Кіріспе

2 ғасырдағы галлдық христиан шейіті

Әйелі Бландина (шамамен 162–177 ж.ж.) император Марк Аврелийдің билігі тұсында Лугдунумда (қазіргі Лион, Франция) шейіт болған христиан.

Контекст

Мәсіхшілердің алғашқы екі ғасырында христиандарды қуғынға салуға негізінен жергілікті римдік шенеуніктер жауапты болды. Екінші ғасырда императорлар христиан дінін өзінің қарауындағылармен шешілетін жергілікті мәселе деп қарастырды. Марк Аврелийдің билік кезінде империяның түрлі аймақтарында христиандарға қарсы қуғын-сүргіннің саны мен ауырлығы артқан сияқты. Марк Аврелийдің өзі осы қуғын-сүргінді басқарғаны, ынталандырғаны немесе одан хабардар болғаны белгісіз және тарихшылар арасында көп пікірталас тудырады.

Дәстүрлі тарих

Бландина туралы дәстүрлі мәлімет Евсевийдің "История экклезиастика" атты еңбегінде баяндалған. Бландина Лион шейіттерінің қатарында болды, олардың бір бөлігі қорқынышты азаптардан кейін 177 жылы Марк Аврелийдің билігінде шейіт болды. Бландина туралы біздің білуіміз Лион шіркеуінің Кіші Азия шіркеулеріне жіберген хатында қамтылған. Евсевий өзінің кітабында оның өмірі мен өліміне кеңінен тоқталады, себебі ол аталған Кіші Азияға жолданған хаттан цитата келтіреді. Лиондағы рим халқы христиандарға қарсы қоздырылып, олар ашық көзге көрінгенде мазақталып, жамандыққа ұшырады. Азаптаудан сескенген құлдар өздерінің қожайындарына қарсы куәлік берді, христиандар жиналғанда каннибализм мен жақын туыстық қатынас жасады деген қаңқу тарады, бұл сол және келесі ғасырларда христиандар туралы кең таралған әңгіме болды. Легат тұтқындардан осы бұзықшылықты мойындауды талап етті. Императорға жолдаған есебінде легат христиандық сенімін сақтағандардың өлім жазасына кесілуін, ал сенімінен бас тартқандардың босатылуын айтты. Император Марк Аврелий легатқа рим азаматтарының сенімінде тұруына рұқсат беріп, оларды басынан айыру арқылы жазалауға бұйрық берді, ал азаматтығы жоқтарды азаптауға міндеттеді. Сондықтан Бландина көпшілік ойындар кезінде қалалық амфитеатрде (қазір Үш Галл амфитеатры деп белгілі) бірнеше серіктерімен бірге жаңа азаптарға ұшырады. Бірнеше күн бойы осылай азапталғаннан кейін, оны мойындауға мәжбүр ету үшін аренаға алып барды, онда оның серіктерінің азаптарын көрді. Соңында, шейіттердің соңғысы ретінде, оны қамшымен сапырып, қызыл қызған торға жатқызды, торға орап, жабайы бұқаның алдына лақтырды, ол оны мүйіздерімен ауаға көтерді. Ақырында ол пышақпен өлтірілді. Осы бөлімдерде Бландина аналық бейнесімен суреттеледі және басқа христиан әйелдеріне үлгі болады.