Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фридлинген шайқасы 1702 жылғы 14 қазанда Испания мұрагерлік соғысы кезінде болды. Шайқастың көп бөлігі Фридлинген төңірегінде, қазіргі Вейл-ам-Райн қаласының маңында, Германияның Баден-Вюртемберг штаты мен Швейцария шекарасында өтті. Виллар басқаратын француз әскері Баден-Баден маркграфы Людовик Вильгельмнің басқаратын императорлық әскерді жеңді. Бұл шайқас Луи Вильгельмнің қыркүйек айында Ландауды басып алып, француздың Эльзас аймағына қауіп төндіргенімен басталды. Одан кейін Бавария француз одағына қосылды, ал Вилларсқа Швейцария шекарасының жанындағы Хуннинггеде Рейн өзенін кесіп өтіп, Баварияның сайлаушысы Максимилиан II Эммануилмен қосылуға бұйрық берілді. Луи Вильгельм бастапқыда оның ілгерілеуін тоқтата алғанмен, француз әскері Рейн өзенін солтүстікке қарай кесіп өтіп, оны қанаттан орап алды және 14 қазанның таңында шегіне бастады. Бұл мүмкіндікті пайдалануға тырысқан Вилларс дереу шабуылға көшті, бірақ Людовик Вильгельм әскерін қайта ұйымдастырып, жақсы тәртіппен кері шегінді. Вилларс Империяның Эльзасқа шабуыл жасау үмітін тоқтатты, бірақ қыс басталар алдында Бавария армиясымен байланыса алмады, стратегиялық жағдай көбінесе өзгеріссіз қалды.
The Battle of Friedlingen took place on 14 October 1702, during the War of the Spanish Succession. Most of the fighting centred around Friedlingen, now a suburb of Weil am Rhein, on the border between the German state of Baden Württemberg and Switzerland. A French force under Villars defeated an Imperial army commanded by Louis William, Margrave of Baden Baden. The battle was initiated when Louis William captured Landau in September, threatening the French border region of Alsace. Shortly afterwards, Bavaria joined the French alliance and Villars was ordered to cross the Rhine at Huningue near the Swiss border, then link up with Maximilian II Emanuel, Elector of Bavaria. Although Louis William was initially able to block his advance, he was outflanked by French troops crossing the Rhine further north and began retreating early on the morning of 14 October. Hoping to take advantage, Villars promptly attacked, but Louis William was able to re organise his troops and fell back in good order. Despite ending Imperial hopes of invading Alsace, Villars was unable to link up with the Bavarian army before winter ended campaigning for the year, leaving the immediate strategic position largely unchanged.
Өмірбаян
Испания мұрагерлік соғысы 1701 жылдың наурыз айында басталды, бірақ алғашқы жылы көбінесе Испан Нидерландысы және Солтүстік Италиямен шектелді. 1702 жылдың маусым айында соғыс Рейнланд аймағына тарады, Рейнланд-Пфальц аймағындағы Шпейерден солтүстікке қарай Рейн өзенін Баден-Баден маркграфы Людовик Вильгельм бастаған император әскері кесіп өтті. Бұл Францияның Эльзас шекаралық аймағына қауіп төндірді, бірақ Людовик Вильгельм алдымен Ландауды басып алуға күш салды. Бавария француз одағына қосылмас бұрын, қыркүйек айында гарнизон жанындағылар тәслим болды. Эльзастағы негізгі француз әскері Страсбургте орналасқан, оның басшылығын Оңтүстік Германия және Солтүстік Италиядағы операциялардың қолбасшысы Николя Катинат жүзеге асырды. Бавария соғысқа қатысқаннан кейін, ол Вилларске 17 000 сарбазды, барлық қолдағы әскердің көп бөлігін Рейн өзенін кесіп өтіп, Баварияның сайлаушысы Максимилиан II Эммануилмен қосылуға бұйрық берді. 28 қыркүйекте Вилларс Швейцарияның Базель қаласының солтүстігіндегі француз шекарасындағы Хуньинге келді. Француздардың ниеті туралы ескертілген Людовик Вильгельм Ландауды қорғау үшін 6 000 сарбаз қалдырды. Ол 14 000 әскерімен оңтүстікке жылдам жол тартты және Рейн өзенінің оң жағалауындағы Фридлингенге жетті. Рейн өзенінің иілісінде орналасқан Фридлингеннің қасында Кандер және Визе өзендері, ал артында Тюллингер биіктіктері жатыр. Оның жаяу әскері Хуньингке қарсы қорғаныс позицияларын құрды, француз әскерінің алға жылжуын тоқтатты. Вилларс тікелей шабуылға олардың күші жетпейді деп есептегендіктен, алдымен оларды оңтүстікке қарай бейтарап Швейцарияның Базель кантонына кіруге рұқсат сұрап, айналып өтуге тырысты. Оған рұқсат берілмеді, ол келесі бірнеше күнді Рейн өзенінен көпір салумен өткізді, бірақ Брайсахтан келген 8 000 француз әскері солтүстікке қарай Нойенбургті басып алғанға дейін шабуылды кейінге шегерді. Сан жағынан кем және екі жақтан қауіп төндірілген Людовик Вильгельм 13 қазан күні кешке Фрайбургке қарай жалпы шегінуге бұйрық берді.
The War of the Spanish Succession began in March 1701, but for the first year was largely confined to the Spanish Netherlands and Northern Italy. Fighting expanded into the Rhineland in June 1702, when an Imperial army under Louis William, Margrave of Baden Baden, crossed the Rhine north of Speyer in the Rhineland Palatinate. This threatened the French border region of Alsace, although Louis William first focused on capturing Landau. The garrison finally surrendered in September, shortly before Bavaria joined the French alliance. The main French army in Alsace was based in Strasbourg, under the overall direction of Nicolas Catinat, commander of operations in Southern Germany and Northern Italy. Once Bavaria entered the war, he ordered Villars to take 17,000 men, the majority of the troops available, cross the Rhine, and link up with Maximilian II Emanuel, Elector of Bavaria. On 28 September, Villars arrived in Huningue, on the French border north of the Swiss city of Basel. Pre warned of French intentions, Louis William left 6,000 men to hold Landau. He quickly marched south with 14,000 troops and reached Friedlingen on the right bank of the Rhine opposite Huningue. Situated in a bend of the Rhine, Friedlingen was flanked by the Kander and Wiese rivers, with the Tüllinger Heights behind. His infantry constructed defensive positions directly in front of Huningue, blocking the French advance. Judging these too strong for a direct attack, Villars first tried to outflank them by asking permission to enter the neutral Swiss Canton of Basel to the south. This was denied and he spent the next few days building a bridge over the Rhine, although he delayed an assault until 8,000 French troops from Breisach occupied Neuenburg, further north. Outnumbered and threatened from two sides, on the evening of 13 October Louis William ordered a general withdrawal towards Freiburg.
Шайқас
Карл фон Фюрстенберг Мёскирхтың артқы саппен қамтылған Император әскерлері 14 қазанның басында Хуньингуе алдындағы позицияларын эвакуациялады. Таңғы сағат 8-ге қарай олар Кандер өзенінен кері шегіне бастады, бұл француздарға Рейн өзенін қарсылықсыз кесіп өтуге мүмкіндік берді. Мұны көрген Людовик Вильгельм әскерін қайтарды, ал таңғы сағат 10-ға қарай оның әскерінің көпшілігі француздарға қарап екі қатарға орналасты, ал Кандер олардың артында қалды. Вилларс генерал-лейтенант Десбордес басқаратын жаяу әскеріне оң флангында әлі де императорлар ұстап тұрған Тюллингер биіктіктерін басып алуға бұйрық берді. Людовик Вильгельм граф Проспер Фюрстенберг және Ансбах және Баден Дурлах маркграфтары бастаған күшейткіш күштерді жіберіп, Тюллингер биіктіктерінің тікелей артында жатқан Кефернхольц орманды басып алуға жауап ретінде шара қолданды. Қиын жер бедеріне қарамастан, француздар императорларды биіктіктен, содан кейін Кефернхольц орманнан ығыстырып шықты. Олардың шегінуін жабу және назарды аудару үшін граф Гогенцоллерн басқаратын императорлық атқыштар француздардың негізгі қатарларына шабуыл жасауға бұйрық берілді. Олардың саны көп болғанына қарамастан, Конте де Магнак басқаратын қарсыластары оларды қайтарды және Кандерге дейін қудырып, содан кейін шабуылды тоқтатты. Алайда, биіктіктегі француз бөлімшелері императорлардың қарсы шабуылынан дүрбелеңге түсті. Орманды басып алғандар өз позицияларын ұстап тұрды, ал көпшілігі жазықтағы бастапқы позицияларына қайта шегінді, онда олар қайта құрылды. Олардың шегінуі Проспер Фюрстенберг басқаратын әскерлерге Кефернхольц орманды штыкпен қайта басып алуға мүмкіндік берді, бұл шамамен сағат 13:00-де шайқастың аяқталуын білдірді. Императорлық жаяу әскер түнгі уақытқа дейін күтіп, содан кейін Санкт-Штауфен-им-Брайсгауға шегінуді жалғастырды, сол кезде Вилларс Максимилианға жеңісі туралы хабар жіберді.
Covered by a rearguard under Karl von Fürstenberg Möskirch, early on 14 October the Imperial troops evacuated their positions in front of Huningue. By 8:00 am, they had begun withdrawing over the Kander, allowing the French to cross the Rhine without resistance. Seeing this, Louis William turned his men around, and by 10:00 am most of his army was deployed in two lines facing the French, with the Kander to their rear. Villars now ordered his infantry under Lt General Desbordes to capture the Tüllinger Heights on his right flank, which were still held by the Imperials. Louis William responded by sending reinforcements led by Count Prosper Fürstenberg and the Margraves of Ansbach and Baden Durlach to occupy the Käfernhölz Forest, which lay immediately behind the Tüllinger. Despite the difficult terrain, the French drove the Imperials off the heights, then out of the Käfernhölz. To cover their retreat and cause a diversion, the Imperial cavalry under Count Hohenzollern were ordered to attack the main French lines. Despite superior numbers, they were repulsed by their opponents under the Comte de Magnac, who drove them as far as the Kander before ending the action. However, the French units on the heights had been thrown into confusion by the Imperial counter attack. Those occupying the woods held their positions, but the majority fell back to their starting positions on the plain, where they were eventually reformed. Their retreat allowed troops under Prosper Fürstenberg to retake the Käfernhölz Forest at bayonet point, effectively ending the fighting around 13:00. The Imperial infantry waited until nightfall before continuing their retreat to Staufen im Breisgau, at which point Villars sent Maximillian news of his victory.
Салдары
Екі жақ та бірқатар жоғары шенді офицерлерін жоғалтты; Дебордес қаза тапты, ал граф Карл фон Фюрстенберг Мёскирх, Проспер Фюрстенберг және Хогенцоллерн шайқаста алған жарақаттарынан көз жұмды. Француз әскерінің жоғалғандары 1600-нан 2700-ге дейін өлген және жарақат алғандарды құрады, ал Империя әскерінің жоғалғандары шамамен 3000 болды. Фридлинген шайқасы шағын француз жеңісі болды және стратегиялық жағдайға елеулі әсер етпеді. Людовик Вильгельм әскерін екіге бөлді: бір бөлігі Баварияға қарайтын жолдарды қорғау үшін Фрайбургта орналасты, ал қалғаны Кельден Хорнбергке дейінгі бағытта позицияларды иеленді. Вилларс әскерімен бірге Страсбургке қайтып оралды, онда олар қыстауға дайындалды. Бір тарихшының пікірінше, бұл шайқастың ең маңызды салдары Вилларстың беделіне тиген әсері болды, ол шайқас туралы кеңінен таралған және өзін-өзі мақтауға толы есеп жариялады. Ол көп ұзамай Франция маршалы атағын алды.
Both sides lost a number of senior officers; Desbordes was killed, while Counts Karl von Fürstenberg Möskirch, Prosper Fürstenberg, and Hohenzollern died of wounds received in the battle. Estimates of French losses vary, ranging from 1,600 to 2,700 dead or wounded, with Imperial casualties around 3,000. A minor French victory, Friedlingen had little immediate impact on the strategic situation. Louis William split his army, part based in Freiburg covering the passes into Bavaria, with the rest occupying positions in lines stretching from Kehl to Hornberg. Villars and his troops returned to Strasbourg, where they took up winter quarters. One historian suggests its main impact was on the reputation of Villars, who published a widely circulated and self congratulatory account of the battle. He was promoted Marshal of France shortly afterwards.