Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылан түрлері
Species of snake
Ортақ атаулары: алтын ағаш жылан, әшекейлі ұшатын жылан, алтын ұшатын жылан (көбірек). Chrysopelea ornata (тай тілінде: งูเขียวพระอินทร์) – Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияда кездесетін, аз улы, арқа тісті (опистоглифті) колбрид жылан. Chrysopelea туысына жататын басқа түрлер сияқты, алтын ағаш жыланы да ерекше, себебі ол ағаштан ағашқа жылдам сырғанау арқылы "ұшуға" қабілетті (немесе бақылаулы "тастауға" немесе "түсуге"). Бұл қабілет көбінесе ол қорсалдарын қуғанда қолданылады. Сондай-ақ, жылан өзіне қауіп төндіретін жануарлардан (мысалы, құстар немесе басқа бауырымен жорғалаушылар) қашу үшін де осы әрекетті тиімді пайдаланады. Қазіргі таңда үш түршесі белгілі. Жыланның әдемі сыртқы түрі және сырғанау қабілеті оны тұтқынға алу үшін ізделіс тудырған.
Common names: golden tree snake, ornate flying snake, golden flying snake (more). Chrysopelea ornata (Thai: งูเขียวพระอินทร์) is a mildly venomous opisthoglyphous (rear fanged) colubrid snake found in both South and Southeast Asia. Along with the other species in the Chrysopelea genus, the golden tree snake is very unusual, as it is capable of a type of gliding “flight” (more of a controlled “throwing” or “falling”)—mainly utilised during the pursuit of prey animals—from tree to tree. This action is also used to great effect for the snake to flee its own potential predators (such as birds or other reptiles). Currently, three subspecies are recognised. The snake's striking looks, and potential for gliding, have made it a coveted choice for captivity.
Сипаттама
Chrysopelea ornata әдетте жасыл түсті болып келеді, қара түсті көлденең жолақтары және сары немесе алтын түсті безендірулері бар. Денесі жұқа болғанымен, басқа ағаш жыландарына қарағанда одан әлдеқайда жуандығы аз. Оның жалпақ басы, тар мойны, дөңгелек мұрыны және дөңгелек қарындастары бар үлкен көздері бар. Ол шамамен осы ұзындыққа жеткенде ересек болады.
Chrysopelea ornata is usually green in color, with black cross hatching and yellow or gold colored accents. The body, though slender, is far less so than in other tree snakes. It has a flattened head with constricted neck, a blunt nose and large eyes with round pupils. Maturity is reached at about in length.
Мінез-құлық
C. ornata күндіз белсенді және ағаштарда тіршілік етеді. Бұл жыланның сығу арқылы жылжу қабілеті, жұмақ құс жыланының (C. paradisi) қабілетімен салыстырғанда осыншалықты әсерлі болмаса да, оған ағаштан ағашқа салыстырмалы түрде оңай қозғалуға мүмкіндік береді. Бұл жыландар өте жақсы көтеріледі, тіпті ең кішкентай бұтақтардың үстінен және бұтақтары сирек ағаштарда да, кедір-бұдыр қабықтың жиектерін пайдаланып тік өрлей алады. Оларды көбінесе кокос пальмасына немесе тік тас беттеріне әдемі қисық сызықтармен көтеріліп, қабықтарымен біршама тегіс емес беттерді ұстап тұрғанда көруге болады. Олар көбінесе қысылшаң, жылдам қозғалатын жыландар, мазасыздыққа ұшыраса қашуға тырысады, бірақ қолға тигізгенде шағудан тартынбайды. Оларның уы аз, бірақ ол адамға қауіпті емес деп есептеледі. Олар құс жұмыртқаларымен және жәндіктермен де қоректенеді. Сонымен қатар, кейде жыландарды жейтіні және бақалардан қашатыны хабарланған, бірақ бақаларды да жейтіні айтылады. Жылан олжасын аңдап, мойнынан ұстап алып, күшті жақтарымен қысып өлтіреді.
C. ornata is diurnal and arboreal. The snake's gliding ability, while not as impressive as that of the paradise flying snake (C. paradisi), still makes it capable of moving from tree to tree with relative ease. These snakes are excellent climbers, being able move across even the smallest of branches and even straight up trees with few branches by using the edges of rough bark. They are frequently seen moving up a coconut palm, or up vertical rock faces in graceful curves, gripping the somewhat uneven surfaces with their scales. They tend to be nervous, fast moving snakes, and attempt to flee if disturbed, but generally do not hesitate to bite if handled. They are mildly venomous, but the venom is not considered to be dangerous to humans. It might also feed on bird eggs and insects. Also, it is reported to take snakes occasionally, and to avoid frogs, though frogs are also reported being eaten. The snake stalks or pursues the prey and seizes it by the neck, which is crushed in its strong jaws.
Ұшу
C. ornata, оның басқа түрлері сияқты, сырғанап немесе парашютпен ұшады. Бұл, әдетте, қашықтықты жылдамдап жүру, жыртқыштардан қашу, жемді ұстау немесе орман ішінде жылжу үшін жасалады. Ұшатын жыландар көбінесе ағаштан ағашқа парашютпен секіреді, бірақ кейде ағаштан тікелей жерге түсіп те қалады. Олар 100 метрге дейін ұшып өткен жағдайлар белгілі.
C. ornata, like others of its genus, glides or parachutes. This is presumably done to cover distances faster, to escape predators, to catch prey, or to move around in forests. Flying snakes usually parachute from tree to tree, but sometimes launch themselves from trees onto the ground. They have been known to cross as much as 100 m.
Ол үшін жылан биіктікке көтеріледі, оны кеуде қабыршақтарының тік тілімдерінің арқасында оңай жасайды, содан кейін өзін ауаға лақтырады. Жылан денесінің бүкіл ұзындығы бойымен U пішіндес ойыс жасау үшін құрсақ жағын ішке тартып, құрсақ қабыршақтарының сыртқы жиектерін қатты ұстайды. Бұл ойыс бет парашют сияқты жұмыс істейді, ауа кедергісін арттырып, жыланға бастапқы итеріліс күшімен алға жылжуға мүмкіндік береді. Жылан ауада жүзу сияқты қозғалыспен иіліп-бүгіліп қозғалады. Ол құйрығын тік ұстап, оны оңнан-солға бұра отырып, тепе-теңдікті сақтайды. Бұл қозғалыс оған алға жылдамдауға көмектеседі және ұшу соңында ол абайсызда жерге қонады.
It does this by climbing up to a height, which it does easily by virtue of its keeled belly scales, and then launching itself into mid air. The snake contracts its ventral surface inwards to form a U shaped concave depression along the entire length of their bodies, holding the outer edges of the ventral scales rigid. This concave surface acts like a parachute, and increases air resistance, allowing the snake to glide forward with the thrust of its launch. The snake undulates through the air, in a swimming like motion. It holds the tail rigidly upwards, and by twisting the tail from side to side, it attains balance. This motion allows it to propel forward, landing clumsily at the end of its flight.
Адамның тіршілік ету ортасы
C. ornata – кең таралған жылан және адамдар қоныстанған жерлерге жақсы бейімделген. Тайландтың оңтүстік аймақтарында олар түнде шатырдың сабаны астына жасырынып, геккон мен егеуқұйрықтарды аулайды. Осы аймақтарда кез келген жерде C. ornata-ға тап болу әлдеқайда мүмкін, мысалы, жақын маңдағы кокос пальмасының басында, ағаш түбірінде немесе тіпті гүлдан өсімдігінің ішінде жасырынып жүруі мүмкін. Аңды қуғанда және қашқан жемді ұстағанда кокос пальмасының басынан түсіп кетеді деген деректер бар. Көптеген жергілікті тұрғындар барлық жыландар улалы деп дұрыс емес пікірде болып, жыландарды кездейсоқ өлтіреді. Кейде C. ornata тамақ ретінде пісіріледі.
C. ornata is a common snake and has adapted well to human habitats. In southern parts of Thailand, they are reported to hide in the thatch of the roofing material inside bungalows to prey on geckos and mice during the night. In these areas, one can almost be certain to be relatively close to a C. ornata most anywhere, perhaps hiding in the crown of the nearby coconut palm, under the roots of a tree, or even curled up in a potted plant. When hunting and pursuing fleeing prey, they have been reported to drop down out of the crown of coconut palms. Snakes are often indiscriminately killed, as many locals incorrectly assume all snakes are venomous. C. ornata is sometimes cooked for food.
Көбею
Көбею әдеттері жақсы зерттелмеген. Жылан жұмыртқа туады және 6-12 ұзынша жұмыртқа салады. Жүкті аналықтары мамыр және маусым айларында кездеседі, ал балапандар маусымда жарылады. Смит мәлімдегендей, Бангкокта жұптасу маусым айында жүзеге асады. Балапандардың ұзындығы 114–152 мм (4-6 дюйм) құрайды, ал тіркелген ең кішкентай жүкті аналықтың ұзындығы 1093 мм (3 фут 7 дюйм) болған.
Breeding habits are little known. The snake is oviparous and six to 12 elongated eggs are laid. Gravid females have been in May and June and hatchlings in June. In Bangkok, according to Smith, mating takes place in June. Hatchlings measure 114–152 mm (4 to 6 in) long, while the smallest gravid female recorded was 1,093 mm (3 ft 7 in) long.
Тұтқында
Соңғы жылдары әсем ұшатын жыландар экзотикалық үй жануарлары саудасында жиі кездесе бастады; олардың көп бөлігі Вьетнамнан және көрші елдерден экспортталады. Тұтқында көбейту деректері дерлік жоқ. Бұл түрдің жоғары сезімталдығы және тұтқында өмірге бейімделудегі қиындықтары салдарынан, олар тек ең тәжірибелі бауырымен жорғалаушылар күтімінде ғана нашар тұтқындағы жануарлар болып табылады. Импортталған көптеген мысалдарда паразиттердің жоғары деңгейі байқалады, ал тұтқындағы стресс көбінесе тез өлімге алып келеді.
In recent years, ornate flying snakes have become increasingly available in the exotic pet trade; many are exported from Vietnam and neighboring countries. Instances of captive breeding are virtually unknown. Due to the species' nervous temperament and difficulty to adjusting to captivity, they tend to make poor captives for all but the most experienced reptile keepers. Many imported specimens have heavy parasite loads, and the stress of captivity all too often leads to a quick death.