Кіріспе

Американдық карикатурист Джеймс Сесил Хатло (1 қыркүйек 1897 – 1 желтоқсан 1963), Джимми Хатло деген атпен жақсы танымал, 1929 жылы ұзақ жылдар бойы жарияланған комикс жолағы мен юморлық панельді (gag panel) жасаған американдық карикатурист. Ол «Олар әрқашан солай істейді» (They'll Do It Every Time) комиксін 1963 жылы қайтыс болғанға дейін өзі жазып, суреттеген. Хатлоның тағы бір комиксі, «Кішкентай Йод» (Little Iodine), 1946 жылы толық метражды фильмге бейімделді. 2013 жылғы 22 шілдеде жарық көрген The Wall Street Journal газетінің «Әлеуметтік желілердің атасына құрмет» (A Tip of the Hat to Social Media's Granddad) атты мақаласында тәжірибелі журналист Боб Грин Хатлоның күнделікті карикатураларын, идеяларын ұсынған оқырмандарына авторлық құқығын бергенін айта келе, Facebook пен Twitter-дің алға басушысы деп сипаттады. Грин былай деп жазды: «Хатлоның гениальдылығы – Интернет, Facebook немесе Twitter сияқты нәрселердің пайда болуына дейін, елдің әр бұрышындағы адамдардың күнделікті, бірақ қызықты жайттар туралы көптеген ойлары бар екенін, бірақ оларды өз достарынан басқа ешкімге жеткізе алмайтынын түсіну болды. Хатло сондай-ақ, көбінесе адамдардың, тіпті бір күн болса да, бүкіл елге танылуды қалайтынын білді».

Өмірбаян

Хатло 1897 жылдың 1 қыркүйегінде Род-Айленд штатының Ист-Провиденс қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Джеймс М. Хатлоу, баспагер, Шотландияның Оркней аралдарынан көшіп келген адам болған. Хатло спорт карикатурашысы болып қалыптасқанда, отбасылық атының бастапқы жазылуы қиындық тудырды, ол «H» әрпін стильдес гол тіректері ретінде, ал «o» әрпін төмен түсетін футбол ретінде бейнелейтін авторлық қолтаңба жасады. Ол қолтаңбасында «w» әрпін кішкентай апострофқа дейін қысқартты, бірақ көбінесе оны мүлдем жойды.

Алғашқы жылдар

Ол кішкентай бала кезінде отбасы Лос-Анджелеске көшті. Жастық шағында Хатло жергілікті газеттер үшін қосымша суреттер мен гравюралар жасауды бастады, фотосуреттерді жартылай тонмен көбейту әлі де шектеулі болған дәуірде.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда, Хатло Келли Филдке барып, нашар көру қабілетіне қарамастан, авиатор болуға үміттенеді. Бірақ ол испан тұмауынан зардап шегіп, соғыстың өзіне куә болып қайта алмады. Соғыстан кейін ол Сан-Францискоға көшіп, «Сан-Франциско Call & Post» және «San Francisco Evening Bulletin» газеттерінде жұмыс істеді. Кейін екі газет бірігіп, Уильям Рэндольф Херсттің баспа империясының бір бөлігіне айналған «Сан-Франциско Call Bulletin» аталды. Хатло бастапқыда автомобиль жарнамасы үшін «саяхат сипаттамаларын» (travelogues) салған. Бұл суреттелген карталар автокөлікпен саяхаттауды (демек, автокөлік сатуды) ілгерілетті. Өзінің шеберлігінің арқасында ол тез редакциялық карикатура, содан кейін спорттық карикатура саласына жол таба алды. «Call Bulletin» газеті үшін салған спорттық карикатурасы «Свинескин Гулч» деп аталды.

Hatlo шапқышының ұшы

Оның сәттілігі - синдикатты карикатурашы Тад Дорганнан келген панельдер поштамен келмеген кезде туды. Хатло бос орынды толтыру үшін бірдеңе жасауға мәжбүр болды. Соның нәтижесінде "Олар әрқашан солай істейді" атты туынды пайда болды, ол Сан-Франциско оқырмандарының арасында бірден танымал болды. Бірнеше күннен кейін ол идеяларының азайып бара жатқанын байқады. Кейіннен әртүрлі адамдар – сол кезде Хатлоның бас редакторы болған Пэт Фрейн және спорт редакторы Скоуп Глисон – одан кейін болған оқиғалардың еңбегін өзіне таңды; тіпті, оқырмандардан карикатураларға арналған өз идеяларын ұсынуды сұраған Хатлоның өзі болуы мүмкін. Себебі қандай болса да, бұл тәсіл үлкен жетістікке ие болды. Хатло ең жақсы ұсыныстарды таңдап, әрбір авторын атын атап, мұндай карикатураны "Рахмет және Хатлоның шляпасының қиығы" деген жазумен аяқтады, содан кейін ұсынған адамның аты-жөні келтірілді.

" Хато-Инферно "

"Олар мұны әрқашан жасайды" комиксі "Коллегиялық бюллетень" басылымында тұрақты түрде жарияланды. Ол тез арада Хёрсттің назарына ілігіп, оның King Features Syndicate синдикатымен таратыла бастады. Оның "Шапалақ тозағы" атты қосымша панелі, тозақтағы өмірді бейнелейтін, бес жыл бойы (1953–1958) "Олар мұны әрқашан жасайды" комиксімен бірге жарияланды.

Танымалдық

Хатлоның табысы еліктеушілерді де қозғады, ал бәсекелес синдикат (McClure Newspaper Syndicate) Гарри Шортен мен Аль Фагалидің «Заң болу керек!» атты осыған ұқсас мультфильмін жариялады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Хатло Калифорния штатындағы Кармель-бай-де-Си қаласына қоныстанды, онда ол Гас Ариола, Фрэнк О’Нил, Элдон Дедини және Хэнк Кетчам сияқты карикатурашылар қауымының құрамына кірді. Карикатураларының ең жақсы кезеңінде Хатлоның туындылары әлемнің 400-ден астам газетінде жарияланды. Хатлоның жиі кездесетін кейіпкерлерінің бірі – тәлкекке құмар қыз Little Iodine жеке комикс кітаптар сериясын және 1946 жылғы киноадаптациясын алды. Хатлоның танымалдылығы 1950 жылдардың басында шарына жетті. 1952 жылы The Saturday Evening Post журналында «Ол адамзатты қынжылтады» деген мақала жарық көрді.

Жеке өмір және өлім

Хатло өмір бойы темекі шегуші болған, бір кезде сүйікті темекісі – «Лакки Страйк» маркасының журналдар мен газеттердегі жарнамаларында ойнаған. Кейінгі жылдары ол атеросклерозбен қиналған. 1963 жылдың қараша айының соңында Хатло бүйрек ауруымен ауруханаға түсті. 1963 жылдың 1 желтоқсанында 66 жасында инсульттан көз жұмды.

Сыйлықтар мен мәдени атаулар

Хатлоның еңбегі 1957 және 1959 жылдары Ұлттық карикатуристер қоғамының газеттік карикатуралар сыйлығымен мойындалды. "Баншилер" Хатлоға күміс алқасын табыс етті. Канадалық карикатурист Сет өзінің "Егер әлсіремесең, өмір жақсы" атты графикалық повесінде Хатлоның туындыларын еске алды. 2016 жылы Кармель-бай-де-Си қаласының 100 жылдығы Хатлоны қала тарихының маңызды бөлігі болған белгілі карикатурист ретінде құрметтеді. 1953 жылы Хатло әйелі мен кішкентай ұлымен Кармельден жақын орналасқан Пэббл-Бичке көшіп келді, Монте-Верде көшесіндегі үйіне берген "Wit's End" атауын алып, оны 17 Майл Драйвтегі жаңа үйіне көшірді. Монте-Верде көшесіндегі үйді кейіннен актер Джоэл МакКреаның ағасы Том МакКреа сатып алып, оны "Tally Ho" шағын қонақ үйіне айналдырды.