Кіріспе

2005 жылғы француз қысқаметражды фильмі

«Француз демократиясы» – 2005 жылы ағылшын тілінде түсірілген француздық қысқаметражды саяси фильм. Оны Алекс Чан Lionhead Studios-тің 2005 жылғы бизнес-симуляциялық ойыны «The Movies» қолданған компьютерлік анимация арқылы жасаған. Фильмнің сюжеті түрлі дискриминацияға тап болған үш марокколықтың көтеріліске қатысуына арналған. Қытай тегінен таралған француз Алекс Чан бұл фильмді 2005 жылғы Франциядағы әлеуметтік толқулардың себебі расизм деп санайтынын жеткізу үшін түсірген. «The Movies» ойынының техникалық жетілмеушіліктері мен шектеулері Чанды қиындыққа салса да, ол фильмді төрт күннің ішінде аяқтады. Фильм 22 қараша 2005 жылы Lionhead веб-сайтындағы пайдаланушылар жасаған бейнелер бөліміне («The Movies Online») жүктелді және жақын арада американдық және француз баспасөзінде жарияланды. Бұрынғы саяси фильмдерде де нақты уақыт режимінде көрсетілген үш өлшемді компьютерлік анимация (махинима) қолданылған болса да, «Француз демократиясы» саяси махинимаға ең көп назар аударған туынды болды. Фильмнің кемшіліктері, мысалы, ағылшын тіліндегі субтитрлердің грамматикалық қателігін мойындаған комментаторлар оның айқын саяси мазмұнына жоғары баға берді және оны «La Haine» және «Do the Right Thing» сияқты фильмдермен салыстырды. «Француз демократиясы» басқа да саяси саналы махинима туындыларына ықпал етті және бұл өнер түрінің саяси ойларды жеткізу мүмкіндігі туралы пікірталас тудырды. Кейбір мамандар бейне ойын компаниялары авторлық құқықтарын пайдаланып, махинима фильмдерінің мазмұнын бақылауға тырысуы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді.

Қысқаша мазмұны

"Француз демократиясы" Францияда тәртіпсіздіктерге себеп болған 2005 жылғы 27 қазандағы нақты оқиғаны қайта жасайды: Зиед Бенна мен Буна Траоре есімді екі жасөспірімнің тоқ соғудан қаза табуы. Фильмде жастар полициядан жасырыну үшін электр станциясының жанындағы ғимаратқа тығынады. Телевизия арқылы сөйлеген сөзінде Ішкі істер министрі қылмысқа қарсы күресті күшейтуге уәде береді. Үш құрастырылған марокколық ер адам соңғы оқиғаларды талқылайды, полицияның қолданған тәсілдерімен келіспейді және қара нәсілділердің әділетсіз түрде мақсат етілгенін сезінеді. Олар түрлі дискриминацияға тап болады: жеке куәлігін тексеру кезінде паспорты болмағандықтан бір түнге қамауға алу, жұмысқа қабылдаудан және тұрғын үй жалдаудан бас тарту, сондай-ақ полицияның қатыгездігі.

Өмірбаяны және өндірісі

Азаматтық тәртіпсіздік кезінде 27 жастағы Алекс Чан француз туылған, тәуелсіз өнеркәсіптік дизайнер, оның ата-анасы Гонконгтан келген қытай иммигранттары. Чан кәсіби тұрғыдан табысты болғанымен, Францияда нәсілдік және мәдени кемсітушілік бар деп санайды, бұл оның тұрғын үй табуға жасаған бұрынғы тырысықтары мен оған қатысты зорлық-зомбылық оқиғаларына негізделген. Сонымен қатар, үйлер маңындағы көтерілістерде таныстарының көліктері қираған. Чан оның орнына "адамгершілікке толы" бейнелеуді қалады. Бұған дейін фильм түсіру тәжірибесі болмаса да, ол оны үш-төрт күнде аяқтады және фонға Эмпайр Стейт Билдингті қосуды жоспарлады.

Қабылдау

Куламата деген атпен, Чан 22 қараша 2005 жылы аяқталған фильмін The Movies Online сайтына жүктеді. Кейбір көрермендер оны жоғары бағаласа, енді біреулері нашар субтитрлерді немесе азшылықтарға қарсы полицияның әрекеттерін бейнелеуін сынға түсті. Lionhead-тің The French Democracy фильмін "ең қызықтысы" деп таңдауы себеп болды, ал The Washington Post және MTV бастапқыда Чанның кейіпкерлерін мұсылмандар деп жаңылыстырып, діни мағына берді; Чан наразылық білдіргеннен кейін олар түзетілген хабарламалар жариялады. BusinessWeek журналы субтитрлерді "жасанды және грамматикалық қателерге толы" деп сипаттады. Ол, бұл туындының күші "simplicité extrême" (үлкен қарапайымдық) және негізгі бейне ойынның "fonctionnement logique" (логикалық жұмыс істеуі) арқасында екенін айтты. BusinessWeek басылымы "әуесқойлық тәсіл мен күшті эмоционалдық хабарламаның үйлесімі керемет әсер етеді" деп жазды, сондай-ақ Rooster Teeth Productions комедиялық сериалы Red vs. Blue: The Blood Gulch Chronicles туралы айтты. Alterités басылымы "Француз демократиясы" "технологиялық жаңарулар қоғамдық пікір білдіру қажеттілігін қанағаттандыру үшін қолданылып жатыр" дегенді көрсетеді, ал Олли Сотамаа бұл жұмыс азаматтық және бейне ойындар арасындағы байланысты одан әрі зерттеуге негіз болатынын мәлімдеді. Lionhead Studios бас директоры Питер Молино Чанның "уақтылы және маңызды" туындысын жоғары бағалады. CineAction журналында Элиджа Хорват Тхьен Нгуеннің 2006 жылғы "Әділетсіз соғыс" фильмі, Ирак соғысын сынап, сондай-ақ "өздерінің даусын жеткізе алмайтындар үшін сөйлеуге" тырысады деп жазды. Джошуа Гаррисон Чанның "саяси псевдодокументальді стилін" қайталады. Бастапқыда шешімін қабылдамаған Чан ақырында махинима режиссері болып жұмыс істеді. Оның кейінгі туындыларының ішінде 2007 жылғы француз президенттік сайлауы туралы "World of Electors" сериалы бар. Ол махиниманың авторлық құқықтарымен байланысты мәселелері мен ықтимал шеттетуі сөз бостандығын шектеуі мүмкін екенін айтты.