Кіріспе

Америкалық романист Фрэнсис Харриет Уиппл Грин Макдугалл (1805–1878) – құлдықты жою қозғалысының белсендісі, ақын, романист, редактор, ботаник, спиритуалист және әйелдердің, сайлау құқығының және жұмысшылардың құқықтарын қолдаушы. 19 ғасырдағы көптеген әйел жазушылардан өзгеше, өмірінің көп бөлігінде ол жазу арқылы табыс тауып отырды; сонымен қатар, ол өз жазбаларын құлдықты жою сияқты, сене білген істерге жиі мұра етіп берді.

Алғашқы жылдар

Франсис Харриет Уиппл 1805 жылы Род-Айленд штатының Смитфилд қаласындағы фермада дүниеге келді. Ол штаттың ең көне және ең беделді отбасыларының екеуінен тараған. Әкесінің қаржылық жағдайы нашарлағаннан кейін, ол өте ерте жасында өзінің күнкөрісін өзі қамтамасыз етті.

Мансап

Макдугалл әдеби мансабын Провиденс газеттеріне өлеңдер жіберумен бастады. 1829 жылы ол «The Original» әдеби мерзімді журналын редактор ретінде құрды, бұл сыншы Джон Нилдің назарын аударды, ол оның еңбектерін мақтап, «Янки» басылымында «осыны біз қолдауымыз керек» деді және «еліміздің барлық әйел журналдарына» сәттілік тіледі. «Original» екі нөмірінен кейін жабылды. Оның ең алғашқы жазбаларының бір бөлігі 1830-1835 жылдар аралығында газеттерде жарияланған өлеңдер болды. Оның алғашқы кітабы – «Элеонора Элбридждің естеліктері», одан 30 000-нан астам дана сатылды. 1841 жылы ол елдің жұмысшыларына арналған «Механик» кітабын шығарды, ол мистер Браунсонның «Бостондық тоқсандық шолу» журналында жоғары бағаланды. 1844 жылы ол Род-Айленд штатындағы төңкеріс әрекеті – Дорр көтерілісі тарихын «Майт пен Райт» атты кітабында жариялады. 1842 жылдың бір бөлігінде ол қоғамның еңбекші тобын көтеруге арналған «Вампаноаг» журналын басқарды, содан кейін «реформалық мерзімді басылымдар» деп аталатын журналдарға, әсіресе «Он тоғызыншы ғасыр» тоқсандық жинағына және «Универкоэлум мен рухани философ» газетіне үлкен үлес қосты. 1848 жылдың күзінде ол Нью-Йоркте басылатын ай сайынғы «Жас ғылым, әдебиет және өнер журналының» редакторы болды. Ол поэзиясымен жергілікті деңгейде танылды және 1838 жылы анонимді түрде бестселлер – «Элеонора Элдридждің естеліктерін» жазды. Осы кітаптан түскен табыс Элдриджге заңсыз алынған мүлігін қайтарып алуға көмектесті. 1842 жылы Род-Айленд штатының Дорр көтерілісі кезінде Макдугалл Доррдың штаттың дауыс беру заңдарын реформалауға жасаған күш-жігерін қолдады. Көтеріліс қатал түрде басылғаннан кейін, ол Коннектикут штатына қашып, жаңа күйеуі, суретші Чарльз Гринмен «көшіп-қонып» өмір сүрді. Олардың бақытсыз некелері 1847 жылы Франсис Чарльздан күтімсіздік пен қашып кетуіне байланысты ажырасқанда аяқталды. Содан кейін ол Нью-Йорк қаласының аймағына көшіп, ботаникадан сабақ беріп, спиритизм тақырыбындағы басылымдарға жазды. 1861 жылы ол Сан-Францискоға көшіп барды. Ол жерде құлдыққа қарсы лекция оқыды және жазды, әйелдер құқықтары үшін жұмыс істеді және алғашқы жергілікті әйелдер баспа одағының кеңесіне мүше болды. Ол спиритизм тақырыбындағы жазбаларын да жалғастырды. 57 жасында ол Калифорния штатының конгрессмені болған және штаттың екінші губернаторы Джон Макдугалдың інісі Уильям Макдугаллға тұрмысқа шықты. Ол 1878 жылы Калифорния штатының Окленд қаласында қайтыс болды және Маунтин-Вью зиратында жерленді. Грисвольдтың (1852) айтуынша, Грин өз елінің басқа әйелдерінен гөрі дін, философия және саясат туралы пікірталастарға көбірек қатысқан. Оның көзқарастары көбінесе түпнұсқа және тапқыр болды, және олар әрқашан анық айтылды және логика күшімен және көркемдік шеберлікпен қолдау тапты. Оларды оның прозалық жазбаларын қарастыру кезінде қарастыру орынды болар еді; олардың ерекшеліктері оның өлеңдерінде ашылмады, олардың жалғыз заңы – сұлулық сезімі болды.

Стиль және тақырыптар

Грисвольд (1852) Гриннің шығармалары туралы былай деп жазды:—text="Грин ханымның ең белгілі өлеңдерінің бірі – «Карамұздақтың әңгімесі», 1841 жылы «Род-Айленд кітабында» жарияланған, көңілді күйге түсіретін, бірақ құштарлық пен күштілікке толы туынды. Ең ұзын және ең мұқият өңделгені – «Наноунтено», Нарагансеттер туралы аңыз, алты кантодан тұрады, оның бірінші, екінші және үшінші бөлімдері 1848 жылы Филадельфияда жарық көрді. Бұл – айқын және алуан құндылыққа ие туынды. «Наноунтенода» сипаттау шеберлігі Брайант пен Карлос Уайлокстікіндей кемелді. Ұран үйлесімді, стиль көбінесе әсем және поэтикалық безендірілген. Үнділер мінезі мен оқиғаларын бейнелеуде отарлық жылнамаларды зерделі зерттеудің жемісін және сыртқы ортаның психологиялық дамуға тигізетін әсерін анық көруге болады. Бұл туынды өзінің көркемдігімен, ойдың тереңдігімен және драмалық қызығушылығымен назар аударады." Грин ханымның ұсақ өлеңдері көп, және олардың ерекшеліктері шынайы шабыттың жемісі екенін көрсетеді. Оның «Жел әндері» мен үнді өмірінен алынған суреттері көбінесе еркектік күшпен және табиғатты мұқият бақылаумен сипатталады. Кейде олар кеңге жайылып, ең жоғары талғамға сай келмейтін сипаттамалармен немесе бейнелермен толықталған болса да, оларда мән бар, және оқырманға поэзиялық қабілеттің күші мен нәзіктігін ұмытуға мүмкіндік берілмейді.