Кіріспе

Хорват әскери және саясаткері (1878–1947)

Славко Кватерник (25 тамыз 1878 – 7 маусым 1947) – хорват усташе әскери генералы және саясаткері, усташ қозғалысының негізін қалаушылардың бірі. Кватерник әскери қолбасшы және Домобранство министрі болды. 1941 жылғы 10 сәуірде ол Тәуелсіз Хорватия мемлекетінің құрылуын жариялады және Павеличтің оң қолы, Доглавник атанды. Кватерник Австро-Венгрия армиясының офицері болды және Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Австрия-Мажарстан құлағаннан кейін, Словения, хорваттар мен сербтердің ұлттық кеңесі оны 1918 жылдың соңында Медзимурьеге сәтті шабуыл жасауға тағайындады. Кейіннен ол Корольдік Югославия армиясына ауысып, 1921 жылға дейін қызмет етті. 1929 жылы Италияда Усташа – Хорват революциялық қозғалысын құрушылардың бірі болды. 1941 жылы сәуірде Германия Югославияға басып кіргеннен кейін, ол 10 сәуірде Остік державалардың қолдауымен Тәуелсіз Хорватия мемлекетін құруды жариялады. Жаңадан құрылған мемлекетте ол 1943 жылға дейін, зейнеткерлікке шыққанға дейін Қарулы Күштер министрі болды. Кватерник 1947 жылы соғыс қылмыстары үшін өлім жазасына кесілді.

Ерте өмір

Славко Кватерник 1878 жылдың 25 тамызында Австрия-Мажарстан Корольдігінің Хорватия Корольдігіндегі Моравице қаласында (сол кезде Коморске Моравице деп аталған) дүниеге келді. Ол пошташы Людевиттің және оның әйелі Марияның (Франк) ұлы, Мария Бавариядан шыққан неміс тегінен және католик дінінде болған. Славко Кватерник еврей тегінен шыққан хорват ұлтшыл саясаткері Иосип Франктің қызы Ольга Франкқа үйленді, ол яһудиліктен рим католицизміне ауысқан. Олардың ұлы Дидо Усташа мүшесі болды. 1941 жылдың тамыз айының соңында Ольга Франк өзін-өзі өлтірді, бұл оның еврей тегіне және күйеуінің, әсіресе ұлы Дидоның НДГ-дағы рөліне байланысты болған болуы мүмкін. Әскери академияда білім алған Кватерник Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Аустрия-Мажарстан армиясында фельдмаршал Светозар Бороевичтің адъютанты (1914–1916) қызметін атқарды және 1-сыныпты неміс темір кресімен марапатталды (1918). 1918 жылы ол жаңадан құрылған Словендер, хорваттар және сербтердің Ұлттық Кеңесіне қосылып, Бас штаб бастығы болды. Жыл соңында Кватерник 1918 жылы Медзимурьені сәтті басып алу кезінде Хорватия әскерлеріне басшылық етті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылы 6 сәуірде Германия Югославия Корольдігіне басып кіргеннен кейін Усташе Анте Павелич басшылығымен өз үкіметін құрды. Төрт күннен кейін Кватерник Тәуелсіз Хорватия мемлекетінің (ТҚД) құрылғанын жариялады және алғашқы усташа үкіметін іске қосты. Сонымен қатар, Кватерниктің өтініші бойынша Владко Мачек (хорват шаруалары партиясының басшысы, ол жаңа мемлекетке жетекшілік етуді ұсынғанда немістермен ынтымақтастық жасаудан бас тартқан) халыққа жаңа үкіметпен ынтымақтастық етуге шақырды. Кватерник бұл кезде Хорватия қарулы күштерінің бас қолбасшысы болды. Бұл лауазым воевода (маршал) атағын білдірді. Ол мемлекеттегі екінші ең ықпалды тұлға болды, тіпті ол "Доглавник кеңесінің" мүшесі болғанымен. Хорватияның жергілікті күзеті 11 сәуірде құрылды. Ол 1943 жылғы 4 қаңтарда зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымда қалды. ТҚД-ға қызмет еткен кезінде ол "Темір үшбұрыш" әскери орденінің 1-дәрежелі кресімен марапатталды. Бұл марапат оған vitez (рыцарь) атағын берді, ол кейде оның атына қосылады.

Өлім

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Кватерник АҚШ әскеріне тұтқынға түсті және Югославияға басылып жіберілді. Югославияда ол тәуелсіз Хорватия мемлекеті (НДХ) режимі кезінде жасаған қылмыстары үшін сотталып, өлім жазасына кесілді. Ол 1947 жылғы 7 маусымда Загребте дарға асылды.