Кіріспе
Ағылшын әдебиеттанушысы және аудармашы, британдық мемлекеттік қызметкер Артур Стюарт Ахлувалиа Стрэндж Гилберт (25 қазан 1883 – 5 қаңтар 1969) – ағылшын әдебиеттанушысы және аудармашы. Ол ағылшыл тіліне Алексис де Токвиль, Эдуард Дюжардин, Андре Мальро, Антуан де Сент-Экзюпери, Жорж Сименон, Жан Кокто, Альбер Камю және Жан-Поль Сартрдың шығармаларын аударған. Ол сонымен қатар Джеймс Джойстің «Улисс» романын француз тіліне аударуға көмектескен.
the British civil servant
Arthur Stuart Ahluwalia Stronge Gilbert (25 October 1883 – 5 January 1969) was an English literary scholar and translator. Among his translations into English are works by Alexis de Tocqueville, Édouard Dujardin, André Malraux, Antoine de Saint Exupéry, Georges Simenon, Jean Cocteau, Albert Camus, and Jean Paul Sartre. He also assisted in the translation of James Joyce's Ulysses into French.
Жеке өмір
Гилберт 1883 жылғы 25 қазанда Эссекс штатының Келведон-Хатч қаласында, зейнеткер армия офицері Артур Стронг Гилберт (1839-1913) пен Мелвина Кундигер Сингхтің (1860-1913) жалғыз ұлы болып дүниеге келді. Мелвина Кундигер Сингх – Капуртала ражасы Рандир Сингх пен Раджкумари Бибиджидің (туған есімі Генриетта Ходжес, кейін Генриетта Мелвина Оливер) (шамамен 1843-1893) қызы болған. Гилберттің анасы сонымен қатар «Мелвина Каур Сахиба (Принцесса Мелвина Рундхир Сингх Алуовалия)» деп те белгілі болды. Ол Челтенхэм және Оксфордтың Хертфорд колледждерінде оқып, классикалық модерациядан бірінші дәреже алды. Гилберт 1907 жылы Үндістан мемлекеттік қызметіне қабылданды. Бірінші дүниежүзілік соғыста әскери қызметтен кейін 1925 жылға дейін Бирмада судья болып жұмыс істеді. Содан кейін ол зейнетке шығып, француз әйелі Мари Аньес Матильда "Мун" Дуэнмен бірге Францияға қоныстанды. Олардың бір қызы болды – Мадлен Гилберт, ол аудармашы болды және оның жарияланған еңбектерінің ішінде В. Б. Йейтстің «Театр» кітабы бар (Париж: Éditions Denoël, 1954; қайта басылған: Париж: Éditions Rombaldi, 1970 және Париж: Les Presses du compagnonnage, 1970). Гилберт Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уэльстегі жер аударудан басқа, өмірінің соңына дейін Францияда тұрды. Гилберт 1969 жылғы 5 қаңтарда Париждегі Жан-ду-Белле көшесі, 7 нөмірдегі үйінде қайтыс болды. Оның әйелі 1992 жылғы 19 мамырда дүние салды.
Әдеби шығармашылық
Гилберт Джойстың алғашқы зерттеушілерінің бірі болды. Ол алғаш рет «Улисс» романын Бирмада оқып, оған зор қызығушылық танытты. Әйелінің айтуынша, Гилберт пен оның әйелі Париждің Латын кварталында серуендеп келе жатқанда, Шекспир мен Компания дүкенінің жанынан өтіп, терезеде Аугуст Морель мен Валери Ларбоның «Улисс» романының француз тіліне жасаған аудармасының бірнеше машинаға терілген беттерін көрді. Гилберт француз тіліндегі аудармадағы бірнеше маңызды қателерді байқап, өзін Сильвия Бичке таныстырды. Ол оның атын және телефон нөмірін алып, аударма жұмысына көмектесіп жүрген Джойске онымен байланысуын ұсынды. Осылайша Джойс пен Гилберт арасында ұзақ жылға созылған достық қарым-қатынас орнады. Ол 1930 жылы «Джеймс Джойстің «Улисс»: Зерттеу» деген еңбегін жариялады (1950 жылы қайта жаңартылған басылымы); 1929 жылы шыққан «Our Exagmination Round His Factification for Incamination of Work in Progress» жинағында Джойстың «дамып келе жатқан жұмысының» фрагменттеріне арналған перспективалар жинағына «Prolegomena to Work in Progress» деген маңызды тарауын қосты, бұл жұмыс кейіннен «Finnegans Wake» (1939) романы ретінде аяқталды; сондай-ақ 1957 жылы Джойстің хаттарының жинағын жариялады. Техас университетінің Гарри Рэнсом гуманитарлық зерттеу орталығында Гилберттің Джеймс Джойспен қарым-қатынасы және аудармашы ретіндегі жұмысына қатысты мұрағаттық материалдар сақталған. Бұл материалға 1900 жылдан 1985 жылға дейінгі кезеңдегі хаттар, күнделіктер, жазбалар, баспасөз материалдары және фотосуреттер кіреді. Гилберт Альбер Камюдың «Шет елдік» (аудармасы 1946 жылы жарық көрді) және «Чума» (аудармасы 1948 жылы жарық көрді) атты екі маңызды романының алғашқы ағылшын тіліне аудармашысы болды. Гилберттің маңызды жобаларының бірі – Роже Мартин дю Гардтың «Les Thibault» романының француз тілінен аудармасы болды. Аудармада шамамен 1900 бетке жуық материалды АҚШ-тағы «Viking Press» баспасы екі томдық жинақ ретінде – «The Thibaults» (1939) және «Summer 1914» (1941) аттарымен жариялады. Өмірінің соңғы он жылдығында Гилберт швейцариялық сурет кітаптарын басып шығарушы Альбер Скира үшін көптеген мәтіндерді аударды.
Аудармалар
Антуан де Сент-Экзюпери, Оңтүстік пошта (Courier Sud), Нью-Йорк: Харрисон Смит және Роберт Хаас, 1933. Сент-Экзюперидің «Курьер-судь» романының аудармасы (Париж: Галлимар, 1929). Жан Кокто, «80 күнде әлемді айналып шығу», Лондон: Джордж Рутледж және ұлдары, 1937. Коктоның «Менің алғашқы сапарым: 80 күндік әлемді аралау» атты журналистік еңбегінің аудармасы (Париж: Галлимар, 1936). Жорж Сименон, In Two Latitudes, Лондон: George Routledge & Sons, 1942 («Полярлықтардың құпиясы» және «Тропикалық ай» кіреді). Сименонның «Полярлықтағы жолаушы» және «Ай күлкісі» романдарының аудармасы. Альберт Камю, The Outsider, Лондон: Хамиш Гамильтон, 1946, Кирил Конноллидің кіріспесі; The Stranger, Нью-Йорк: Альфред А. Кнопф, 1946. Камюдің «Шеттен келген» романының аудармасы (Париж: Галлимар, 1942). Жан Пол Сартр, No Exit (Huis Clos): Бір актідегі пьеса, және The Flies (Les Mouches): Үш актідегі пьеса, Стюарт Гилберттің ағылшын тіліндегі нұсқалары, Нью-Йорк: Альфред А. Кнопф, 1947. Андре Малро, Өнер психологиясы, Лондон: Цвемер, 1949. Үш томдық: 1. Қабырғасыз мұражай; 2. Шығармашылық акт; 3. Абсолюттің салдары. Андре Малро, Үнсіздік дауыстары, Нью-Йорк: Даблдей, 1953; Лондон: Secker & Warburg, 1954. Андре Малро, «Құдайлардың метаморфозы», Лондон: Secker & Warburg, 1960. Мальроның «Құдайлардың метаморфозы» (Париж: Галлимар, 1957) романының аудармасы.
Басқа жұмыстар
Джеймс Джойс туралы толғаулар: Стюарт Гилберттің Париж күнделігі, Остин, Техас: Техас университетінің баспасы, 1993. Томас Ф. Стейли және Рэндольф Льюис өңдеген.