Кіріспе

Франциядағы ұлттық мұра орнының мәртебесі

Monument historique (mɔnymɑ̃ istɔʁik) – Франциядағы кейбір ұлттық мұра орындарына берілетін атау. Бұл сонымен қатар Франциядағы мемлекеттік рәсімге сілтеме жасайды, оның арқасында ұлттық мұраны қорғау ғимаратқа, ғимараттың нақты бір бөлігіне, ғимараттар жиынтығына, баққа, көпірге немесе басқа да құрылымға олардың Францияның сәулет және тарихи-мәдени мұрасы үшін маңыздылығына байланысты қолданылады. Мемлекеттік және жеке меншіктегі құрылымдар, сондай-ақ жылжымалы заттар осылай тізімделуі мүмкін. Қазіргі таңдағы көрсеткіш – 44 236 ескерткіш. "Классификация" термині Франция Мәдениет министрлігі ұлттық деңгейдегі маңызға ие ескерткіштерді белгілеу үшін қолданылады. Аз маңызды ескерткіштерді түрлі аймақтық органдар "тізімге енгізуі" мүмкін. Ғимараттарға сыртқы немесе ішкі жағынан классификация (немесе тізімге енгізу) берілуі мүмкін. Ескерткіштің мәртебесі ғимараттың интерьері, жиһазы, бір бөлмесі немесе тіпті баспалдағы үшін де берілуі мүмкін. Мысалы, Экс-ан-Прованстағы "Deux Garçons" кафесіндегі интерьерінің тарихи ескерткіш ретінде классификациялануына болады, оның тұрақты клиенттері Альфонс де Ламартин, Эмиль Зола және Поль Сезанн болған. Кейбір ғимараттар нақты бір тұлғамен байланысты болғандықтан белгіленеді, мысалы, Овер-сюр-Уаз қаласындағы Равукс қонақ үйі, суретші Винсент ван Гогпен байланысты болғандықтан MH мәртебесіне ие. 1990 жылдардан бері көптеген орындар ғылымға қатысты тарихи маңыздылығы үшін осы мәртебеге ие болды. MH мәртебесінің тамыры Франция революциясына дейін, үкімет Александр Леноарды белгілі бір құрылымдарды анықтау және сақтау үшін тағайындаған кезге дейін жетеді. Алғашқы классификациялар 19 ғасырда жазушы Проспер Мериме, тарихи ескерткіштердің бас инспекторы, 1840 жылы жасалған алғашқы тізім арқылы жүзеге асырылды. 1851 жылы Мериме Францияның ортағасырлық сәулетін құжаттау үшін "Héliographiques Missions" атты экспедиция ұйымдастырды. Тарихи ескерткіштер бағдарламасының ресми логотипімен белгіленуі мүмкін, оның белгілерін француз тарихи қалпына келтіру қауымдастықтарының одағы Union Rempart [fr] таратады. Ол Реймс соборында болған лабиринтті бейнелейтін суреттен тұрады, ол өзі Әлемдік мұра тізіміне енген. Логотипті пайдалану міндетті емес.

Терминология

Француз төңкерісі мен романтизм идеяларының нәтижесінде пайда болған тарихи ескерткіштер ұғымы шілде монархиясының құрған қорғау саясатына әкелді. Бұл ғимараттардың (ғимараттар, бақтар мен саябақтар, археологиялық қорықтар және т.б.) қоғамдық мүддесінің танылуы болып табылады, бұл ескерткішке байланысты өнер мен тарихқа қатысты және қоғамдық пайдалылық құрады. Қорғаудың екі деңгейі бар: аймақтық маңызы бар жиһаз бен ғимараттар үшін тарихи ескерткіштер тізіміне енгізу (бұрын "тарихи ескерткіштердің қосымша тізіміне енгізу" деп аталған), және ұлттық маңызы бар тарихи ескерткіштер тізіміне енгізу. Әдетте, орындар (бірінші жағдайда) "тіркелген" деп, ал заттар "жіктелген" деп аталады. Екі деңгейлі қорғау жылжымалы объектілерге де (жиһаз немесе мақсатына қарай ғимараттар) тарихи, көркемдік, техникалық және т.б. маңызы болған жағдайда қолданылуы мүмкін. Объектінің атауы бойынша жіктеу немесе (сирек) объектінің атауы бойынша тіркеу, сондай-ақ тізімдеу жүргізіледі. 1913 жылғы 31 желтоқсандағы заңның қағидаларына ұзақ уақыт бойы бағынышты болған жіктеу және тіркеу енді Мұра кодексінің VI кітабының II тарауымен реттеледі, және орын немесе объектіні толық бекіту үшін 15-18 ай (заңнамалық және нормативтік бөлімдер) уақыт қажет. Заң тұрғысынан, бұл қорғау ресми француздық табель болып табылады.

Жаратылыс

Biens nationaux ("Ұлттық мүліктер"), 1789 жылғы 2 қарашадағы діни қызметкерлердің меншігін мемлекеттік меншікке айналдыру туралы жарлық, эмигранттар (1791 жылғы 9 қарашадағы жарлық) және Франция патшалығы (1792 жылғы 10 тамыздағы жарлық) нәтижесінде құрылды және әртүрлі тағдырға ие болды. Кейбіреулері халықтың кекшілдігіне байланысты мемлекетке қосылды, бұл аббат Грегуардың 1794 жылғы 31 тамызда Конвенцияға ұсынған "вандализмнің тудырған қиратуы және оны қалпына келтіру шаралары" туралы баяндамасында вандализм түсінігінің туындауына әкелді. Басқа мүліктер мемлекетте сақталды және мақсатын өзгертті (Магуелон, Клерво, Мон-Сен-Мишель сияқты түрмелер), бірақ көп бөлігі жеке тұлғаларға сатылды, көбінесе құрылыс материалдарын алу үшін карьер ретінде пайдаланылды және жоғалып кетті (Клуни аббаттығы, Везелей аббаттығы және т.б.). 1790 жылы Обен Луи Миллен Бастилияның бұзылуына орай Конституциялық жиналысқа ұсынған баяндамасында алғаш рет "тарихи ескерткіш" терминін қолданды. "Тарихи ескерткіш" сөзі революцияға дейінгі дәуірдің, Ескі Режимнің символына айналды. Ескі Режиммен байланысты нысандарды сақтау идеясы тарады, және жиналыс Талейранның ықпалымен 1790 жылғы 13 қазанда "ескерткіштердің, өнер мен ғылымның тағдырын" зерттеуге арналған Ескерткіштер комиссиясын құру туралы жарлық қабылдады. 1791 жылы Александр Леноарға 1795 жылы ашылған Француз ескерткіштерінің мұражайын құру тапсырылды, онда ол бұрынғы жылдары жойылудан құтқарылған сәулет фрагменттерін жинады. Бірақ бұл мұражай Луи XVIII 1816 жылғы 24 сәуірдегі жарлығымен қайта орналастыру кезінде жабылды, ал оның жинақтары, "отбасылар мен шіркеулерге" қайтарылуға тиіс болды, ақырында мемлекеттік бақылаудан таратылды. Француз төңкерісінің антиклерикалық сипатымен байланысты француздық ортаның вандализмі көптеген жауаптарға, әсіресе ностальгия мен романтизмге толы жауаптарға әкелді; мысалы, Шатобриан немесе Виктор Гюго 1825 жылы "Бұзу үшін соғыс" атты памфлет жариялады. Тарихи ескерткіштерді қорғау міндетті түрде тізім жасауды қамтиды, және 1795 жылдан бастап азаматтық ғимараттар кеңесі Людовик XVI бастаған қамалдардың тізімін аяқтады. 1820 жылы барон Тейлор және Шарль Нодье өзінің "Көркем және романтикалық саяхаттары" еңбегін жариялады, осы уақытта елде алғашқы археологиялық қоғамдар құрыла бастады. Кельт академиясын 1804 жылы Элои Жоанно және басқалар құрды, олар алғаш рет 3 Ventôse жылы XIII (22 ақпан 1805) кездесті. Бұл алғашқы қауымдастық тек кельттерді зерттеуге арналған, бірақ оның мүшелері тез арада ұлттық ескіліктерге қызығушылық танытты. 1811 жылы Рокфор қоғамның атын өзгертіп, оның қызметіне сәйкес тағы бір атау беруді ұсынды. Жаңа жарғылар, сондай-ақ Société des antiquaires de France компаниясының жаңа жарғысы, 1813 жылғы 29 қазанда қабылданды. Арсис де Комон 1824 жылы Нормандияның антиквариаттар қоғамын, ал 1834 жылы француз археология қоғамын құрды. Францияның оңтүстігіндегі археологиялық қоғамды 1831 жылы Александр Дю Меге құрды. 1834 жылы Шарль Мангон де Ла Ланде 1818 жылы құрылған Поатьедегі Ауыл шаруашылығы, әдебиет, ғылым және өнер академиялық қоғамының мүшелерінен Поатьеде Société des Antiquaires de l'Ouest компаниясын құрды. Кейіннен түрлі департаменттерде басқа қоғамдар пайда болды, мысалы Пикардияның Амьендегі антикварлар қоғамы. Өз кезегінде, тарихи және ғылыми жұмыс комитеті Франсуа Гизот 1834 жылы түрлі ғылыми қоғамдардың зерттеулерін бағыттап, қолдау үшін құрылды.

Құрылысы , 18191880

1819 жылы Ішкі істер министрлігінің бюджетіне алғаш рет "тарихи ескерткіштерге" 80 000 франк қаражат, яғни жалпы соманың он бестен бір бөлігі бөлінді. Шілде монархиясы тұсында 1830 жылдың 21 қазанында Ішкі істер министрі Франсуа Гизо король Луи Филиппке ұсынған баяндамасында тарихи ескерткіштер инспекторы лауазымын құруды ұсынды. Ол 1830 жылдың 25 қарашасында Людовик Витеге, ал 1834 жылдың 27 мамырында Проспер Меримеге тапсырылды. Тарихи ескерткіштер инспекторының міндеті ғимараттарды жіктеу және оларды күтіп ұстау мен қалпына келтіру үшін қаражатты бөлу болды. 1837 жылдың 29 қыркүйегінде Ішкі істер министрі, Монталивет графы бұрынғы Өнер комитетінің орнына Тарихи ескерткіштер жөніндегі комиссияны (Commission des monuments historiques) ресми түрде құрды. Жеті ерікті адамнан тұратын және қоғамдық ескерткіштер директоры Жан Вату төрағалық ететін жаңа комиссия инвентаризация және жіктеу жұмыстарын жүргізді (саяси назардағы жіктеу, содан кейін 1835 жылдан бастап негізінен тарихи маңызы бар жерлерді атап көрсету, 1841 жылдан бастап олардың сәулеттік сапасына қарай кеңейтілді) және қаржыландыруды бөлумен айналысты. Комиссия сонымен қатар ескерткіштерде жұмыс істейтін сәулетшілерді даярлауға жауапты болды (Евгений Эммануэль Виолет ле Дюктан бастап). 1840 жылы Комиссия өзінің алғашқы тізімін жариялады, онда 1082 тарихи ескерткіш, оның ішінде 934 ғимарат бар болды. Бұл тізімге тек тарихқа дейінгі ескерткіштер мен ежелгі және ортағасырлық ғимараттар (5-ші мен 16-шы ғасырлар аралығында салынған) кірді, олардың көптегені діни ғимараттар болды, сонымен қатар қазіргі кезде кеңінен "материалдық мәдениет" деп аталатын объектілер де бар еді, мысалы, Байо шатыршасы. Бұл нысандардың барлығы мемлекеттің, департаменттің немесе муниципалитеттің меншігінде болды және болып қала береді, оларды сақтау үшін жұмыс (және де қаражат) қажет. Кейіннен Комиссия инвентаризация жұмысын жалғастырды, тарихи ескерткіштердің саны артты және қорғау аумағы үш бағытта кеңейді: хронологиялық, категориялық (яғни халықтық сәулетке қарай) және типологиялық немесе тұжырымдамалық (белгілі бір типті білдіретін ғимараттарды қорғауға қарай, яғни типтік нысандарды, енді тек бірегей құрылымды емес). Осы мақсатта 1851 жылы Комиссия француз ескерткіштерін фотосуретке түсірумен айналысатын Mission Héliographique құрды, бұл фотосуретке түсірудің алғашқы және ең маңызды кең таралған және жүйелі қолданыстарының бірі болды, оның басты қызметкерлерінің бірі Эдуард Денис Бальдус еді. Алайда жергілікті билік, католик шіркеуі және француз армиясы мемлекеттің мұраға қатысты құқықтарын мойындауға құлшынбады; сонымен қатар, жеке меншіктегі ескерткіштерді жіктеу үшін иелерінің келісімі қажет болды. Бұл кедергілер 1848 жылы 2800 болған жылдық жіктелетін ескерткіштер санының 1873 жылы 1563-ке дейін төмендеуіне себеп болды.

Даму және кеңейту, 1880-1930 жылдар

1887 жылғы 30 наурыздағы тарихи ескерткіштерді сақтау туралы заң алғаш рет ескерткіштерді ресми түрде жіктеудің нақты критерийлері мен рәсімін белгіледі. Заңда сондай-ақ тарихи ескерткіштердің бас сәулетшілері (немесе ACMH) құрамын құру ережесі де бар. Бұл құрам 1892 жылғы 26 қаңтардағы жарлықпен құрылды, ол шіркеу мүліктерін күтіп ұстауға арналған мемлекеттік агенттік – шіркеу ғимараттарының қызметіндегі епархиялық сәулетшілердің үлгісімен шабыттандырылып, жергілікті сәулетшілерді біртіндеп алмастырды. 1893 жылы ACMH-ның алғашқы конкурсы өтті, ал 1907 жылы жарлықпен олардың заңдық мәртебесі бекітілді. Халықтық білім министрі Аристид Бриан ұсынған 1906 жылғы 21 сәуірдегі заң, табиғат ескерткіштері мен көркемдік құндылығы бар ескерткіштерді қорғауға бағытталған және Ағаштарды сүйетін қоғам (1898 жылы Жюльен Франсуа Жаннель құрған), Француз Альпілік клубы, Франция ландшафты мен эстетикасын қорғау қоғамы және Францияның туристік клубы сияқты ұйымдардың күш-жігерінің нәтижесі болды. Бұл ұйымдар өнеркәсіптің дамуының салдарына қарсы белсенді түрде наразылық білдірді. 1906 жылғы заң көрікті табиғат орындарын жіктеу принципін қалыптастырды. 1905 жылғы шіркеулер мен мемлекеттің бөлінуі туралы француз заңына сәйкес, діни ғимараттарға жауапкершілік жергілікті билік пен мемлекетке жүктелді. Алайда, кейбір муниципалитеттер осы ғимараттардың кейбіреулерін өздеріне алудан бас тартты, олар «ұлттық маңызы бар» емес деп есептелді, ал басқалары өз мұраларын аукционға шығарды, бұл 1887 жылғы заңнамалық актілердің кемшіліктерін көрсетті. 1913 жылғы 31 желтоқсандағы тарихи ескерткіштер туралы заң 1887 жылғы заңның ережелерін толықтырып, жетілдірді, жіктеу критерийлерінің қорғау аясын кеңейтті (мүліктердің сақталуы енді тек «ұлттық мүддеге» ғана емес, сонымен қатар «қоғамдық мүддеге» жауап беруі керек болды, сондай-ақ жеке меншікке тиесілі шағын жергілікті мұраны, иесінің келісімінсіз тіркеуге мүмкіндік берді, бұл қосымша тізімге енгізуге алғышарт болды), қатысушыларды анықтады, тізімдегі ескерткіштерде рұқсатсыз жұмыстар жүргізілген жағдайда қылмыстық және азаматтық жазаларды белгіледі және т.б. Сол жылы Тарихи ескерткіштер комиссиясы орта ғасырдан кейінгі төрт сарайды қабылдады: Люксембург сарайы, Версаль, Лаффитте үйі және Лувр. 1911 жылдың соңында 4000-нан астам ғимарат пен 14000 нысан тізімге енгізілді. 1920-1930 жылдары тізім жеке мұраға ашылды, бұл мүліктік құқықтан айыру деп есептелді (мысалы, 1926 жылы Арк және Сенанның Корольдік тұз фабрикасы), бірақ бұл жұмыстарға қаржылық көмек көрсету арқылы және кейіннен салық жеңілдіктері арқылы өтелді. Бұл Ренессанс және неоклассицизм дәуіріне, шамамен 16-18 ғасырларға дейін (мысалы, 1920 жылы Париждің Сен-Женевьева шіркеуі) де есік ашты. 19 ғасырдың эклектикалық сәулеті де қабылдауға ұмтылды: 1923 жылы Гарнье операсы тізімге енгізілді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін әскери мақсаттарда пайдаланылған орындарды әскерилер тастап кеткеннен кейін, Ренессанс және неоклассицизм дәуіріндегі әскери сәулет те тізімге енгізіле бастады. Соңында, осы кезеңде екінші деңгейдегі тізім пайда болды: 1925 жылы «тарихи ескерткіштердің қосымша тізіміне енгізу», ол 2005 жылы «тарихи ескерткіштер атағы бойынша енгізу» болып өзгертілді.

Онжылдықтар бойынша жіктеу

Келесі суреттер 1840 жылдан бері әр онжылдықтағы тарихи ескерткіштер тізіміне енгізілу және тіркелу санын көрсетеді.

Сәулет және мұра медиа кітапханасы

Архитектура және мұра медиа кітапханасы (MAP) 1830 жылдан бері тарихи ескерткіштерді басқарудың архивтері мен құжаттамасын жинау, сақтау және таратуға жауапты. Сонымен қатар, ол фотосурет мұрасын да қамтиды, онда фотосурет өнерінің бастауынан бергі төрт миллионнан астам баспа және он бес миллионнан астам негатив бар, оның ішінде тарихи ескерткіштерге қатысты материалдар да бар. Осы мақсатта MAP төрт ғылыми бөлімнен тұрады: архивтер және кітапхана, құжаттама, фотосурет және Тарихи ескерткіштерді зерттеу орталығы (CRMH). Медиа кітапхананың негізгі орны, 2014 жылдың сәуірінде қайта жаңартылған Шарентон-ле-Пон қаласында, фотосурет мұрағаттары үшін Fort de Saint Cyr орны, және министрліктің жанындағы Bons Enfants орнындағы құжаттама орталығы – олар Францияның үш аймағында орналасқан. Бұған қоса, зерттеу орталығының модельдер мен материалдар жинағы (материалдық кітапхана) Шаио мектебінде студенттердің оқу-білім алуына көмектесу үшін орналасқан.

Тарихи ескерткіштерді зерттеу зертханасы

Тарихи ескерткіштерді зерттеу зертханасы (LRMH) – Мәдениет министрлігінің ұлттық деңгейдегі құзыретті қызметі болып табылады және Мұра бас басқармасының мұраны қорғауға жауапты бөлімшесіне қарасты. Ол Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығының (CNRS) USR 3224 тобымен байланысты Ғылыми зерттеу орталығының (CRC) құрамына кіреді, сонымен қатар Коллекцияларды сақтау зерттеу орталығы (CRCC) мен Музыка мұражайының консервациялық зерттеулері де осы орталықтың бөлігі болып табылады. LRMH тарихи ескерткіштер тізіміне енген ғимараттар мен мәдени мұра нысандарын сақтауға қатысты ғылыми және техникалық зерттеулер мен зерттеулер жүргізуге жауапты. Ол құрамына кіретін материалдарды және олардың сақталуына кедеріс келтіретін өзгерістерді зерттейді. Бұзылған туындыларға қолданылатын емдеу шараларымен, сондай-ақ зерттелген ескерткіштер мен нысандардың сақталу жағдайларымен айналысады. Зерттеулері мен зерттеулерінің нәтижелерін барынша кеңінен таратуды жүзеге асырады.

Қорғау ұсынысы

Ғимараттар Мұра кодексінің L. 621 1 және L. 621 25 баптары мен одан кейінгі баптарда қарастырылған ережелерге сәйкес тарихи ескерткіштер ретінде тізімделеді немесе саналады. Классификациялау процесін мүлік иесі немесе кез келген мемлекеттік орган (аумақтық сәулет және мұра қызметі, ол ведомстволық сәулет және мұра бөліміне айналды, өңірлік инвентаризация қызметі және т.б.) немесе жеке тұлға (мысалы, мұраны сақтау қауымдастықтары), Франциядағы ғимараттардың сәулетшісімен аумақтық құзыреті немесе Мәдениет істері жөніндегі өңірлік дирекция жанындағы тарихи ескерткіштерді сақтау жөніндегі өңірлік басқарма ұсына алады. Археологиялық зерттеуді қажет ететін немесе қазба жұмыстары барысында табылған ғимараттар немесе заттар жағдайында өңірлік археология қызметі құжаттарды қарастыра алады. Қорғау туралы өтінішті әдетте тарихи ескерткіштерді сақтау жөніндегі өңірлік басқарманың құжаттамалық зерттеу қызметкерлері дайындайды. Құжатта ғимарат туралы толық ақпарат (тарихы, қала құрылысы, заңдық жағдайы және т.б.) берілген құжаттамалық бөлім және фото және картографиялық материалдар болуы тиіс. Сондай-ақ, тарихи ескерткіштердің бас архитекторының, Франция ғимараттарының архитекторының және тарихи ескерткіштердің кураторының пікірлері де қосады.

Тарихи ескерткіштерді қорғауды құру

Осылайша құрылған қорғау құжаты аймақтық префект төрағалық ететін мұра және сәулет жөніндегі аймақтық комиссияның (CRPA) пікіріне ұсынылады. Префект комиссияның пікіріне сәйкес тіркеу бұйрығын шығара алады немесе одан бас тарта алады. Бұйрық қабылданса да, қабылданбаса да, ол комиссияның тілегіне байланысты, құжатты Мәдениет министрлігіне жіктеу үшін жіберуді таңдай алады. Егер құжат Министрге ұсынылса, Ұлттық мұра және сәулет комиссиясы шешім қабылдайды және екі мүмкіндігі болады: немесе жіктеуді ұсынады, немесе ұсынылған ғимарат жіктелуге лайық емес деп табылса, тіркеуді ұсынады немесе растайды. Иесі келісім берген жағдайда, Министр тиісті Тарихи ескерткіштерді сақтау жөніндегі аймақтық басқарма дайындаған бұйрыққа қол қояды. Қорғалатын тарихи ескерткіштердің тізімі бір жыл ішінде келесі жылғы «Француз Республикасының Ресми газеті» санында жарияланады, бірақ қорғау бұйрығына қол қойылған сәттен бастап күшіне енеді. Ескерткіш иесінің келісімінсіз ғимаратқа тіркеу бұйрығы шығарылуы мүмкін, бұл жіктеу бұйрығынан өзгеше. Егер ғимарат немесе зат иесі оларды жіктеуге келіспесе, жіктеу Мемлекеттік кеңестің жарлығымен жүзеге асырылуы мүмкін. Жеке тұлғаға тиесілі жылжымалы затты оның келісімінсіз тіркеуге болмайды. Төтенше жағдайларда (қауіп, мұраны сақтау және т.б.), әкімшілік орган (Министр немесе Префект) жіктеу рәсімін бастауға құқылы. Әкімшілікке меншік иесіне хабарланған күннен бастап бір жыл мерзім беріледі. Қорғау күшіне енгеннен кейін, Аумақтық сәулет және мұра қызметі (STAP) жұмысты жалғастырады. Франция ғимараттарының сәулетшісі (ABF) – тиімді қорғаудан кейін шектеулердің орындалуын бақылау бойынша басты серіктес.

Қорғау құжатын құру және сақтау

Тіркеу және жіктеу кезінде де, файлды қарау барысында да қорғау файлы жасалады. Ол ескерткіш туралы жасалған зерттеулерді қорытындылап, оны қорғауды негіздейтін тарихи файлды қамтиды (ескерткіштің қалып-қалыбын көрсететін фотосуреттер, оны атап өтетін хат алмасулар, баспасөз мақалалары және т.б.) және декрет пен қорғаудың түрлі кезеңдерін қамтитын әкімшілік файлды қамтиды. Ақырында, файл CRMH-да мұрағатталып, сақталады. Бұл файлдар заң бойынша құпия саналатын құжаттарды қоспағанда, жалпыға қолжетімді және оларды қарауға болады. Сонымен қатар, жұмысқа қатысты қорытынды файл да жинақталады, оның ішінде жұмыстың алдын ала зерттеулері мен орындалған жұмыстардың құжаттамалық материалдары болады. Жұмыс аяқталғаннан кейін оларды жұртшылық та көре алады.

Алушы ретінде жіктеудің салдары

Құрылысты немесе тізімдегі нысанды өзгерту үшін меншік иелері жұмыс басталғанға дейін кем дегенде төрт ай бұрын, атқарылатын жұмыстардың толық мәліметтерін көрсете отырып, префектке өтініш беруі керек. Ескерткіш тізімге енгізілгеннен кейін, оны (сату, сыйға беру, мұра қалдыру және т.б.) Мәдениет министріне хабарламайынша беруге болмайды. Жаңа иесі сатудан бұрын нысанның тізімделуі немесе тіркелуі туралы хабардар етілуі тиіс. Сондай-ақ, Министрдің алдын ала келісімісіз қорғалатын ғимаратқа жанында жаңа құрылыс салуға рұқсат етілмейді. Мұндай нысандарды күтіп ұстауға мемлекет тарапынан қаражат бөлінеді және меншік иелері үшін салық жеңілдіктері қарастырылуы мүмкін.

Тарихи ескерткіштерді күтіп-ұстау және қалпына келтіру

Ғимаратты сақтау мақсатында жүргізілген күтім, жөндеу және қайта жаңарту жұмыстары мемлекеттік көмекке ие болуы мүмкін (жалпы соманың 40%-ға дейін, бірақ басқа қоғамдық ұйымдардан алынған көмекпен бірге). Классификацияланған немесе тіркелген ғимараттарға рұқсат етілген жұмыстарды меншік иесі өзі таңдаған сәулетшілер мен компаниялардың көмегімен жоспарлауға тиіс, ал жұмыстар әкімшілік бақылауымен және мемлекеттік ғылыми-техникалық бақылаумен жүзеге асырылады. Егер меншік иесі, пайдаланушы, оның өкілі немесе оған жұмыс жүргізуге құқығын растайтын құжатты ұсынған кез келген адам аймақтық префектке қорғалатын ғимаратқа, нысанға немесе бөлікке жұмыс жүргізу ниеті туралы хабарласа, аймақтық префект оған осы мүлік туралы белгілі барлық ақпаратты ұсынады және жобаның сақтауы тиіс нормативтік, архитектуралық және техникалық талаптарды көрсетеді. Файлді ұсыну алдында Франция ғимараттарының сәулетшісімен кездесуге кеңес беріледі. Классификацияланған мүлікке қатысты жұмыстар жағдайында, аймақтық префект жоспарланған жұмыстың сипатына, маңыздылығына және күрделілігіне байланысты, іске асыру бағдарламасын анықтау үшін жүргізілуі тиіс ғылыми және техникалық зерттеулер туралы хабарлайды. 2009 жылғы 22 маусымдағы №749 қаулыдан бастап, тарихи ескерткіштерге қатысты жобаларды басқаруға қатысты тарихи ескерткіштер қызметі жобаны басқарудан бас тартады. Бұрын, қайта жаңарту жұмыстарын аумақтық құзыретті АХМ жүргізсе, ал күтім жұмыстарын Франция ғимараттарының сәулетшісі жүргізетін болған (ABF-тің араласуы еркін болғандықтан, шекарасы шаңқау болған), мемлекет өз мүлкінен басқа барлық жағдайда әкімшілікке міндетті түрде жүгінуді жойды. Осылайша, барлық «мұра» сәулетшілері (яғни, қосымша білім алғандар, École de Chaillot мектебінде оқығандар, Париж Белльвильдегі Ұлттық Жоғары Архитектура мектебінің сәулет және мұра саласындағы мамандық дипломын алғандар немесе оған теңестірілгендер) тіркелген ескерткіште күтім және «жөндеу» жұмыстарын жүргізуге құқылы. «Қайта жаңарту» жұмыстары ескі ғимараттарды қалпына келтіруде кемінде он жылдық тәжірибесі бар, Еуропалық қауымдастықтан келген сәулетшілерге конкурс негізінде ашық, мұра кодексінің R.621-26 және R.621-28 баптарында белгіленген талаптарға сәйкес. Егер конкурс сәтті болмаса, АХМ және ABF негізгі мердігер ретінде тағайындалуы мүмкін. Олар ескерткіштерді қалпына келтіру қауымдастығын шақыруы мүмкін, ол еріктілердің қатысуымен нақты шаралар (мұражайлық жұмыстар, тас кесу, экскурсиялар және т.б.) арқылы тіркелген мұраны қайта жаңартуды жүзеге асырады. Тіркелген тарихи ескерткіштер үшін сәулетшіні тарту міндетті. Барлық жұмыстар құрылыс рұқсатына сәйкес келуі керек (әдетте алдын ала жариялауды қажет ететін жұмыстар үшін де). Мысалы, жалюзилерді ауыстыру үшін құрылыс рұқсаты қажет. Мемлекеттік қатысу мөлшері оның қорғалу деңгейіне (тіркелген немесе классификацияланған) байланысты анықталады, «осы ғимараттың ерекше ерекшеліктерін, оның қазіргі жағдайын, жоспарланған жұмыстың сипатын және ескерткішті сақтауға мүдделі тұлғаның салған еңбегін ескере отырып». Меншік иесінің жауапкершілігінде қалған жұмыстар салық жеңілдіктерімен өтелуі мүмкін. 2018 жылдан бастап, ескі және тіркелген ғимараттар белгілі бір шарттармен, мысалы, ғимараттың көрінбейтін бөліктерінде немесе ғимараттың көрінбейтін бөліктерінде (кейбір сәулетшілер бұрын «дискретті күн панельдеріне» рұқсат берген) күн энергиясын өндіруші және, мүмкін, оны тұтынушы болуы мүмкін.

Экскурсиялар

2016 жылдың 8 шілдесінен бастап тарихи ескерткіштерге экскурсиялар білікті кәсіби нұсқаушы-лекторлармен жүргізілуі тиіс. № 2016-925 заң, 109-бап: "L. 221-1-тармақ. Франция музейлері мен тарихи ескерткіштерінде экскурсия жүргізу үшін, L. 211-1-баптың I-тармағында көрсетілген қызметті, қосымша қызмет ретінде де болса, жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлғалар Мемлекеттік кеңестің қаулысымен белгіленген талаптарға сәйкес берілген кәсіби нұсқаушы-лектор куәлігі бар білікті адамдардың қызметін ғана пайдалана алады. L. 211-18-бабының III-тармағында аталған заңды тұлғалар бұл талаптан босатылады."

Арнайы салық режимдері

Француз тарихи мұрасының бір бөлігінің иесі арнайы салық режимінен пайда көреді. Табыс салығы бойынша: мүлікке байланысты төлемдер: жұмыс, сақтандыру, мүлік салығы, несиелерге төленген сыйақылар және т.б., қорғалатын бөліктерге қатысты салық салынатын табыстың 50%-ға дейін шегеріледі. Ескерткіш жұртшылыққа ашық болған жағдайда немесе субсидияланған жұмыстың қалған бөлігі иесінің жауапкершілігінде болса, 100%-ға дейін. Әкімшіліктің мақсаты – тарихи мұраны сақтауға және оны қорғауға көмектесу. Дегенмен, егер жұмыс ғимараттың жіктелмеген немесе тіркелмеген бөлігіне қатысты болса, мүлік салығы тек ғимарат табыс әкелетін және негізінен қорғалған жағдайда ғана шегеріледі. Мүліктің иесі (жеке тұлға немесе отбасылық ТМК) кем дегенде 15 жыл сақтауы керек. Егер бұл міндеттеме орындалмаса, ескерткіш сатылған жылдағы және одан кейінгі екі жылдағы табыс, жасалған шегерімдер сомасына сәйкес арттырылады. Жіктелген мүлікке қатысты жүргізілетін жұмыстар әрқашан қалпына келтіруден, "қайта құрудан" емес болуы тиіс. Мақсаты – қолда бар нәрсені қалпына келтіру, уақыт өте келе жойылған жұмысты аяқтау емес. Мұрагерлік немесе сыйға беру бойынша: тарихи ескерткіштер мұрагерлік немесе сыйға беру салығынан босатылуы мүмкін. Алайда, бұл босату автоматты түрде жүзеге аспайды және Мәдениет және Қаржы министрлерімен мерзімсіз келісімге қол қойылуын талап етеді, онда сақтау және жұртшылыққа ашу міндеттемелері қамтылуы керек. Ашу мерзімі – 15 маусымнан 15 қыркүйекке дейін 60 күн, немесе 1 мамыр мен 30 қыркүйек аралығында 80 күн (жексенбі және мереке күндерін қоса алғанда). Бұл мұралық салықтан босату компанияға тиесілі мүлікке де қатысты, мысалы, корпоративтік салықты таңдамаған отбасылық ТМК-ға. ISI-ге қатысты: тарихи ескерткіштер ISI салық базасына енгізіледі, бұрынғы байлық салығы (ISF) сияқты. Алайда, салық басқармасы осы тарихи резиденцияларды бағалауда көбірек төзелуге бейім, өйткені ол қорғау және жұртшылыққа ашу шараларына байланысты иесіне жүктелетін ерекше шектеулерді ескеруі керек.

Кейбір теңізден тыс аумақтардағы (Outre-Mer) ережелер

Мұраны қорғау мемлекеттің жауапкершілігінде болмағандықтан, Жаңа Каледония мен Француз Полинезиясындағы заңдар әртүрлі. Егер жіктеу немесе тіркеу процедуралары әрбір қауымдастықтың статусына бейімделсе, қалған материктік ережелер көбінесе бірдей болады.

Француз Полинезиясы

Француз Полинезиясында тарихи ескерткіштер Француз Полинезиясы мұрасы кодексінің VI кітабына жатады, ол елдің 2005 жылғы 10 қарашаның 19-ы күнгі № 2015 заңымен қабылданған. Іс-қағаздарды қараудан кейін, олар тарихи мұра комиссиясының пікіріне ұсынылады, ол ғимараттар және жылжымалы мүлік бөлімдерінен тұрады. Санатқа енгізу немесе тіркеу Министрлер Кеңесінде қабылданған қаулымен жарияланады.

Логотип

Реймс соборының лабиринтінен шабыттанған логотип, тарихи ескерткіштер ретінде қорғалатын кез келген ескерткішке орнатылуы мүмкін. Бұл логотиптің коммерциялық қолданылуы Мәдениет министрлігі тарапынан REMPART бірлестіктері одағына тапсырылған, ол бірыңғай тақталардың өндірісін және логотипті қағаз емес барлық медиада қолдану шарттарын басқарады. 1985 жылы таныстырылған логотип, 2017 жылы Руди Баур агенттігімен "ерекше мұражайлық орын" логотипі жасалғанда жаңартылды. Логотип ID16a коды бар жол идеограммасы түрінде ұсынылған.

Мысалдар

Монумент тарихи деп саналатын ғимараттардың мысалдары ретінде белгілі париждік құрылымдар, мысалы Эйфель мұнарасы, Лувр және Палас Гарнье опера театры, сонымен қатар аббатханалар, Корбиак сияқты шіркеулер және Нотр-Дам де Париж сияқты соборлар немесе Крильон сияқты қонақ үйлер бар. Луара алқабындағы Монсоро сарайы сияқты көптеген сарайлар MH статусын иеленеді, сондай-ақ Вилландия сарайындағы атақты бақтар мен Гивернидегі Клод Монетің үйі мен бақтары да осы статустың иесі. Ескерткіштердің ауқымы маңызды тұлғалардың жеке қабірлерін, мысалы Наполеон I-нің қабірін, сондай-ақ Баск еліндегі қабірі орналасқан алғашқы «Франция мисс» Аньес Сурэ сияқты, ошар адамдардың қабірлерін де қамтиды.

Басқа елдердің мұралық тізілімдерімен салыстыру

Тарихи ескерткіштің жіктелуі Америка Құрама Штаттарының тарихи орындарының ұлттық тізіліміне (NRHP) мүлікті енгізуге ұқсас. Басты айырмашылық – Францияда мемлекеттік немесе жеке ғимаратқа тұрақты шектеулер қойылады, рұқсатсыз жөндеулерге жол берілмейді. АҚШ-та NRHP тізімі мұндай шектеулерді қарастырмайды, тіпті NRHP тізіміндегі көптеген ғимараттар иелері тарапынан өзгертілген немесе толығымен бұзылған, федералдық тексеру талап етілмейді. Дегенмен, жергілікті билік органдары өздерінің құрылыс нормалары мен аймақтық заңдары арқылы танылған тарихи мүліктерге шектеулер қоюы мүмкін. NRHP тізіміне ену – «негізінен құрмет». Тізімге енгізуге артықшылықтар бар: тарихи сипатын сақтайтын қалпына келтіру және жөндеу жұмыстары үшін, сондай-ақ мемлекеттік немесе жергілікті субсидиялар алуға мүмкіндік туады, бұл орналасқан жеріне байланысты федералды салық жеңілдіктерімен де байланысты. Сонымен қатар, тізімге енгізумен байланысты қоғамдық назар қорғауға жанама түрде ықпал етуі мүмкін. Қайсы мүліктер тізімге енгізілуге жарамды дегенде де айырмашылықтар бар. Францияда мұрағаттар (кітаптар мен құжаттар жинақтары) жіктелуге жарамды болса, АҚШ-та мұндай мүмкіндік болған емес. Тарихи ескерткіш ретінде рұқсат етуге болатын салыстырмалы түрде кішірек және жылжымалы заттар NRHP тізіміне енгізілуге жарамсыз.