Кіріспе

Рут Хейл (1887 - 18 қыркүйек, 1934) – американдық журналист және әйелдер құқығы үшін күрескен белсенді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін және одан кейін Нью-Йоркте әйелдер құқығын қорғауда жұмыс істеді. Ол журналист Хейвуд Браунға үйленген және Алгонкин дөңгелек үстелінің мүшесі болған. Хейл Люси Стоун Лигасын құрған, оның ұраны: «Менің атым – менің жеке басымның символы, оны жоғалтуға болмайды». Хейлдің күресі әйелдердің некеден кейін өздерінің тегін заңды түрде сақтау құқығы үшін болды. Ол, әйелдің өзі таңдаған атын мойындамайтын кез келген мемлекеттік бұйрыққа сот арқылы наразылық білдірді.

Ерте өмір

Хейл 1887 жылы Теннесси штатының Роджерсвилл қаласында дүниеге келген. Оның кіші інісі Ричард Хейл де сол қалада туған, кейін әнші болды, содан кейін ұзақ жылдар Голливудта есімді актер ретінде танылды. 13 жасында ол Вирджиния штатының Роанок қаласындағы Холлинс институтына (қазіргі Холлинс университеті) оқуға түсті. Үш жыл өткен соң, Филадельфиядағы Дрексел көркемсурет академиясына (қазіргі Дрексел университеті) сурет салу және мүсін жасауды оқуға кетті, бірақ оның шын шақыруы – жазу еді.

Журналистикадағы мансап

Хэйл 18 жасында Вашингтон қаласында Хёрст синдикаты үшін журналист болып жұмыс істеді. Ол ізделіс жолындағы жазушы және қоғамдық өмірге белсенді қатысушы болды, президент Вудро Вильсон билікте болған кезде Ақ үйдің кештеріне қатысты. Филадельфияға оралғанға дейін ол «Вашингтон Пост» газетінде жұмыс істеді, содан кейін «Филадельфияның қоғамдық журналында» драма сыншысы болды. Хэйл сол кезде әйелдер үшін сирек кездесетін спорт жазумен де айналысты. Шамамен 1915 жылы Нью-Йорк қаласына көшіп, «The New York Times», «Vogue» және «Vanity Fair» журналдары үшін мақалалар жазды. Хэйл өмірінде үш рет Бродвей сахнасында актерлік өнер көрсетті.

Неке және отбасы

Хейл танымал газет колоннисі және спорт журналисі Хейвуд Браунмен Нью-Йорк "Гигантс" бейсбол командасының "Поло Граундс" стадионындағы ойынында танысты. Олар 1917 жылдың 6 маусымында үйленді. Браун соғыс туралы хабарлау үшін Францияға жіберілгенде, Хейл онымен бірге "Чикаго Трибьюн" газетінің Париж басылымына материалдар жазды. 1918 жылы Хейл Нью-Йорк қаласында жалғыз баласы Хейвуд Хейл Браунды өмірге әкелді.

Әйелдер құқықтары және басқа да белсенділік

1921 жылдың басында Хейл АҚШ Мемлекеттік департаментіне талап қойып, "Рут Хейл" деп, "Хейвуд Браунның әйелі" емес, осылай паспорт беруді сұрады. Үкімет бас тартты; сол кезге дейін ешбір әйелге туған атымен паспорт берілмеген еді. Ол бюрократиялық кедергілерді жеңе алмады, үкімет оның паспортында "Рут Хейл, сондай-ақ Хейвуд Браунның әйелі" деп көрсетті. Ол паспортты қабылдаудан бас тартты, күйеуі сияқты Францияға сапарын жоққа шығарды. 1921 жылдың мамырында Хейл Манхэттеннің Солтүстік-Батыс бөлігіндегі пәтер үйіне өз атына жылжымайтын мүлікке алғашқы ресми тіркеу құжатын алған үйленген әйел деп есептелді. Ұзақ уақыт өткен соң, ол Люси Стоун Лигасының президенті болып сайланды, бұл лига Люси Стоунның некеден кейін туған атын сақтап қалу шешіміне негіздеме болды. Лига заңдық кеңесші ретінде Роуз Фоллс Брес тағайындады. Миссис Брес, жақын арада Ұлттық Әйелдер Адвокаттары қауымдастығының президенті болып тағайындалатын, Хейлдің Мемлекеттік департаментпен болған күресінде адвокаты болған. Хейвуд Браун да қатысқандардың арасында болды және әйелінің әрекеттерін қолдады. Басқа Люси Стоун Лигасының мүшелері – "Нью-Йоркер" журналының негізін қалаушы Гарольд Ростың әйелі Джейн Грант және драматург Джордж С. Кауфманның әйелі Беатрис Кауфман. Хейл мен Браун Коннектикут штатының Стамфорд қаласында ферма сатып алды, бірақ жеке-жеке тұрды. Ол әйелдер құқығын қорғау қозғалысына көбірек уақыт арнап, журналистикамен айналысуын азайтты. 1927 жылдың тамызында Хейл анархистердің өлім жазасын алуына және Сако мен Ванцеттиді өлтіруге қарсылық білдірді. Ол Дороти Паркер мен Джон Дос Пассоспен бірге қорғаныс комитетінің құрамында Бостонға барды, бірақ Сако мен Ванцетти топтың қарсылығына қарамастан өлім жазасына кесілді. Бұл науқан оның өлім жазасына қарсы күреске түсуіне ықпал етті. 1929 жылы Эдвард Бернейс әйелдерге "бостандық шырағын" жағып, Нью-Йорктегі Пасха шеруіне қатысу үшін ақы төлеуді ұсынды. Бұл оқиғаға дейін әйелдерге тек өз үйлері сияқты белгілі бір орындарда ғана темекі шегуге рұқсат етілген. Ол шеруге қатысуға шақырылған әйелдерді таңдағанда өте сақтық танытты, олар әдемі болғанымен, тым әдемі үлгілерге ұқсамайтын болу керек еді, және ол жақсы суреттер түсіріліп, әлемдік бұқаралық ақпарат құралдарында жариялануын қамтамасыз ету үшін өзінің фотографтарын жалдады. Хейл әйелдерді шеруге қатысуға шақырып: "Әйелдер! Тағы бір бостандық шырағын жағыңыздар! Тағы бір жыныстық шектеуге қарсы күресіңіздер!" Бейнежазбалар жарияланғаннан кейін, науқан туралы кеңінен сөз болды, әйелдер шеруі теңдік үшін наразылық актісі ретінде қарастырылып, бүкіл елде талқылауға түрткі болды және бүгінгі күнге дейін танымал. Шерудің күтпеген салдары әйелдерді темекі жарнамасына таныстыру болды, бұл әйелдер арасында темекі шегу көрсеткіштерінің өсуіне әкелді. 1923 жылы сатылған темекінің 5% -ын әйелдер сатып алса, 1929 жылы бұл көрсеткіш 12% -ға, 1935 жылы 18,1% -ға өсті, 1965 жылы 33,3% -ға жетіп, 1977 жылға дейін осы деңгейде сақталды.

Кейінгі өмір және өлім

Хэйл ақылды, батыл және адал болғанмен, өмір бойы тым жосынды, көбінесе талапкерлік стильімен мазасыздыққа түсті. Хэйл мен Браунның көп жылдық досы, жазушы және заңгер Ньюман Леви Хэйл мен белгісіз біреу арасындағы өткір пікір алмасуды еске алды. Оппонент: "Рут, сенің кемшілігің – юмор сезіміңнің жоқтығы". Хэйл: "Құдайға шүкір, менде юмор сезімі деген азап жоқ". 1920-1930 жылдары Хэйл жазуын жалғастырды, «Бруклин Игл» газеті үшін кітаптарды рецензиялады және театр агенті ретінде жұмыс істеді. Ол Нью-Йорк жазушылар қауымының белгілі бір тұлғасы болды және күйеуімен бірге «Алгонкин» қонақүйіндегі «Алгонкин дөңгелек үстелінің» мүшесі болды. Хэйл мен Браун 1933 жылдың қараша айында Мексикада ажырасып, жақын қарым-қатынаста болып, Коннектикут штатындағы бір үйдің ішінде тұрып жатты. Он айдан кейін, 1934 жылдың қыркүйегінде Хэйл Стэмфордтағы үйінде ішек қызуымен ауырады. Браун бұрынғы әйелін Манхэттеннің жоғарғы жағындағы дәрігерлік ауруханаға асықтырып әкелді, бірақ қолдан келгеннің бәрі жасалды. Ол 18 қыркүйекте 47 жасында дүние салды. Ол туған қаласы Роджерсвиллде (Теннесси штаты) жерленді.

Фильмдегі бейнелеу

Хейлді 1994 жылғы «Миссис Паркер және қатыгез айналым» фильмінде актриса Джейн Адамс сомдады.