Америкалық журналист Джеймс Рисеннің өмірі мен қызметі
James Risen
Журналист Джеймс Рисен – «The Intercept» тілшісі, бұрын «NY Times»-та жұмыс істеген. ЦРУ және аборт тақырыбындағы кітаптар авторы, Пулитцер жүлдесінің иегері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық журналист
American journalist
Джеймс Райзен (27 сәуірде 1955 жылы туған) – The Intercept журналының американдық журналисі. Бұрын ол "The New York Times" газетінде, ал одан бұрын "Los Angeles Times" газетінде жұмыс істеген. Ол АҚШ үкіметінің қызметіне қатысты көптеген мақалалардың авторы немесе бірлескен авторы, сондай-ақ Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) туралы екі кітаптың және аборт мәселесі бойынша американдық қоғамдық пікірталас туралы бір кітаптың авторы немесе бірлескен авторы. Райзен Пулитцер сыйлығының лауреаты.
James Risen (born April 27, 1955) is an American journalist for The Intercept. He previously worked for The New York Times and before that for Los Angeles Times. He has written or co written many articles concerning U. S. government activities and is the author or co author of two books about the Central Intelligence Agency (CIA) and a book about the American public debate about abortion. Risen is a Pulitzer Prize winner.
Өмірбаян
Райзен Огайо штатының Цинциннати қаласында дүниеге келіп, Мэриленд штатының Бетезда қаласында өсті. Ол 1977 жылы Браун университетін бітірді, ал 1978 жылы Норт-Уэстерн университетінің журналистика мектебінде журналистика магистрі дәрежесін алды. Қазіргі уақытта ол "The Intercept" басылымында тергеуші журналист ретінде жұмыс істейді. 2006 жылы Райзен Джордж Буш президентінің санкциясыз тыңдау бағдарламасы туралы жариялаған мақалалары үшін Ұлттық хабарламалар бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Ол 11 қыркүйекке жасалған шабуылдар мен терроризм туралы хабарлағандығы үшін 2002 жылы Пулитцер сыйлығын жеңіп алған "Нью-Йорк Таймс" газетінің репортаждық тобының мүшесі болды. Сондай-ақ, ол 1998 жылы Шығыс Африкадағы АҚШ елшіліктеріне жасалған бомбалық шабуылдар туралы хабарлағандығы үшін халықаралық репортаждар бойынша 1999 жылғы Пулитцер сыйлығының финалисі атанған "Нью-Йорк Таймс" газетінің репортаждық тобының құрамында болды. Райзен төрт кітаптың авторы: "Періштелердің ашуы: Американдық аборт соғысы" (Basic Books) (Джуди Томаспен бірлесіп жазылған, 1998); "Басты жау: ЦРУ мен КГБ арасындағы соңғы қақтығыстың ішкі тарихы" (Random House) (Милт Бирдэнмен бірлесіп жазылған, 2003); "Соғыс күйі: ЦРУ мен Буш әкімшілігінің құпия тарихы" (The Free Press, 2006); және "Қандай баға болса да төлеймін: Ашкөздік, билік және аяқталмайтын соғыс" (Houghton Mifflin Harcourt, 2014). "Соғыс күйі" кітабы "Нью-Йорк Таймс" басылымының бестселлері болды. "Қандай баға болса да төлеймін" кітабы да "Нью-Йорк Таймс" басылымының бестселлері тізіміне енді. "Басты жау" кітабы 2003 жылы Американың шетелдегі баспасөз клубының "халықаралық істер саласындағы ең жақсы ғылыми-танымдық кітап" үшін Корнелиус Райан сыйлығымен марапатталды.
Risen was born in Cincinnati, Ohio, and grew up in Bethesda, Maryland. He graduated from Brown University (1977) and received a master's degree in journalism at Northwestern University's Medill School of Journalism (1978). He is currently an investigative reporter for The Intercept. Risen won the 2006 Pulitzer Prize for National Reporting for his stories about President George W. Bush's warrantless wiretapping program. He was a member of The New York Times reporting team that won the 2002 Pulitzer Prize for explanatory reporting for coverage of the September 11th attacks and terrorism. He was also a member of The New York Times reporting team that was a finalist for the 1999 Pulitzer Prize for international reporting, for coverage of the 1998 bombings of two U. S. embassies in East Africa. Risen has written four books: Wrath of Angels: The American Abortion War (Basic Books) (Judy Thomas, co author) (1998); The Main Enemy: The Inside Story of the CIA's Final Showdown with the KGB (Random House) (Milt Bearden, co author) (2003); State of War: The Secret History of the CIA and the Bush Administration (The Free Press) (2006); and Pay Any Price: Greed, Power, and Endless War (Houghton Mifflin Harcourt) (2014). State of War was a New York Times bestseller. Pay Any Price was also a New York Times bestseller. The Main Enemy was awarded the 2003 Cornelius Ryan Award for "best nonfiction book on international affairs" by the Overseas Press Club of America.
Үкіметтік қадағалау бағдарламалары туралы есептер
2004 жылы Райзен Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің АҚШ-тан басталатын немесе АҚШ-та аяқталатын халықаралық коммуникацияларды бақылауы туралы ақпаратты білді, бұл бағдарлама "Жұлдызды жел" кодын алды. Ол және ұқсас мәліметтер алған Эрик Лихтблау 2004 жылғы АҚШ президенттік сайлауы алдында "Жұлдызды жел" туралы мақала жазды. Райзен "Нью-Йорк Таймс" газетінің Ақ үйдің сұрауымен мақаланы тоқтатқанын айтты. Екі журналист сайлаудан кейін бірнеше рет мақаланы қайта жазып, ұсынды, бірақ әр жолы бас тартты. Райзен ақпаратты кітап түрінде жариялауға шешім қабылдады, сонымен бірге ЦРУ-ның "Мерлин" операциясы туралы мәліметтерді де қосты. Ол газетке кітап туралы ескертіп, олардың өзі бұл ақпаратты жариялауын ұсынды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің бас редакторы Билл Келлер мен Вашингтон бюросының басшысы Филипп Таубман Райзенге наразылық білдірді. Келлер мен Таубман Буш әкімшілігімен келіссөздер жүргізіп, кейіннен 2005 жылдың желтоқсанында газет Райзен мен Лихтблаудың "Жұлдызды жел" туралы баяндамасының көп бөлігін жариялады. Райзеннің "Соғыс күйі: ЦРУ мен Буш әкімшілігінің құпия тарихы" атты кітабы 2006 жылдың қаңтар айында жарық көрді. 2006 жылы Райзен мен Эрик Лихтблау "Жұлдызды жел" және террористік қаржыландырушыларды анықтауға арналған "Террористік қаржыны қадағалау бағдарламасы" деп аталатын үкіметтік бағдарлама туралы бірлесіп жазған даулы тергеу баяндамалары үшін Ұлттық хабарламалар бойынша Пулитцер сыйлығымен марапатталды. Бұл бағдарлама халықаралық SWIFT деректер базасындағы ақша аударымдарының жазбаларын іздеуді қамтыды.
In 2004 Risen came upon information about the National Security Agency's surveillance of international communications originating or terminating in the United States, code named "Stellar Wind". He and Eric Lichtblau, who had obtained similar information, co wrote a story about "Stellar Wind" just before the 2004 United States presidential election. Risen said the New York Times spiked the story at the request of the White House. The two reporters rewrote and resubmitted the story a number of times after the election but were rejected each time. Risen decided to publish the information in a book along with information about the CIA's Operation Merlin. He warned the paper about the book and suggested it publish the information itself. Bill Keller, Executive editor of the New York Times, and Philip Taubman, Washington Bureau chief, were furious with Risen. Keller and Taubman negotiated with the Bush administration and, after a delay, the paper published much of Risen and Lichtblau's report about "Stellar Wind" in December 2005. Risen's book, titled State of War: The Secret History of the CIA and the Bush Administration, was published in January 2006. Risen and Eric Lichtblau were awarded the 2006 Pulitzer Prize for National Reporting for the series of controversial investigative reports that they co wrote about "Stellar Wind" and about a government program called Terrorist Finance Tracking Program designed to detect terrorist financiers, which involved searches of money transfer records in the international SWIFT database.
Соғыс жағдайы
Райзен – «Соғыс жағдайы: ЦРУ мен Буш әкімшілігінің құпия тарихы» кітабының авторы (2006 жылдың қаңтары). Кітапта Орталық барлау қызметінің маңызды қызметтері зерттелген. Онда ЦРУ 2000 жылы «Мерлин» операциясы арқылы Иранның ядролық қару бағдарламасын тежеуге тырысқан. Олар Иранға қажетті компоненттердің жобаларын қателіктермен жіберген, бірақ бұл амал кері кетіп, Иранға көмектескен болуы мүмкін, себебі қателік бұрынғы кеңестік ядролық ғалыммен анықталып, түзетілген. 2003 жылдың басында «Нью-Йорк Таймс» газеті Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Кондолиза Райс редактор Хауэлл Рейнске араласуынан кейін оқиғаны жариялаудан бас тартты. Кітап үшін зерттеу жүргізу кезінде Райзеннің бұрынғы ЦРУ операциялық офицері Джеффри Александр Стерлингпен электрондық пошта мен телефон арқылы байланысы АҚШ федералды үкіметімен бақыланды. АҚШ үкіметі Райзеннің несиелік және банктік деректерін де алды. ЦРУ-дың баспасөз қызметі Райзеннің кітабындағы әр тарауда ауыр қателер бар екенін мәлімдеді. Бірақ 2015 жылдың қаңтарында жарияланған ЦРУ құжаттары «Мерлин» операциясы туралы көптеген мәліметтерді растады. Райзен «Соғыс жағдайы» кітабында: «Көптеген ирандық агенттер тұтқындалып, түрмеге қамалған, ал қалғандарының тағдыры әлі белгісіз» деп жазды. Бұл 2004 жылы ЦРУ өкілі ирандық агентке шифрланған электрондық хабарлама жіберген кезде, қателікпен «Ирандағы ЦРУ-дың барлық тыңшыларын» анықтауға болатын деректерді қосып жібергеннен кейін болды. Ирандық агент – қос тыңшы болып шықты және ақпаратты Иранның барлау қызметіне тапсырды. Бұл мәлімдемені барлау қызметінің өкілі жоққа шығарды. Сонымен қатар, Райзен Буш әкімшілігінің Ауғанстанды «есірткі мемлекетіне» айналдырғанын, ол әлемдегі героиннің 80 пайызын қамтамасыз ететінін айтады. Кітаптың жарық көруі 2005 жылдың 16 желтоқсанында NSA ақпаратының жариялануынан кейін жеделдетілді. «Нью-Йорк Таймс» газетінің 2005 жылдың желтоқсан ортасындағы Ирак сайлауынан кейінгі оқиғасы бір жылдан астам уақытқа созылды. «Нью-Йорк Таймс» газеті 2005 жылдың мамырында жұмыстан босатылған NSA қызметкері Конгресс ақпаратты бақылау жөніндегі екі комитетінің алдында куәлік беруге рұқсат сұрағаннан кейін екі күн өткен соң жарияланды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің редакторы Байрон Калам 2006 жылдың қаңтар басында газеттің екі жоғары лауазымды шенеунігінің мақаланың уақыты туралы пікір білдіруден бас тартқанын жазды. Әділет министрлігі (DOJ) сондай-ақ NSA-ға қатысты ақпараттық ағып шығудың көздерін тергеді. Райзен бұл кітаптың негізінде ол қорғайтын анонимді көздерден алынған ақпарат бар екенін айтады. Журналистердің анонимді көздерін қорғау мәселесі Валери Плейм ісіне байланысты осы кезеңде кеңінен талқыланды. Бұл істе бұрынғы «Нью-Йорк Таймс» тілшісі Джудит Миллер өзінің оқиғасы үшін дереккөзді ашудан бас тартқаны үшін түрмеге қамалған. 2006 жылдың 22 мамырында «Вашингтон Пост» газетінде жарияланған мақалада Бас прокурор ұлттық қауіпсіздік туралы құпия ақпаратты жариялаған журналистерге айып тағылуы мүмкін екенін мәлімдеді. Президент Джордж Буш 2006 жылдың 25 маусымында өткен баспасөз конференциясында «Нью-Йорк Таймс» газетінің құпия бағдарламалар туралы ақпаратты жариялағанын сынады.
Risen is the author of the book State of War: The Secret History of the CIA and the Bush Administration (January 2006). The book conducted important investigations into Central Intelligence Agency activities. It states that the CIA carried out an operation in 2000 (Operation Merlin) intended to delay Iran's alleged nuclear weapons program by feeding it flawed blueprints for key missing components—which backfired and may actually have aided Iran, as the flaw was likely detected and corrected by a former Soviet nuclear scientist the operation used to make the delivery. In early 2003, The New York Times refrained from publication of the story after an intervention by National Security Advisor Condoleezza Rice with the NYT Executive Editor Howell Raines. While doing research for the book, Risen's email and phone connections with former CIA Operations Officer Jeffrey Alexander Sterling were monitored by the US federal government. The US federal government also obtained Risen's credit and bank records. The CIA Public Affairs Office issued a press release alleging that Risen's book contains serious errors in every chapter. However, CIA documents released in January 2015 confirm many details on Operation Merlin. Risen writes in State of War that, "Several of the Iranian [CIA] agents were arrested and jailed, while the fate of some of the others is still unknown", after a CIA official in 2004 sent an Iranian agent an encrypted electronic message, mistakenly including data that could potentially identify "virtually every spy the CIA had inside Iran". The Iranian was a double agent and handed over the information to Iranian intelligence. This also has been denied by an intelligence official. Risen also alleges that the Bush administration is responsible for the transformation of Afghanistan into a "narco state", that provides a purported 80% of the world's heroin supply. The publication of this book was expedited following the December 16, 2005 NSA leak story. The timing of The New York Times story after the Iraq election in mid December 2005 is a source of controversy since the story was delayed for over a year. The New York Times story appeared two days before a former NSA employee, dismissed in May 2005, requested permission to testify to two congressional intelligence oversight committees. Byron Calame, the Public Editor of The New York Times, wrote in early January 2006 that two senior Times officials refused to comment on the timing of the article. The Department of Justice (DOJ) also conducted an investigation of the sources of the security leak involving the NSA. Risen says this book is based on information from a variety of anonymous sources that he would protect. The issue of journalists protecting their anonymous sources was widely discussed during this time period due to the Valerie Plame affair. In that case, former New York Times reporter Judith Miller was jailed for refusing to reveal a source for a story of hers. The Attorney General hinted in a Washington Post article on May 22, 2006, that journalists may be charged for any disclosure of classified national security information. President George W. Bush, in a June 25, 2006 news conference, was critical of the publication of information of classified programs by The New York Times.
АҚШ-тың Стерлингке қарсы
Джеффри Александр Стерлинг Буш әкімшілігі кезінде тергеуге алынды. 2010 жылы ол 1917 жылғы тыңшылық заңы бойынша айыпталды, АҚШ тарихында журналистпен байланысы болды деген күдікпен айыпталған, және тыңшылық заңы бойынша жазаланған азаматтардың санатында болды. 2007 жылы Райзен Әділет министрлігінен хат алды, онда оның "Соғыс күйі" кітабының ЦРУ-ға қатысты Иран тарауы үшін қолданған деректері сұралды. Ол сотқа шақыруға қарсы күресті, және ол 2009 жылдың жазында күшін жойды. "Нью-Йорк Таймс" газеті бұл қадамды "сирек кездесетін жағдай" деп атады, және 2010 жылы Обама әкімшілігі сотқа шақыруды қайта жаңартты. 2013 жылдың шілдесінде АҚШ Төртінші апелляциялық соты Райзеннің Джеффри Стерлинг ісінде куәлік беруі керек деп шешті. Сот: "Егер сотқа шақыру адал ниетпен және заңды қажеттіліктерге негізделген болса, үкімет қылмыстық іс кезінде журналистен қылмыстық құқық бұзу туралы мәліметтер алу үшін ешқандай арнайы дәлелдер ұсынбауға құқылы" деп жазды. Төреші Роджер Грегори бұл шешіммен келіспей, "Көпшілік үкіметтің мүдделерін артық бағалап, баспасөздің мүдделерін жоққа шығарып, осылайша баспасөз бен қоғамдағы ақпараттың еркін ағынына зиян келтіреді" деп мәлімдеді. Жоғарғы сот 2014 жылдың маусымында оның апелляциясын қабылдамады, нәтижесінде Райзен куәлік беруге немесе түрмеге отыруға мәжбүр болды. Ол куәлік беруден бас тартатынын және түрмеге баруға дайын екенін мәлімдеді. 2014 жылдың қазанында Вашингтон қаласында өткен шарада бас прокурор Эрик Холдер: "Мен бас прокурор қызметінде болғанда ешбір журналист түрмеге түспейді" деді. 2015 жылдың басында Райзен сотқа дейінгі отырысқа қатысып, куәлік бермейтінін растады. Содан кейін Райзен куәлік беруден босатылды, осылайша оның құпия деректерін ашуға қатысты жеті жылдық сот дауына нүкте қойылды.
Jeffrey Alexander Sterling was investigated during the Bush administration. In 2010 he was indicted under the Espionage Act of 1917, one of the few people in US history whose alleged contact with a journalist was punished under espionage law. In 2007 Risen received a letter from the Justice Department asking him for the sources he used for the CIA Iran chapter of his book State of War. He fought the subpoena, and it expired in the summer of 2009. In what The New York Times called "a rare step," the Obama administration renewed the subpoena in 2010. In July, 2013, the US Court of Appeals for the Fourth Circuit ruled that Risen must testify in the trial of Jeffrey Sterling. The court wrote, “so long as the subpoena is issued in good faith and is based on a legitimate need of law enforcement, the government need not make any special showing to obtain evidence of criminal conduct from a reporter in a criminal proceeding." Judge Roger Gregory dissented, writing "The majority exalts the interests of the government while unduly trampling those of the press, and in doing so, severely impinges on the press and the free flow of information in our society." The Supreme Court rejected his appeal in June 2014, leaving Risen having to testify or go to jail. He stated that he would continue to refuse to testify and was willing to go to jail. In October 2014, Attorney General Eric Holder, speaking at a Washington, D. C. event, stated “no reporter’s going to jail as long as I’m attorney general.”
In early 2015, Risen attended a pre trial hearing, where he confirmed that he would not testify. Risen was then excused from testifying, ending a seven year legal fight over whether he would identify his confidential sources.
Вен Хо Ли және азаматтық іс
1999 жылғы 6 наурызда «The New York Times» газетінде Райзен Джефф Гертпен бірге жазған мақаласында олар «Лос-Аламостағы қытай-американдық компьютер ғалымы» Қытайға ядролық құпияларды ұрлап бергенін айтты. Кейіннен Вэн Хо Ли есімді күдікті ұлттық қорғаныс ақпаратын тиісінше пайдаланбағаны үшін бір айыпты мойындады, оған тағылған қалған 58 айыптан бас тартылды және ол 2000 жылдың 13 қыркүйегінде түрмеден босатылды. Оған ешқандай тыңшылық қылмысы дәлелденбеді. Сот Лиге үкіметке сеніп, оны бірнеше ай бойы сотқа дейінгі оқшаулануға (жеке камераға) отырғызғаны үшін өкініш білдірді. 2000 жылдың 26 қыркүйегінде «The New York Times» газеті осы іс бойынша хабарлаудағы маңызды қателіктері үшін ресми түрде кешірім сұрады. Ли және Хелен Зиа кейіннен «Менің елім мен мен» атты кітап жазды, онда Ли Райзен мен Герттің жұмысын «маған жасалған нашар және ойсыз шабуыл» деп сипаттады, сондай-ақ Райзен мен Герттің хабарламаларындағы көптеген фактілік қателіктерге назар салды. «The New York Times» газеті, «Los Angeles Times» газеті сияқты осы іс бойынша жарияланымдары мен жеке өмірге қол сұғу туралы сотқа қатысты өтемақы төлеуге келісім білдірген бес газеттің бірі болды.
In an article that Risen co wrote with Jeff Gerth for The New York Times that appeared on March 6, 1999, they allege that "a Los Alamos computer scientist who is Chinese American" had stolen nuclear secrets for China. The suspect, later identified as Wen Ho Lee, pleaded guilty to a single charge of improper handling of national defense information, the 58 other counts against him were dropped, and he was released from jail on September 13, 2000. No espionage charges were ever proven. The judge apologized to Lee for believing the government and putting him in pretrial solitary confinement for months. On September 26, 2000, The New York Times apologized for significant errors in reporting of the case. Lee and Helen Zia would later write a book, My Country Versus Me, in which he described Risen and Gerth's work as a "hatchet job on me, and a sloppy one at that", and he points out numerous factual errors in Risen and Gerth's reporting. The New York Times was one of five newspapers, including the Los Angeles Times, which jointly agreed to pay damages to settle a lawsuit concerning their coverage of the case and invasion of privacy.