Кіріспе

Фридлинген шайқасы 1702 жылғы 14 қазанда Испания мұрагерлік соғысы кезінде болды. Шайқастың көп бөлігі Фридлинген төңірегінде, қазіргі Вейл-ам-Райн қаласының маңында, Германияның Баден-Вюртемберг штаты мен Швейцария шекарасында өтті. Виллар басқаратын француз әскері Баден-Баден маркграфы Людовик Вильгельмнің басқаратын императорлық әскерді жеңді. Бұл шайқас Луи Вильгельмнің қыркүйек айында Ландауды басып алып, француздың Эльзас аймағына қауіп төндіргенімен басталды. Одан кейін Бавария француз одағына қосылды, ал Вилларсқа Швейцария шекарасының жанындағы Хуннинггеде Рейн өзенін кесіп өтіп, Баварияның сайлаушысы Максимилиан II Эммануилмен қосылуға бұйрық берілді. Луи Вильгельм бастапқыда оның ілгерілеуін тоқтата алғанмен, француз әскері Рейн өзенін солтүстікке қарай кесіп өтіп, оны қанаттан орап алды және 14 қазанның таңында шегіне бастады. Бұл мүмкіндікті пайдалануға тырысқан Вилларс дереу шабуылға көшті, бірақ Людовик Вильгельм әскерін қайта ұйымдастырып, жақсы тәртіппен кері шегінді. Вилларс Империяның Эльзасқа шабуыл жасау үмітін тоқтатты, бірақ қыс басталар алдында Бавария армиясымен байланыса алмады, стратегиялық жағдай көбінесе өзгеріссіз қалды.

Өмірбаян

Испания мұрагерлік соғысы 1701 жылдың наурыз айында басталды, бірақ алғашқы жылы көбінесе Испан Нидерландысы және Солтүстік Италиямен шектелді. 1702 жылдың маусым айында соғыс Рейнланд аймағына тарады, Рейнланд-Пфальц аймағындағы Шпейерден солтүстікке қарай Рейн өзенін Баден-Баден маркграфы Людовик Вильгельм бастаған император әскері кесіп өтті. Бұл Францияның Эльзас шекаралық аймағына қауіп төндірді, бірақ Людовик Вильгельм алдымен Ландауды басып алуға күш салды. Бавария француз одағына қосылмас бұрын, қыркүйек айында гарнизон жанындағылар тәслим болды. Эльзастағы негізгі француз әскері Страсбургте орналасқан, оның басшылығын Оңтүстік Германия және Солтүстік Италиядағы операциялардың қолбасшысы Николя Катинат жүзеге асырды. Бавария соғысқа қатысқаннан кейін, ол Вилларске 17 000 сарбазды, барлық қолдағы әскердің көп бөлігін Рейн өзенін кесіп өтіп, Баварияның сайлаушысы Максимилиан II Эммануилмен қосылуға бұйрық берді. 28 қыркүйекте Вилларс Швейцарияның Базель қаласының солтүстігіндегі француз шекарасындағы Хуньинге келді. Француздардың ниеті туралы ескертілген Людовик Вильгельм Ландауды қорғау үшін 6 000 сарбаз қалдырды. Ол 14 000 әскерімен оңтүстікке жылдам жол тартты және Рейн өзенінің оң жағалауындағы Фридлингенге жетті. Рейн өзенінің иілісінде орналасқан Фридлингеннің қасында Кандер және Визе өзендері, ал артында Тюллингер биіктіктері жатыр. Оның жаяу әскері Хуньингке қарсы қорғаныс позицияларын құрды, француз әскерінің алға жылжуын тоқтатты. Вилларс тікелей шабуылға олардың күші жетпейді деп есептегендіктен, алдымен оларды оңтүстікке қарай бейтарап Швейцарияның Базель кантонына кіруге рұқсат сұрап, айналып өтуге тырысты. Оған рұқсат берілмеді, ол келесі бірнеше күнді Рейн өзенінен көпір салумен өткізді, бірақ Брайсахтан келген 8 000 француз әскері солтүстікке қарай Нойенбургті басып алғанға дейін шабуылды кейінге шегерді. Сан жағынан кем және екі жақтан қауіп төндірілген Людовик Вильгельм 13 қазан күні кешке Фрайбургке қарай жалпы шегінуге бұйрық берді.

Шайқас

Карл фон Фюрстенберг Мёскирхтың артқы саппен қамтылған Император әскерлері 14 қазанның басында Хуньингуе алдындағы позицияларын эвакуациялады. Таңғы сағат 8-ге қарай олар Кандер өзенінен кері шегіне бастады, бұл француздарға Рейн өзенін қарсылықсыз кесіп өтуге мүмкіндік берді. Мұны көрген Людовик Вильгельм әскерін қайтарды, ал таңғы сағат 10-ға қарай оның әскерінің көпшілігі француздарға қарап екі қатарға орналасты, ал Кандер олардың артында қалды. Вилларс генерал-лейтенант Десбордес басқаратын жаяу әскеріне оң флангында әлі де императорлар ұстап тұрған Тюллингер биіктіктерін басып алуға бұйрық берді. Людовик Вильгельм граф Проспер Фюрстенберг және Ансбах және Баден Дурлах маркграфтары бастаған күшейткіш күштерді жіберіп, Тюллингер биіктіктерінің тікелей артында жатқан Кефернхольц орманды басып алуға жауап ретінде шара қолданды. Қиын жер бедеріне қарамастан, француздар императорларды биіктіктен, содан кейін Кефернхольц орманнан ығыстырып шықты. Олардың шегінуін жабу және назарды аудару үшін граф Гогенцоллерн басқаратын императорлық атқыштар француздардың негізгі қатарларына шабуыл жасауға бұйрық берілді. Олардың саны көп болғанына қарамастан, Конте де Магнак басқаратын қарсыластары оларды қайтарды және Кандерге дейін қудырып, содан кейін шабуылды тоқтатты. Алайда, биіктіктегі француз бөлімшелері императорлардың қарсы шабуылынан дүрбелеңге түсті. Орманды басып алғандар өз позицияларын ұстап тұрды, ал көпшілігі жазықтағы бастапқы позицияларына қайта шегінді, онда олар қайта құрылды. Олардың шегінуі Проспер Фюрстенберг басқаратын әскерлерге Кефернхольц орманды штыкпен қайта басып алуға мүмкіндік берді, бұл шамамен сағат 13:00-де шайқастың аяқталуын білдірді. Императорлық жаяу әскер түнгі уақытқа дейін күтіп, содан кейін Санкт-Штауфен-им-Брайсгауға шегінуді жалғастырды, сол кезде Вилларс Максимилианға жеңісі туралы хабар жіберді.

Салдары

Екі жақ та бірқатар жоғары шенді офицерлерін жоғалтты; Дебордес қаза тапты, ал граф Карл фон Фюрстенберг Мёскирх, Проспер Фюрстенберг және Хогенцоллерн шайқаста алған жарақаттарынан көз жұмды. Француз әскерінің жоғалғандары 1600-нан 2700-ге дейін өлген және жарақат алғандарды құрады, ал Империя әскерінің жоғалғандары шамамен 3000 болды. Фридлинген шайқасы шағын француз жеңісі болды және стратегиялық жағдайға елеулі әсер етпеді. Людовик Вильгельм әскерін екіге бөлді: бір бөлігі Баварияға қарайтын жолдарды қорғау үшін Фрайбургта орналасты, ал қалғаны Кельден Хорнбергке дейінгі бағытта позицияларды иеленді. Вилларс әскерімен бірге Страсбургке қайтып оралды, онда олар қыстауға дайындалды. Бір тарихшының пікірінше, бұл шайқастың ең маңызды салдары Вилларстың беделіне тиген әсері болды, ол шайқас туралы кеңінен таралған және өзін-өзі мақтауға толы есеп жариялады. Ол көп ұзамай Франция маршалы атағын алды.