Кіріспе

АҚШ атты әскерінің қондырғы стилі

Макклеллан қондырғысы – Джордж Б. Макклелланның Еуропаны әскери комиссия мүшесі ретінде аралап, инженерлік және атты әскерлердің, соның ішінде далалық жабдықтардың соңғы жетістіктерін зерттегеннен кейін жасаған атқа мінуге арналған қондырғы. Ол жасаған байқаулары негізінде Макклеллан 1859 жылы армияда қабылданған үлгіні ұсынды.

Шығуы мен дамуы

1855 жылы сәуірде, Азамат соғысы басталуға алты жыл қалғанда, капитан Джордж Б. Макклеллан Еуропаның тактикасы, қару-жарағы және логистикасы саласындағы жаңалықтарды зерттеу үшін әскери комиссия құрамында Еуропаға сапар шекті. Макклеллан инженерлік әскерлер мен атты әскерлерді ұйымдастыруға ерекше назар бөлді. Бір жылдық саяхаты барысында ол Қырым соғысының бірнеше шайқасын бақылады және 100-ге жуық кітап пен нұсқаулық әкеліп келді. Ол есебін жазу алдында оларды оқыды, ол американ атты әскері үшін ескі орыс атты әскері ережелеріне сәйкес жазылған нұсқаулықты ұсынды. Сонымен қатар, ол пруссиялық армияда қолданылатын венгр үлгісіне негіделген атты күштерге арналған седел ұсынды. Бірақ бұл седел сол кезде Мексикада кеңінен таралған, ал кейбір АҚШ аймақтарында да қолданылған испандық ағаш седелдің өңделген түрі болды. Макклеллан седелі 1859 жылы АҚШ Соғыс министрлігі қабылдады және жылқы атты әскер тарихында әртүрлі үлгілерде стандартты болып қала берді. Азамат соғысы кезінде қолданылған түпнұсқа M1859 үлгісі болды, ал дизайн кейіннен өзгерістерге ұшырады. Седел әрқашан Макклелланның дизайны ретінде танылды, оған атты әскер және артиллерия үлгілері кірді. Бұған қоса, M1913 деп аталатын жүк тасушыларға арналған модель де енгізілді.

Азамат соғысындағы Конфедерация нұсқалары

Америка Азамат соғысы кезінде көптеген Конфедерация атты әскерлері өздерінің жылқыларын және азаматтық ат құшақтарын әкелді. Кейін Конфедерация Дженнифер ат құшағын шығарды. Бірақ оңтүстік жылқылары жеткіліксіз тамақтан әлсіреген кезде, Дженнифер ат құшағы жылқылардың сүйектелген жанына ауыр тиді. 1863 жылы Конфедерация армиясы атты әскеріне жеңіл және дұрыс пішінделген Макклеллан ат құшағын берді. Азамат соғысы кезінде Оңтүстікте былғары тапшы болғандықтан, Макклеллан ат құшақтарының көптеген бөліктері боялған кенептен жасалған. Конфедерация армиясы сондай-ақ британдық ат құшақтарын да пайдаланды.

Макклелланның дизайнына әсері

Бұл дизайн сол кезде АҚШ-та кеңінен қолданылған испандық ағаш жалақтарына негізделген, және ол АҚШ армиясында да қолданылған, бірақ Макклеллан оның Қырым соғысында ол көрген гусар жалақтарына негізделгенін айтты. Макклеллан АҚШ үшін Қырым соғысын бақылау үшін шетелге барғанмен, жалақ сол қақтығыстағы әскерлер қолданған ешқандай үлгіге ұқсамайды, бірақ бастапқыда Мексикада кеңінен қолданылған испандық ағаш жалағына өте ұқсас. Дизайн уақыт өте келе өзгерістерге ұшырады, бірақ көп жағынан айтарлықтай өзгермеді. Жалақ қарапайым және қолданыстағы жалақтардан арзан, атқа ауыртпалық жасамаған жеңіл, бірақ мінген адам мен оның жабдықтарына жақсы қолдау көрсетуге жеткілікті берік болды. Ол шикі терімен қапталған ашық отырық, қалың былғары қоршау, ағаш қосқыштар және жүн жіптен жасалған белдеуден тұрды. Жалаққа қосымша жиынтықтарға атқа жем беруге арналған мұрындық, жылқыны күтуге арналған қайырма, жайылымда жылқыны байлап қоюға арналған қазық және арқан, атқапшықтар және атқыштын муздықын ұстап тұратын "саусақ" кіретін. Макклеллан жалағы жалақ төсегі, шабрақ немесе жалақ көрпесінің үстіне қойылды.

АҚШ армиясындағы қызмет және бәсекелестер

Жоғарыда айтылғандай, Макклеллан атқыры АҚШ армиясында өте ұзақ уақыт бойы қызмет етті және осы қызметін жалғастыруда. Бұл атқыры 1859 жылдан бері үздірілмей қолданылып келеді. Атқыры уақыт өте келе бірнеше өзгерістерге ұшырады. Ең маңызды өзгерістер ХХ ғасырда болды, ол кезде жабдық екі рет ауыстырылды. Біріншісінде реттелетін жабдық қабылданды, нәтижесінде M1904 Макклеллан атқыры пайда болды. Бұл үлгі – барлық Макклеллан атқырының ең көп таралғаны, және ол Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар бойы қолданылып келді. Алайда, АҚШ армиясында атқа мініп жүруге берілген мән артып, M1928 атқыры да пайда болды, ол M1904 атқырының ағылшын үлгісіндегі жабдығы мен тізгіштерімен жабдықталған нұсқасы еді. Бұл нұсқа, АҚШ қызметіндегі соңғы үлгі, басқа Макклеллан атқырына қарағанда ыңғайлырақ болды және АҚШ армиясы оны әлі күнге дейін салтанатты шараларда қолданады. Атқыры уақыт сынағынан өткенімен, оған қарсыластары мен сыншылары да болды. Бірінші маңызды қарсыласы – Уитман атқыры, оны бұрынғы АҚШ армиясының офицері, оның авторы есімімен атады. Уитман атқырында Макклеллан атқырының көптеген ерекшеліктері бар, сондықтан оны көбінесе Макклелланмен шатастырады. Ол оны толығымен алмастырмаса да, офицерлердің қолдануына бекітілді және Бірінші дүниежүзілік соғыс бойы офицерлердің бекітілген атқыры болып қалды. Кейінгі жылдары ол Макклеллан атқырының көптеген ерекшеліктерін енгізді, сондықтан "Уитман Макклеллан" деп аталды. ХХ ғасырда АҚШ армиясы M1912 жабдықтарын сынақтан өткізу арқылы Макклеллан атқырын ауыстыруға күш салды. M1912 атқыры жазалау экспедициясында сәтсіз болды, бірақ ол Макклеллан атқырынан едәуір өзгешеліктерді көрсетті, кейбір жағынан британдық Универсалды үлгідегі атқырына ұқсады. Содан кейін армия M1917 атқырын сынақтан өткізді, бірақ ол қабылданбады. Бірінші дүниежүзілік соғыста АҚШ армиясы M1904 Макклеллан атқырының көптеген даналарын сатып алды, бұл нәтижесінде ондаған жылдар бойы жаңа атқырының кеңінен қолданылуына кедергі келтірді. АҚШ армиясы Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын офицерлер үшін ағылшын үлгісіндегі атқырына рұқсат берді, ал соғыстан кейін офицерлер үшін Филипстің атқырын қабылдап, тағы бір атқырына рұқсат берді.

АҚШ-тан тыс жерлерде пайдалану және қызмет көрсету

Седел азаматтық қолданыста да кеңінен таралды, және түрлі өндірушілер оны азаматтық сатуға шығарды. Оны АҚШ-та атты полиция қызметкерлері жиі пайдаланды. Мексика өз армиясы үшін мексикалық үлгідегі седелді қабылдады. Бур соғысындағы Доминион күштеріне кем дегенде бір бөлігі сатылды, ал Канаданың Солтүстік-Батыс атты полициясы сынау үшін бірнешеуін алды. Родезия 1970 жылдары осы седелді Грей скауттарының пайдалануына енгізді. Оңтүстік Африка 1980 жылдары Оңтүстік-Батыс Африкада аң сақшыларына белгілі бір мөлшерде седелдер ұсынды.

Мұра және жалғасқан пайдалану

Макклелланның етікшесі толыққанды болмағанмен және оны сынағандар да болған, бірақ ол тарихындағы ең берік әскери етікшелердің бірі саналады, оның ұзақтығымен британдық Универсалды үлгідегі етікше ғана теңесе алады. Бұл етікше АҚШ армиясының барлық түрлері, АҚШ теңіз жаяу әскерлері және АҚШ бойынша атты полиция бөлімшелері кеңінен қолданды. Макклеллан етікшесі АҚШ-та қазір де жасалып келеді, сонымен қатар бұрын төзімділікке арналған жарыс аттарында да қолданылған. Ол, осы мақсатта ұнаған аз адамдар үшін, жайлы атқа мінуге арналған етікше ретінде, ал тарихи оқиғаларды қайта жасайтындар үшін де пайдаланылады.