Кіріспе

Біріккен Корольдіктегі тас жолдардың ресми жіктелуі

Арнайы жол – Ұлыбританияда белгілі бір санаттағы көлік құралдарына ғана арналған жол немесе магистраль (бұл терминдер Ұлыбританияның әртүрлі юрисдикцияларында әртүрлі мағынаға ие). Жолды арнайы жол деп тану үшін Англия мен Уэльсте 1980 жылғы Магистральдық заң бойынша жобамен мәртебе берілуі керек; Шотландияда арнайы жолдар 1984 жылғы «Жолдар (Шотландия) туралы» заңында қарастырылған; Солтүстік Ирландияда 1963 жылғы «Ерекше жолдар туралы» заңымен қолданысқа енген заңнама.

1949 жылғы арнайы жолдар туралы заң

Парламент арқылы 1949 жылғы Арнайы жолдар туралы заңның қабылдануы Ұлыбритания билігіне белгілі бір пайдаланушылар үшін автоматты түрде өткізу құқығы болмайтын жолдар салуға мүмкіндік берді. Бұрынғы жолдардың көпшілігі барлық жол пайдаланушыларға, оның ішінде жаяу жүргіншілерге арналған болғандықтан, тек моторлық көліктерге арналған жолдар салу мүмкін болмады. Сондықтан, бұл заң автокөлік жолдарын салуға жол берді. Англия мен Уэльстегі Арнайы жолдар туралы заң 1959 жылғы Бағдарламалық заңмен ішінара күшін жойды.

Бірінші арнайы жол

Арнайы жолдар туралы заң алғаш рет 1950 жылдардың соңында Ланкашир графтығындағы Престон қаласындағы Престон айналым жолын арнайы жол деп белгілеу үшін қолданылды, ол қазірдің күнінде M6 тас жолының көп бөлігін құрайды.

Автомобиль жолдарынан басқа арнайы жолдар

Ұлыбританиядағы арнайы жолдардың көпшілігі автокөлік жолдары болғанымен, автокөлік жолы емес арнайы жолдар да бар. Олардың көпшілігі ақы төлемелі көпірлер, ал қалғандары бұрын автокөлік жолы болған, бірақ кейін статусы төмендетілген жолдар. Жаңа салынған жолдан ақы алу үшін әдетте арнайы жол ережелері қажет болады. Сонымен қатар, автокөлік жолы емес арнайы жолдардың шағын бөлігі салыстырмалы түрде жаңа салынған қос қатарлы жолдар, мысалы Эдинбургтың шығысындағы A1 қос қатарлы жолы, Эдинбург айналма жолының A720 бөлігі немесе Солтүстік Уэльстегі A55 жолының бөліктері. Бұл жолдардағы ережелердің көп бөлігі автокөлік жолдарындағы ережелерге ұқсас, бірақ жылдамдық шектеу ережелері тек автокөлік жолы болатын арнайы жолдарға ғана қатысты. Барлық мақсаттағы жолдарға қолданылатын жылдамдық шектеу ережелері арнайы жолдарға қолданылмайды, сондықтан автокөлік жолы емес арнайы жол жылдамдық шектеуін өз нормативтік құжатының бір бөлігі ретінде белгілеуі тиіс.