді, олар математикалық объектілер болып табылады және координаталық жүйеге тәуелді болмайтын қасиетке ие. Бұл математикалық тұрғыдан ыңғайлы үздіксіз функцияларға сәйкес үздіксіз ортаның кез келген нүктесінде физикалық қасиеттерді анықтауға мүмкіндік береді. Эластикалық, пластикалық және сұйықтық механикасы теориялары үздіксіз механика тұжырымдамаларына негізделген.

Тұрақтылық түсінігі

Континуум ұғымы материалдардағы ірі масштабты күштер мен деформацияларды зерттеуге арналған математикалық базаны құрайды. Материалдар дискретті атомдар мен молекулалардан тұрады, олар бос кеңістікпен немесе микроскопиялық жарықтармен және кристаллографиялық ақаулармен бөлінген болса да, физикалық құбылыстарды кеңістіктің белгілі бір аймағында таратылған затты қарастыру арқылы модельдеуге болады. Континуум – кез келген нақты нүктедегі жергілікті материалдық қасиеттері анықталған, шексіз кішкентай элементтерге үздірісті түрде бөліне алатын дене. Сондықтан, материалдың қасиеттерін үздіксіз функциялар арқылы сипаттауға болады және олардың өзгеруін математикалық есептеулердің көмегімен зерттеуге болады. Ұзындық болжамынан басқа, континуум механикасын зерттеуде тағы екі тәуелсіз болжам жиі қолданылады. Олар – гомогендік (барлық жерде бірдей қасиеттерді қабылдау) және изотропия (бағытқа тәуелсіз векторлық қасиеттерді қабылдау). Егер осы қосымша болжамдар жағдайында қолданылмаса, талдауды жеңілдету үшін материалды олар қолданылатын бөліктерге бөлуге болады. Күрделірек жағдайларда осы болжамдардың бірін немесе екеуін де жоюға болады. Мұндай жағдайларда материалдық қасиеттердің өзгеруін сипаттайтын дифференциалдық теңдеулерді шешу үшін көбінесе есептеу әдістері қолданылады.

Негізгі бағыттары

Континуумдық механиканың тағы бір саласы эластомерлі көбіктерді қамтиды, олар ерекше гиперболалық кернеу-деформация қатынасын көрсетеді. Эластомер нағыз континуум болып табылады, бірақ қуыстардың біртекті таралуы оған ерекше қасиеттер сыйлайды.

Континуумдағы күштер

Қатты дене – деформацияланатын, қиып өткізу беріктігіне ие дене. Яғни, қатты дене қиып өткізу күштерін (материалдың бетіне параллель әрекет ететін күштерді) ұстап тұра алады. Ал сұйықтар қиып өткізу күштерін ұстамайды. Ньютон мен Эйлердің классикалық динамикасы бойынша, материалдық дененің қозғалысы сырттан қолданылатын күштердің әсерінен туындайды, бұл күштер екі түрге бөлінеді: беттік күштер және дене күштер. Осылайша, денеге немесе дененің бөлігіне қолданылатын жалпы күшті келесідей көрсетуге болады:

Қолданылу мерзімі

Континуумдық болжамның дұрыстығы теориялық талдау арқылы тексерілуі мүмкін, онда нақты кезеңділік анықталады немесе микроқұрылымның статистикалық біртектілігі мен эргодиктігі болуы керек. Нақтырақ айтқанда, континуум гипотезасы Hill–Mandel шартына негізделген, оның арқасында элементарлық көлем және масштабтарды бөлу тұжырымдары қолданылады. Бұл шарт экспериментші мен теоретиктердің құраушы теңдеулерге (сызықтық және сызықтық емес серпімді/серпімсіз немесе байланыстырылған өрістерге) қатысты көзқарастарын байланыстырады, сондай-ақ микроқұрылымның кеңістіктік және статистикалық орташалау жолын ұсынады. Егер масштабтарды бөлу шарттары орындалмаса немесе репрезентативті көлем элементінің (RVE) өлшемінен гөрі жоғары ажыратымды континуум құру қажет болса, статистикалық көлем элементі (SVE) қолданылады, нәтижесінде кездейсоқ континуум өрістері пайда болады. Бұл өрістер стохастикалық шекті элементтер (SFE) үшін микромеханикалық негіз құрайды. SVE және RVE деңгейлері үздіксіз механиканы статистикалық механикамен байланыстырады. Эксперименттік жағдайда, RVE құраушы жауап кеңістікте біртекті болған кезде ғана анықталуы мүмкін.