Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық тыңшы Кеңес Одағы үшін (1914–1984)
British spy for the Soviet Union (1914–1984)
Этель Элизабет Джи (10 мамыр 1914 – 7 маусым 1984), «Банти» лақап атымен танымал, Кеңес Одағы үшін тыңшылық жасаған сүйіктісіне көмектескен британдық әйел. Ол Портленд тыңшылар тобының мүшесі болды.
Ethel Elizabeth Gee (10 May 1914 – 7 June 1984), nicknamed "Bunty", was an Englishwoman who helped her lover spy for the Soviet Union. She was a member of the Portland Spy Ring.
Ерте өмір
Этель Ги Англияның Портленд аралында тұрды. Ол 15 жасында мектепті бітіріп, жұмысқа орналасты. 1950 жылдың қазан айында ол Портлендтегі Адмиралтействоның су асты қару-жарағын зерттеу орталығында кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. Осылайша ол Ұлыбританияның су асты соғысы жөніндегі және Корольдік теңіз күштерінің алғашқы ядролық суасты кемесі туралы жоғары құпия құжаттарды қарады. Жалғыз өмір сүрген Этельдің әлеуметтік өмірі шектеулі болды, себебі ол бос уақытын егде жастағы туыстарына, оның ішінде анасына, тәтесіне және ағасына көмектесумен өткізді.
The daughter of a blacksmith, Ethel Gee lived on the Isle of Portland, England. She left school at 15 to begin employment. In October 1950, she became a filing clerk at the Admiralty Underwater Weapons Establishment at Portland. She thus handled top secret documents on Britain's underwater warfare work and , the Royal Navy's first nuclear submarine. Single, Gee had limited social life, since her spare time was spent looking after ageing relatives, including her mother, aunt and uncle.
Шымкенттік мансап
1955 жылы Ги Гарри Хоутонмен танысты, ол бұрынғы теңізші, кейін мемлекеттік қызметке ауысқан. Хоутон алкоголизмге ұшыраған, оның некесі 1956 жылы ажырасып кетті. Кейіннен олар Лондон қонақүйлеріне ерлі-зайыпты болып тіркелді. Хоутон Польша Халық Республикасы мен КСРО тыңшыларына әскери құпияларды бірнеше жылдан бері жеткізіп келген. Ги арқылы ол одан да құпия материалдарға қол жеткізді. 1960 жылдың шілдесінде Хоутон Джиді тек "Алекс Джонсон" деген атпен таныстырды, ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің командирі деп мәлімдеді. "Джонсон" британдықтар американдықтардан алған құпия ақпаратты қалай өңдейтінін білуге ниеттенді. Хоутон мен Джиді британдық қауіпсіздік қызметі МИ5 бақылауында болды. "Снайпер" кодовый аты бар, кейіннен дезертир Майкл Голеневский болып танылған кеңес тыңшысы, Батыс барлау қызметін Портлендтен ақпараттың сыртқа шығып жатқаны туралы ескертті. Хоутонның жалақысынан әлдеқайда артық шығындары оны күдікті етіп көрсетті. МИ5 "Джонсонды" канадалық бизнесмен Гордон Лонсдейл деп анықтады. (Бірақ ол түрмеде отырғанда ғана, оның нақты аты Конон Трофимович Молоди, КГБ агенты екені белгілі болды.) Ги Хоутонға құпия материалдарды ұсынды, ол оларды фотоға түсіріп, Лонсдейлге Лондон қаласында тапсырды. 1961 жылдың 6 қаңтарында Ги суасты қайықтарын анықтауға арналған ASDIC сонар құрылғысы туралы мәліметтер бар буклеттермен теңіз базасынан шықты. Келесі күні Хоутон мен Джиді Лондон қаласындағы Арнайы бөлім детективтері ұстады. Лонсдейл, Питер және Хелен Крогер (әлде Morris және Lona Cohen) де тұтқындалды, олардың барлығы КСРО үшін жұмыс істейтін тыңшылар еді. Олар Портленд тыңшылар тобының негізгі мүшелері болды. 2019 жылдың қыркүйегінде жарияланған құжаттар Хоутонды, және мүмкін Джиді 1957 жылы тұтқындауға болар еді, бірақ МИ5 оның әйелінің ескертулерін "наразы және қызғанышпен толған әйелдің сөздері" деп қабылдамады. Қауіпсіздік қызметі польшалық барлау қызметіндегі ЦРУ агентынен алған хабардан кейін ғана әрекет етті. Ги әрқашан ол Хоутонға деген сезімінен туындаған әрекеттер екенін айтты, және 1962 жылы оған жазған хаттары (редакцияланған күйде жарияланған) оны растағандай болды.
Around 1955, Gee met Harry Houghton, a former sailor who had become a civil service clerk. Houghton was an alcoholic; his marriage ended in divorce in 1956. They would later pose as a married couple when they booked into London hotels. Houghton had been supplying military secrets to spies from People's Republic of Poland and the Soviet Union for some time. Through Gee, he gained access to more classified material. In July 1960, Houghton introduced Gee to a man whom she claimed to know only as "Alex Johnson", allegedly a commander in the US Navy. "Johnson" wanted to know how the British handled confidential information provided them by the Americans. Houghton and Gee were already under surveillance by the British Security Service MI5. A Soviet mole code named "Sniper", subsequently identified as the defector Michael Goleniewski, had warned Western intelligence that information was being leaked from Portland. Houghton's extravagance, which went far beyond his salary, made him an obvious suspect. MI5 identified "Johnson" as Gordon Lonsdale, a Canadian businessman. (It would be only much later, when he was in prison, that he was identified as Konon Trofimovich Molody, a Soviet KGB agent.) Gee provided classified material to Houghton, who would photograph it and pass it to Lonsdale in London. On 6 January 1961, Gee left the naval base with pamphlets that contained details of a ASDIC sonar device used to detect submarines. The following day, Houghton and Gee were arrested in London by Special Branch detectives. Also arrested were Lonsdale and Peter and Helen Kroger (alias Morris and Lona Cohen), all of whom were spies working for the Soviets. They were the core members of the Portland Spy Ring. Files released in September 2019 indicated that Houghton, and perhaps Gee, could have been arrested in 1957 but MI5 ignored warnings from his spouse as the "outpourings of a disgruntled and jealous wife". The Security Service finally acted only after it received a tip from a CIA agent who was a mole in the Polish intelligence service. Gee always claimed that she had acted out of affection for Houghton, and that seemed to have been confirmed by letters (also released, in redacted form) that she had written to him in 1962.
Сот
Ги бастапқыда өзінің кінәсіз екенін айтып, Лонсдейл американдық деп сенгенін мәлімдеді. Алайда сот процесі барысында ол ақырында мойындады: "Қазіргі оқиғалардың жарыққа шығуына байланысты, мен қатты қателік жасағанымды түсінемін, бірақ сол кезде қылмыс жасағанымды ойлаған жоқпын". Хоутон мен Ги екеуі де 1961 жылғы 22 наурызда 15 жылға бас бостандығынан айырылды. Басқа тыңшыларға одан ұзақ мерзімдер тағайындалды, бірақ олар тұтқынға алынған британдық агенттер мен азаматтарға алмастырылды. Ги мен Хоутон тоғыз жыл жазасын өтеді және 1970 жылғы 12 мамырда босатылды; олар 1971 жылы үйленді. Этель Хоутон 1984 жылы Дорсет округындағы Пул қаласында көз жұмды, оның мүлігі мұрагерлік үшін 16 474 фунт стерлингке бағаланды (£).
Gee at first protested her innocence, maintaining her claim that she believed that Lonsdale was an American. In the course of the trial, however, she finally admitted: "In the light of what transpires now, I have done something terribly wrong, but at that time I did not think I had done anything criminal". Houghton and Gee were both sentenced to 15 years in prison on 22 March 1961. The other spies were given longer sentences but were exchanged early on for captured British agents and citizens. Gee and Houghton served nine years and were released on 12 May 1970; they married in 1971. Ethel Houghton died in obscurity in Poole, Dorset, in 1984, leaving an estate valued for probate at £16,474 (equivalent to £ in ).