Кіріспе

Жылан түрлері

Қайың жолақты жылан (Amphiesma stolatum) – Азияда кездесетін, уы жоқ колбридтер тұқымдасына жататын жылан түрі. Бұл жылан көбінесе агрессивті емес, бақалар мен тоқылдақтармен қоректенеді. Ол Natricinae кіші тұқымдасына жатады және су жыландары мен шөп жыландарымен жақын туыс. Ол американдық жартиер жыланының азиялық нұсқасына ұқсайды. Бұл жылан өте көп кездеседі, бірақ оны көру сирек.

Анатомиясы мен морфологиясы

Шағын, нәзік денелі жылан, жолақты кескіштің түсі көбінесе зәйтүнді қоңырдан сұрға дейін болады. Басы мен денесі бірдей түсті. Бұл жыланның денесі қысқа, ал құйрығы оның ұзындығының шамамен төрттен бірін құрайды. Жыланның арқасының бойымен екі сары жолақ өтеді – осы жыланның ерекше белгісі осы жолақтар. Бұл жолақтар басының тұсында бүркіп, дененің екінші жартысында айқын көрінеді. Кескіштің денесінде қаралау түсті, дұрыс емес көлденең жолақтары бар. Басына жақын жолақтар жақсы байқалады, ал дененің екінші жартысында олар бүркіп кетеді. Басының бүйірлері сары, ал басы мойынға қарай тартылып, ерекше мойын құрайды. Көбелек шағы кезінде мойны қызыл түске енеді. Иегі мен тамағы ақ немесе кейде қызғылт сары болады. Ірі көздерінің алдында және артында қара тік сызықтар орналасқан. Көздерінің ішкі жағында алтын ұяшықтары бар үлкен дөңгелек қарамақтары бар. Екі тілдің ұшы қара түсті. Қарны ақшыл-қаймақты түсті, екі шеті бойымен ұсақ қара дақтар шашыраңқы орналасқан. Денесінің үстіңгі жағында қабыршақ тәрізді қатты қабықшалары бар.

Морфтар

Екі ерекше түсті түрі бар – кең таралған, арақабаттары сұрғылт көк түсті типтік түр. Екінші түрі, эритростиктус, негізінен жағалау аймақтарында жиі кездеседі және жарқын қызыл арақабаттарына ие. Жылан алаңдаған кезде денесін қабарып алғанда ғана арақабаттардың түсі көрінеді.

Анықтамалық белгілері

Мұрын қалқаны екінші супралабиалдыға (жоғарғы ерін қалқаны) тимейді. Ростраль барлығы 6 қалқанға жанасады. Олар – екі ішкі мұрындық, екі мұрындық және әр жақтағы бірінші супралабиаль. Бір уақытша қалқанның болуы. 19 қатарлы қабырғалық қабырғалар, сыртқы қатары толығымен тегіс болса, қалғандары күшті қабырғалы. Сызықтардың болуы. Құрсақ қалқандары 125–161. Анус бөлінген. Күйрек қалқандары 50–85.

Өлшемі

Буф жолақты кесіртке жалпы ұзындығы әдетте 40-50 см (шамамен 16-20 дюйм) құрайды. Тіркелген ең үлкен ұзындығы – . Аналықтары әрқашан еркектерден ұзын болады, ал еркектер сирек ғана осы ұзындыққа жетеді.

Тарату

Бұл балық Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияның барлық аймақтарында таралған. Оның ареалы Пәкістаннан (Синд) бастап Шри-Ланка, Үндістан (Андаман аралдарын қоса), Бангладеш, Непал, Мьянма, Таиланд, Лаос, Камбоджа, Вьетнам, Индонезия (Борнео, Сабах), Тайвань және Қытайға (Хайнань, Гонконг, Фуцзянь, Цзянси) дейін жетеді. Сондай-ақ, ол Бутанда да кездеседі. Үндістанда бұл жылан 914 метрге дейін биіктікте табылған.

Қорғау мәртебесі

Қалың жолақты кильбак өмір сүретін аймақтарында кеңінен таралған және халықаралық консервациялық алаңдаушылық тудырмайды.

Тамақтандыру экологиясы

Ересек А. stolatum-ның негізгі қорегі – бақалар мен тоқылдақтар сияқты шағын қосмекенділер, бірақ олар сондай-ақ балық, жер құрттары және геконды да жейтін болса керек.

Өмірбаян

Кильбактар жұмыртқа салады. Олардың жұптасуы астыртын қыстау кезеңінде жүзеге асады деп саналады. Жүгерген аналықтары сәуірден тамызға дейін табылған, ал мамырдан қыркүйекке дейін жер астындағы ойықтарға жұмыртқалайды. Жылан 5-10 дана таза ақ жұмыртқадан тұратын ұя салады. Аналықтары жұмыртқаларынан шабақтар шыққанша олармен бірге болады. Жаңа туған жыландардың ұзындығы 13-17 см-ге жетеді және олар кішкентай бақаларды, шабақтарды, балықтарды, құрттарды және жәндіктерді жейді.

Мінез-құлық

Бұл жылан күндіз белсенді, көбінесе құрлықта кездессе де, суға оңай жетеді. Оның бақалар мен тоқылдақтарды ұстауға арналған ұзын артқы тістері бар. Бұл жылан усыз және мүлдем зиянсыз. Қорқығанда денесі ісіп, қабыршақтары арасындағы жарқын түстер көрінеді. Кейде жылан басын жалпақтап, тартып, кәпшік тәрізді етеді. Осы мінез-құлқынан халық оны жас кобра деп жаңылысады. Жылан ыстық ауа райында жазда ұйықтап, жаздың соңында қайтадан көрінеді. Жаңбыр маусымында олар көптеп табылады. Солтүстік Үндістанда жолақты жылан 25-45 см (шамамен 10-18 дюйм) тереңдікте, топырақ пен шөп тамырларының арасында қыстайды.