Кіріспе

Оңтүстік Азияда кең таралған тұщы сулы тасбақа түрі.

Үндістанның жапырақты тасбақасы (Lissemys punctata) – Оңтүстік Азияда кездесетін тұщы сулы тасбақа түрі. "Жапырақты қабықшалы" деген атау пластронда орналасқан жамбас жалатындарының болуынан туындайды. Бұл тері жалатындары аяқ-қолдар қабыққа тыйылғанда оларды жауып тұрады. Бұл жалатындардың жыртқыштардан қандай қорғаныс ұсынатыны әлі анық емес. Үндістанның жапырақты тасбақалары Оңтүстік Азия аймақтарында кең таралған және көптеп кездеседі. Морфологиялық тұрғыдан, бұл жұмсақ қабықшалы және қатты қабықшалы су тасбақалары арасындағы эволюциялық байланыс. Қиындықтарға байланысты пайдалану және ортаның өзгеруі олардың өмір сүруіне қауіп төндіреді.

Сипаттама

L. punctata-ның қаптамасы жоғарыдан қаралғанда ересектерде кеңінен сопақша, бірақ жастарда дөңгелек пішіндес, артқы аяқтардың алдында ең кең болады. Дискінің ені ұзындығының 77-86% құрайды, қаптама орташа иісті, қабықтың биіктігі қаптама ұзындығының 35,0-40,5% тең, қаптама шеті тегіс және артқа қарай сәл кеңейеді, шеттік сүйектер плевральды сүйектермен бірікпейді, пластрон үлкен, бірақ көбінесе шеміршек тәрізді, ал оның ұзындығы қаптама ұзындығының 88-97% құрайды. Артқы аяқтардың үстін жабатын екі үлкен жапырақша және құйрықтың үстін жабатын кішкентай жапырақша бар; жеті пластральды каллездер кездеседі, бас үлкен, оның ені қаптама енінің 21-25% құрайды. Мұрын қысқа және жуан; мұрын қыртысының бүйірлік тізімі жоқ, жақтардың жиектері тегіс, альвеолалық беттері кеңейтілген және дөңгелек пішіндес. Тырнақтары үлкен және ауыр; жыныс мүшесі жуан және сопақша пішіндес, терең дорсальды ойығы және төрт тік, жұмсақ папиллярлары бар; құйрығы екі жыныста да өте қысқа. L. punctata қаптамасының ұзындығы еркекте 23 см-ге дейін жете алады, ал аналықтарының мөлшері шамамен 35 см (14 дюйм) болуы мүмкін. 1995 жылы түр II қосымшаға көшірілді. Бұл түрдің миоцен дәуірінен бастап Непалдан табылған қазбалары белгілі. Типтік орны: "Des grandes Indes" (= құрлықтық Үндістан); Уэбб (1980) бойынша "Пондичерри, Коромандл жағалауы, Үндістан" (11° 56'N; 79° 53'E, Үндістанның оңтүстік-шығыс жағалауында) деп нақтыланды.

Тағам

Үндістанның жапырақты табақшалы тасбақасы барлығын жейтін жануар екені белгілі. Оның рационы бақалар, креветкалар, ұлулар, су өсімдіктері, жапырақтар, гүлдер, жемістер, шөптер және тұқымдардан тұрады.

Құрғақшылықтан аман қалу

L. punctata морфологиялық және мінез-құлық жағынан құрғақшылық жағдайларына өте жақсы бейімделген. Тасбақа құрғап кетуден сақтану үшін көбінесе жер қазып, суатты жерлерден суатты жерлерге көшіп өтеді. Қолдарын қорғап жабатын жамбас қанаттары құрғақ жағдайда тірі қалуға көмектеседі. Құрғақшылық кезінде тасбақалар құрғақшылықтан аман қалу үшін ұйқыға кетеді. Көптеген тасбақалар құрғақшылықта өлсе де, кейбіреулері 160 күнге дейін тірі қалуы мүмкін. Күнге толып, топырақты батпақты жерлер олардың жиі кездесетін ұялау орындары. Жұмыртқаларын жылына 2-ден 16-ға дейін жұмыртқадан тұратын топтарға бөліп, екі-үш рет салады. Бұл жұмыртқалар қорғану үшін топыраққа көміледі. Осының салдарынан, бұл тасбақалар көбінесе пайда табу үшін пайдаланылады. Бұл Бангладеш және Үндістанда ерекше байқалады, себебі үнділік қанатты тасбақа аймақтағы басқа тасбақалардан ірілеу және көбірек еті бар. Осы еттің құндылығы және осы түрді сақтауға жасалған күш-жігер ет бағасын көтеріп, осы жануарларды заңсыз халықаралық түрде пайдалану мен өлтірудің көбеюіне әкелді. Бөгеттер мен тоғандар салу, өзен жағалауларында егін шаруалығы жүргізу және ластану сияқты тасбақаның табиғи мекеніне енгізілген өзгерістер де оның тірі қалуына үлкен қауіп төндіреді.