Кіріспе

Роберт Уильям Фиск (12 шілде 1946 – 30 қазан 2020) – ағылшын жазушысы және журналисі. Ол АҚШ-тың Таяу Шығыстағы сыртқы саясатын және Израиль үкіметінің палестиналықтарға қатысты әрекеттерін сынады. Халықаралық тілші ретінде Ливан, Алжир және Сириядағы азамат соғыстарын, Иран-Ирак соғысын, Босния мен Косово соғыстарын, Ауғанстанға кеңестік әскерлердің кіргенін, Ирандағы ислам революциясын, Саддам Хусейннің Кувейтке басып кіруін, сондай-ақ АҚШ-тың Иракқа басып кіруі мен оккупациялауын жазды. Араб тілінде еркін сөйлейтін ол 1993 және 1997 жылдар аралығында Осама бен Ладенмен үш рет сұхбаттасқан батыстық журналистердің санатында болды. Журналистік мансабын «Newcastle Chronicle» газетінде бастап, кейін «Sunday Express» газетінде жұмыс істеді. Одан кейін «The Times» газетіне Солтүстік Ирландия, Португалия және Таяу Шығыста тілші болып орналасты; соңғы қызметінде 1976 жылдан бастап Бейрутта мерзімімен тұрды. 1989 жылдан кейін «The Independent» газетінде еңбек етті. Фиск көптеген британдық және халықаралық журналистикалық сыйлықтарға ие болды, оның ішінде «Press Awards» жүлдесінің «Жылдың шетелдік тілшісі» номинациясын жеті рет жеңіп алды. «Фискинг» термині (әр жолға жеке қарсылық білдіру мағынасында) оның жұмыс әдісін сипаттау үшін пайда болды.

Ерте өмір және білім

Фиск Уильям мен Пегги Фисктің жалғыз баласы болып, Кенттегі Мейдстоун қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Мейдстоун қалалық әкімшілігінде қазынашы болған және Бірінші дүниежүзілік соғыста қатысқан. Оның анасы әуесқой суретші болған, кейінірек Мейдстоун судьясы болды. Соғыс аяқталғаннан кейін Билл Фиск басқа әскерді өлтіруге берілген бұйрыққа бағынбағаны үшін жазаланды; оның ұлы: "Әкемнің басқа адамды өлтіруден бас тартуы – оның өмірінде жасаған жалғыз нәрсе еді, мен де солай істер едім" деді. Әкесі соғыстағы рөлі туралы көп айтпаса да, ол ұлына үлкен қызығушылық тудырды. Әкесінің қайтысынан кейін ол 1918 жылдың тамызынан бастап батальонының соғыс күнделіктерін жазған адам болғанын білді. Фиск Ярдли Корт дайындық мектебінде, содан кейін Саттон Валенс мектебінде және Ланкастер университетінде оқыды, онда ол Латын тілі мен тіл білімі саласында B.A. дәрежесін алды және «John O'Gauntlet» студенттік журналына материалдар жазды. 1983 жылы Дублин Тринити колледжінде саяси ғылымдар бойынша докторлық диссертациясын қорғады; оның диссертациясының тақырыбы "Шектелген соғыс жағдайы: Эйрдің бейтараптығы және 1939–1945 жылдардағы Дублин, Белфаст және Лондон арасындағы қарым-қатынас".

Газет тілшісі

Фиск редактор Джон Джунормен келіспеушіліктер туындағанға дейін Sunday Express күнделікті бағанасында жұмыс істеді. 1972 жылдан 1975 жылға дейін, соғыс қимылдарының ең қызу кезінде, Фиск The Times газетінің Белфаст тілшісі болды, ал 1974 жылы Гвоздика революциясынан кейін Португалияға жіберілді. Кейін ол Таяу Шығыс тілшісі болып тағайындалды (1976–1987 жж.). Ол сонымен қатар 1979 жылғы Иран революциясы туралы хабарлады. "Экономист" журналы оны "Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Таяу Шығыстағы ең беделді тілшілердің бірі" деп сипаттады.

Соғыс туралы хабарлау

Фиск 1976 жылдан бастап Бейрутта өмір сүрді және Ливан азаматтық соғысы кезінде қаладан кетпеді. Ол Ливандағы Сабра мен Шатила қасабындағы қырғын, сондай-ақ Сириядағы Хама қасабындағы қырғын туралы хабарлаған алғашқы батыс журналистерінің бірі болды. Ливан қақтығысы туралы "Pity the Nation" атты кітабы 1990 жылы жарық көрді. Фиск сонымен қатар Кеңес-Афған соғысы, Иран-Ирак соғысы, Араб-Израиль қақтығысы, Перс шығанағы соғысы, Косово соғысы, Алжир азаматтық соғысы, Босния соғысы, 2001 жылы Ауғанстанға халықаралық әскери операциясы, 2003 жылы Иракқа басып кіру, 2011 жылы Араб көктемі және қазіргі Сирия азаматтық соғысы туралы репортаждар жасады. Иран-Ирак соғысы кезінде, қақтығыстың басындағы кезеңдерді жамылғанда, ол Ирактың ауыр артиллериясына тым жақын болғандықтан ішінара және қайтымсыз есту қабілетін жоғалтты. АҚШ және одақтастары Ауғанстанға әскери операциясын бастағаннан кейін Фиск біраз уақытқа Пәкістанға ауыстырылды, ол жердегі жағдайды жария етті. Сол жерде репортаж жасап жатқанда, АҚШ Әуе күштерінің қарқынды бомбалауынан қашып бара жатқан ауған босқындары оған шабуыл жасап, ұрып-соқты. Жергілікті мұсылман басшысының араласуына дейін, өліміне дейін соққыға ұшырағанын суреттеп, Фиск шабуылдаушыларды жауапкершіліктен босатып, олардың "брутальдығының себебі басқалар, біз – олардың орыстарға қарсы күресін қаруландырған, олардың ауыртпалығын елемеген, азаматтық соғысына күлген, кейін оларды бірнеше шақырым жердегі "Цивилизация үшін соғыс" үшін қайта қаруландырып, ақы төлеген, содан кейін олардың үйлерін бомбалап, отбасыларын қиратқан және оларды "қосалқы зиян" деп атаған біздің ісіміз" екенін айтты. Ричард Фолкқа сәйкес, Фиск шабуылдаушысы туралы былай деді: "Олардың ашуға толық құқығы бар. Мен өзім де АҚШ-тың әрекеттерін ашық сынадым. Егер мен олардың орнында болсам, мен де өзіме шабуыл жасаған болар едім". 2003 жылы Иракқа басып кірген кезде Фиск Бағдадта орналасып, көптеген куәгерліктерді жариялады. Ол Ирактағы басқа журналистерді "қонақүй журналистикасы" деп сынады: оқиғаларды бірінші қолынан сезінбей, немесе сұхбат алмастан, қонақүй бөлмесінен хабарлау. Фисктың басып кіруге қатысты сын-пікірлері басқа журналистер тарапынан қабылданбады. Фиск Иракты басып алғаннан кейінгі сектанттық зорлық-зомбылықты Коалицияның басқаруын сынады және сектанттық қақтығыстың ресми түсіндірмесі мүмкін емес екенін мәлімдеді: "Мен өзімнен сұрайтын нағыз сұрақ: азаматтық соғысты қоздыруға тырысатын адамдар кімдер? Енді американдықтар "Әл-Қаида" немесе сунниттік бүлікшілер деп айтуға тырысады. Бұл – өлім отрядтары. Өлім жасағының көп бөлігі Ішкі істер министрлігінде жұмыс істейді. Бағдадтағы Ішкі істер министрлігін кім басқарады? Ішкі істер министрлігіне кім ақша төлейді? Өлім жасақтарын құрайтын милицияға кім ақша төлейді? Біз, оккупациялық билік. Бізге осы оқиғаға басқаша көзқараспен қарау керек".

Усама бен Ладен

Фиск Осама бен Ладенмен үш рет сұхбаттасты. Фиск бен Ладенмен сұхбаттасқанда, Фиск оны сенімнен айыруға жасалған тытыруға назар аударды. Бен Ладен: «Роберт мырза, біздің бауырларымыздың бірі сіздің рухани адам екеніңізді армандады, яғни сіз нағыз мұсылмансыз». Фиск: «Шейх Осама, мен мұсылман емеспін. Мен – журналистпін, менің міндетім – шындықты айту». Бен Ладен: «Егер сіз шындықты айтсаңыз, онда сіз жақсы мұсылмансыз» деді. 1996 жылғы сұхбатта Бен Ладен Сауд Арабиясының патшалық отбасының сыбайласқа батқанын айтты. 1997 жылғы соңғы сұхбатта Бен Ладен «Американы өзінің көлеңкесіне айналдыру үшін» Алладан көмек сұрағанын мәлімдеді. Фиск 11 қыркүйектегі шабуылдарды «адамзатқа қарсы қорқынышты қылмыс» деп айыптап, қатты сотты. Ол сондай-ақ Буш әкімшілігінің шабуылдарға жауап беруін сынап, «бірнеше ел» «демократияны жек көретіндер» немесе «жамандықтың ошағы» ретінде танылып, орналастырылып жатқанын айтты және АҚШ-тың Таяу Шығыстағы саясаты жөнінде ашық пікір алмасуға шақырды. Ол мұндай пікір алмасудың бұрын болмағанын, «өйткені Таяу Шығысқа тым жақын қарасақ, аймақ, біздің батыстық саясатымыз және Американың Израильмен қарым-қатынасы туралы мазасыз сұрақтар туындайды» деді. 2007 жылы Фиск шабуылдардың ресми тарихына жеке күмән білдірді. «The Independent» газетінде жариялаған мақаласында ол Буш әкімшілігінің ұйымдастырушылық нашарлығына байланысты мұндай шабуылдарды сәтті жүзеге асыра алмайтынын мойындаса да, «9/11 оқиғасының ресми нұсқасындағы үйлесімсіздіктер» оны алаңдатып жатқанын және «Дэвид Айктің ақылсыз зерттеулерін» қолдамайтынын, бірақ «ғылыми мәселелер туралы» сөз қозғап отырғанын жазды. Фиск осыған ұқсас мәселелерді 2006 жылы Сидней университетінде сөйлеген сөзінде де көтерген болатын. Сөз кезінде Фиск: «Ақ үйдің құпиялылық мәдениетінің арқасында, мұндай құпиялылық бұрын болған емес. Осы мәдениеттің салдарынан АҚШ-та күдік күшейіп келеді, және бұл тек гүлдері бар шаштараздар арасында ғана емес. Бірақ білмейтін нәрселеріміз көп, бізге айтылмайтын нәрселеріміз де көп. Мүмкін, төртінші ұшақ зымыранмен атылған шығар, біз әлі де білмейміз» деді. Билл Дуродие бір кезде Осама бен Ладеннің Ақ үйге «Көръанды емес, Роберт Фискіні оқуға» кеңес бергенін айтты.

Сириядағы азаматтық соғыс

2018 жылдың сәуір айында Думадағы химиялық шабуыл туралы хабарлаған Фиск, Сириялық дәрігердің сөзін келтірді. Дәрігердің айтуынша, құрбандардың тыныс алу қиындықтары газға емес, үкімет күштерінің ауыр артиллериялық оқ атуынан пайда болған шаң мен оттегінің жетіспеуінен туындаған. Ол сөйлескен басқа адамдар да газ шабуылына күмәнданды, ал Фиск оқиғаны тексеруге кірісті. Фисктің хабарламалары үкіметтік байланыстарға сүйенгені үшін сынға ұшырады. Ассер Хаттаб Raseef22 сайтында Фиск келтірген дәрігердің «Сирия үкіметі мен армиясының шенеуніктерімен таныстырылғанын» жазды. Ричард Спенсер мен Кэтрин Филп The Times газетінде журналистердің үкімет ұйымдастырған сапармен Думаға апарылғанын, ал халықаралық тергеушілер Дамаскіде қалуға мәжбүр болғанын, сондай-ақ Фиск сұхбаттасқан дәрігердің құрбандар жатқан ауруханаға барғанын мойындағанын жазды. Snopes сайтында Фискпен бірге сапарлаған басқа журналистер де жергілікті тұрғындармен сұхбаттасып, олардың уытты газды жұтқанын айтқандары туралы мәлімдеме жасалған. Фиск 2020 жылдың қаңтар айының басында WikiLeaks жариялаған құжаттарда тіркелген Химиялық қаруды тыйым салу ұйымы (ХҚҰ) ішіндегі келіспеушіліктерге қатысты мақаласында Дума шабуылдары тақырыбына қайта оралды.

БАҚ-тағы көріністер

Ол 2006 жылы Кирсти Янгпен «Desert Island Discs» бағдарламасы үшін сұхбаттасты. Оның соңғы таңдаулары – Сэмюэл Барбердің «Струналы аспаптарға арналған Адажиосы», Томас Малоридің «Артурдың өлімі» және скрипка болды. Фиск 2016 жылы Жаңа Зеландиялық кинорежиссер Сара Кордеридің «Мәңгілікке жазбалар» атты деректі фильмінде Ноам Чомски, Норман Финкельштейн және Сара Роймен бірге түсті. Фильм олардың өмірін және Израиль-Палестина қақтығысымен байланысты жұмыстарын зерттейді. Фиск Юнг Чанның 2019 жылғы «Бұл фильм емес» деректі фильмінде бейнеленді. «Slant Magazine» журналы фильм туралы пікір білдірген мақаласында: «Бұл деректі фильмге күш пен ойландыратын қабілет беретін екі нәрсе – драмалық емес, интеллектуалды: Фисктің жұмысы және оның идеялары» деді. «The Guardian» газетіне жазған Кэт Кларк фильм көрермендерге соғыс туралы сұрақ қояды: «Біздің бойымызда оған рұқсат ететін, себебі ол табиғи сезіледі деген нәрсе бар ма? Оның соғыстың қажеттігі туралы ауыр, терең сұрағы оның өміріне арналған осы деректі фильмнің мәнерлерін анықтайды».

Стендер мен қабылдау

Фиск АҚШ-тың сыртқы саясатын, әсіресе елдің Ауғанстан мен Таяу Шығыстағы соғыстарға араласуын сынағандығымен белгілі болды. Оның бір нанымы – оқиғаларды биліктегілердің емес, құрбандардың көзқарасынан баяндау керек еді. The Times газетінің 2020 жылғы қарашадағы Фисктің некрологында, ол Сабра мен Шатила қырғыны туралы хабарлағаннан кейін «Израиль үкіметі мен оның одақтастарына деген терең жеккөрушілікке» ұшырады деп жазылған. Бұл Фисктің жақындығын жоғалтып, «оқиғалар мен олардың контексін бейтарап түрде беруге қабілетсіз» еткендігі айтылды. BBC-дің Джереми Боуэн де оның өлімінен кейін оны мақтады және Фисктің «АҚШ пен Израильді, сондай-ақ Батыс сыртқы саясатын қатаң сынауынан» туындаған дауды атап өтті. Боуэн өзін Фисктің «батылдығы мен күреске құштарлығын» сағынатын жанкүйер ретінде сипаттады. Оның бұрынғы әйелі Лара Марлоу оның некрологында «даулы» деген сөзді қолдануға қарсы болды, «ол журналистика әлемінде қалыпты жағдайға мойын бұрмайтын, оның бағалары көпшілік пікірге еліктемейтін еді» деді және оның тәжірибесі бойынша ол «сезімтал, жылдам және міндетті түрде дұрыс» болған. Сол сияқты, The Independent газетінің шетелдік тілшісі Патрик Кокберн некрологтардағы сынға жауап ретінде: «Соғыс кезіндегі ерлік әрекеттері әдетте баспасөз бен қоғамдық пікірден жақсы баға алады, бірақ моральдық төзімділік – бұл сирек кездесетін қасиет, ал мақтаулар көбінесе жамандаумен ауыстырылады, көбінесе әлемді жақсы мен жаманға бөліп, соңғысының адал емес әрекеттерін хабарлағандарды жаманның жақтасы деп айыптайды». Кокберн Фисктің «маңызды жаңалықтарды мүмкіндігінше жылдам табуда, үкіметтердің, әскерлердің және БАҚ-тың оны жасыруға жасаған барлық әрекеттерін елемеуде және осы ақпаратты жұртшылыққа жеткізуде, осылайша олар әлемде болып жатқан жағдайды дұрыс бағалай алады» деп жазды.

Журналистика мен саясат туралы

Фиск өзін пацифист және дауыс бермейтін адам ретінде сипаттады. Ол журналистиканың "барлық билікке, әсіресе үкіметтер мен саясаткерлер соғысқа бастағанда, наразылық білдіруі керек" деді. Израиль журналисі Амира Хасстің сөздерін мақұлдап айтты: "Журналистер объективті бола алады деген жаңылыс пікір бар. Журналистиканың мәні – билікті және билік ошақтарын бақылау". Ньюкасл кешкі хроникасында журналист ретіндегі алғашқы тәжірибесі туралы айта келе: "Менде күдік туды, сол жылдары бізді репортерлер ретінде жазуға мәжбүрлеген тіл бізді түрмеге қамағандай болды, біз әлемді және өзімізді стереотиптерге қалыптастыруға үйрендік, бұл көп жағдайда өмірімізді анықтайды, ашу мен қиялымызды жояды, бізді жоғары тұрғандарға, үкіметтерге, билікке адал етеді. Бір себеппен, мен журналистер ретінде Таяу Шығысты моральдық ынтамен немесе ашумен жариялай алмауымыздың кінәсі бізді оқыту әдісінде жатыр деген сенімге келдім". 2005 жылы BBC-ге берген сұхбатында бұл ұстанымын одан әрі түсіндірді: "Егер сіздер құрбандардың пікіріне, зұлымдық жасағандардан гөрі көбірек құлақ қою керек деп санайсыз, онда мен нақты позициядамын. Егер журналистер мұндай жасамаса, олар ақылдан безген". Шетелдік хабарламалар туралы айта келе, 2006 жылы Беркли университетінің Халықаралық зерттеулер институтында Гарри Крейслермен сұхбаттасып: "Француздар оқиға орнына барып, шындықты хабарлауда өте жақсы. Францияның қазіргі уақытта американдық саясатта жақсы беделге ие емес екенін білемін, бірақ, құдайға шүкір, олардың жақсы журналистері бар. "Либерасьон", "Фигаро", "Ле Монд" газеттерінің аудармаларын оқыңыз – оларда барлығы бар. Мен француз тілінде көп жұмыс істеймін – әдетте өзім жұмыс істеймін, бірақ басқа репортерлермен жұмыс істесем, итальяндықтармен немесе француз тіліндегілермен жұмыс істеуге бейіммін, өйткені олар соғыс майданына жетеді". 2010 жылдың 22 қыркүйегінде Берклидегі Бірінші қауымдық шіркеуде "Орта Шығыстағы өтірік, қате ақпарат және апат" тақырыбында сөйлеген сөзінде: "Шетелдік тілшінің міндеті – зардап шеккендердің жағында бейтарап және әділ болу, олар кім болса да" деді. Ол қазіргі кездегі көптеген қақтығыстардың бастауы, оның пікірінше, картадағы сызықтарда екеніне қатысты былай деді: "Әкемнің соғысының соңында, 1918 жылы одақтастар жеңіске жеткеннен кейін, жеңімпаздар бұрынғы жауларының жерлерін бөлісті. Олар небәрі 17 айдың ішінде Солтүстік Ирландия, Югославия және Таяу Шығыстың көп бөлігінің шекараларын жасады. Мен өмірімді Белфаст пен Сараевода, Бейрут пен Бағдадта өткіздім, сол шекаралардағы адамдардың өртеніп жатқанын көрдім".

Арменияның геноциді

Фиск 1915 жылғы армян геноциді туралы кеңінен жазды және Түркия үкіметін оны мойындауға итермелеу шараларын қолдады.

Еске алу күні

2011 жылы Еске алу күнінде Фиск әкесі "ескі Билл Фиск Ұлы соғыс туралы терең ойға келіп, толғана бастады. Ол Хейгтің жалған айтқанын, өзінің оған адалдықтан шыққан әлем үшін күрескенін, Сомманың алғашқы күнінде 20 000 британдық сарбаздың қаза тапқанын білді. Әлдеқандай жақсылыққа шығып, ол бұл қасіреттен құтылды, себебі оның бірінші полкі, Чеширлер, оны Дублин мен Коркқа 1916 жылғы тағы бір "мәселені" шешу үшін жіберді. Ауруханада, рактан айығып жатқанда, мен одан Ұлы соғыстың не үшін болғанын сұрадым. "Мен сенің алдында айта алатыным, fellah, - деді ол, - бұл зор ысырап еді." Сосын ол қолын солдан оңға қарай серпітті. Кейін ол мак тағуды тоқтатты. Неліктен деп сұрағанымда, ол "көптеген ақымақтардың оны киіп жүргенін" көргісі келмейтінін айтты". Ол 2014 жылы осы тақырыпқа қайта оралды, мақаланың кіріспесі оның тәжірибесін былай қорытындылады: "Менің отбасым әкемнің Соммадағы тәжірибесінен және достарын жоғалтудан қатты мазаланды. Неге біз қаза тапқандарға құрмет көрсетіп, соғыстың сабақтарын назарға алмаймыз?" 2016 жылы ол былай деді: "Оның мысалы – зор батылдықтың үлгісі еді. Ол өзінің елі үшін күресті, содан кейін қорқынышсыз, макын лақтырып жіберді. Телевизия жұлдыздарының өз елдері үшін күресу қажеті жоқ, бірақ олардың тіпті осы жалған біртілдікті бұзуға және олардың арсыз мактарын кеңседегі қоқыс жәшігіне тастауға да батылдығы жетпейді."

Жеке өмір

Фиск 1994 жылы американдық журналист Лара Марлоуға үйленді. Олардың балалары болған жоқ және 2006 жылы ажырасып кетті. 2005 жылы өмірін орнықтырғаннан кейін ол былай деп жазды: "Лондон мен Париж қалаларында бақытты отбасылардың серуендеп жатқанын көргенде, мен өмірден қалған жоқпын ба деп ойладым, мүмкін, тек ипотекалық қарызды ғана ойлап, салыстырмалы қауіпсіздік пен тұрақтылық таңдаған өмірімнен артық еді. Әкемнің досы бір күні мен басқа ешкім көрмеген нәрселерді көру мүмкіндігіне ие болғанымды айтқан еді. Бірақ Сиднейдегі студенттердің Таяу Шығыстағы қасірет туралы көптеген сұрақтарынан кейін, менің осы мүмкіндігім менің қарғысым болмаса керек пе деп ойлана бастадым."

Өлім

2020 жылдың 30 қазанында Фиск 74 жасында Дублиндегі Сент-Винсент университетінің ауруханасында, Ирландияда, күдікті инсульт салдарынан қайтыс болды. Ирландия үкіметінің COVID-19 шектеулеріне байланысты оның қоштасу рәсімі жеке өткізілді. Ирландия президенті Майкл Д. Хиггинс «оның өлімімен журналистика әлемі мен Таяу Шығыстың жай-күйін жан-жақты талдау саласы бірегей сарапашысынан айырылды» деді, ал премьер-министр Мишель Мартин «ол Таяу Шығыстың күрделіліктерін, шығыс тарихы мен саясатын терең зерттегенімен, батыл және тәуелсіз болды» деп мәлімдеді. Австралиялық соғысқа қарсы журналист Джон Пилгер оның қазасы туралы естігенде: «Роберт Фиск қайтыс болды. Соңғы ұлы репортерлердің біріне құрметімді білдіремін. Оның тірі кезінде жарық көрген «The Independent» газеті тіпті оның өзі «конфликтті» деп сипаттаған. Ол бағытқа қарсы шығып, керемет шындықты айтты. Журналистика ең батылынан айырылды». Ұлыбританияның бұрынғы Лейбористік партиясының басшысы Джереми Корбин Twitter-де оны еске алып, «Роберт Фисктің қазасы туралы естігеніміз өте қайғылы. Тарихты, саясатты және Таяу Шығыс халқын білетін ұлы жанның жоғалғаны – зор қайғы» деп жазды. Грек саясаткері және экономикалық теоретик Янис Варуфакис Twitter-де былай деп жариялады: «Роберт Фисктің өлімімен біз журналистік көзқарасынан айырылдық, олсыз біз жартылай соқыр болар едік, шындықты жеткізу мүмкіндігіміз төмендеді, империализм құрбандарына деген эмпатиямыз азайды». «The Independent» газетінің бас директоры Кристиан Броутон: «Қорқынышсыз, келісімге келмейтін, нық қадамды және шындықты ашуға толық берілген Роберт Фиск – өзінің буынының ең ұлы журналисі болды. Ол «The Independent» газетінде тұтандырған от әлі де жанып тұр». Гарри Браун «Jacobin» журналы үшін: «Роберт Фисктің дауысы барлық жерде естілді, ал оның идеялары ирландтықтардың түсіндіруге деген құштарлығын қанағаттандыру үшін маңызды болды». «The Irish Times» газетінің некрологында: «Ол дәстүрлі журналистік бейтараптықтан бас тартуын былай деп түсіндірді: «Егер сіз соғыстарды көрсеңіз, журналистиканың ескі қағидалары – бейтарап болу және ешкімнің жағын алмау – бекер сөз. Журналист ретінде сіз зардап шеккендердің жағында бейтарап және әділ болуыңыз керек». Журналистер институтының бұрынғы президенті Лиз Джастис: «Мен оны өте егжей-тегжейлі және білімді журналист ретінде білдім. Менің досым оның 2000 сөздік жұмысын 400 сөзге дейін қысқартуға мәжбүр болды, біз жұмыртқа қабығындай жұқа нәрселерге қатысты және абайлап жүруге қатысты екі түрлі пікірдеміз. Біз екеуміз де оның жоғалуын сезінеміз». Ричард Фолк «CounterPunch» басылымына берген сұхбатында: «Фисктің аймақтан кетуі толтырылмаған журналистік орынды қалдырды. Әлемде Фисктің батылдығымен, терең түсінігімен, тартымды жазу стилімен және биік және күштілердің кемшіліктерін ашық көрсетуімен үйлесетін соғыс тілшілерінің өте аз екенін түсіну маңызды».

Видео деректі фильм

Фиск 1993 жылы "Бейруттен Боснияға" деген үш бөлімдік серия жасады, және Фиск бұл серияны "көбірек мұсылмандардың Батысты неге жек көруге келгенін анықтауға жасалған тыраныс" деп атады. Фиск Discovery арнасы фильмдерді толық көрсеткеннен кейін, CAMERA сияқты Израильді қолдайтын ұйымдардың хаттармен жүргізген науқанының нәтижесінде оларды қайтадан көрсетпеді деді.