Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим провинциясы (116–118 жж.)
Roman province (116–118 AD)
Ассирия (/ə/'s//ɪər//i//ə/) – Месопотамиядағы қысқа ғасырлық Рим провинциясы, оны Траян 116 жылы Парф империясына қарсы жорығы барысында құрған. Траян қайтыс болғаннан кейін, жаңа император Адриан 118 жылы Ассириядан әскерін шығарып кетуге бұйрық берді.
Assyria (/ə/'/s//ɪər//i//ə/) was a short lived Roman province in Mesopotamia that was created by Trajan in 116 during his campaign against the Parthian Empire. After Trajan's death, the newly proclaimed emperor Hadrian ordered the evacuation of Assyria in 118.
Тарих
Евтропий мен Фесттің айтуынша, IV ғасырдың екінші жартысында император Валенттің басшылығымен жазған екі тарихшы, Рим императоры Траян "қазіргі оқиғалар мен тұлғалар үшін бағалы үлгі" ретінде қарастырылған кезде, Ассирия Траянның б.з. 116 жылы Парфияға қарсы сәтті әскери науқаннан кейін құрылған үш провинцияның бірі (Армения және Месопотамиямен бірге) болды. Осы жылы ол Месопотамиядан Тигр өзенін кесіп өтіп, қарсылыққа қарамастан Адиабен аумағын басып алып, содан кейін Парфияның астанасы Селевкия-Ктесифон және Вавилонға қарай жорық жасады. Армения мен Месопотамияның Траян провинцияларына қатысты нумизматикалық деректер бар, бірақ Ассирияның болуын C. S. Лайтфут және Ф. Миллер күмәнді санады. Римнің әскери жеңісіне қарамастан, Траянның 116 жылғы жаулауы қиындықтарға толы болды. Бастапқыда Партия князі Сантрук жергілікті халықтың қарулы көтерілісін ұйымдастырды, оның барысында рим гарнизондары бекіністерінен қуылды және көтерілісті тоқтатуға тырысқан рим генералы қаза тапты. Траян көтерілісті басып, Селевкия мен Эдессаны басып алып, өртеп жіберді, тіпті қуыршақ парфян патшасын орнатты; бірақ содан кейін, жеңіске жетіп үйіне қайтып келе жатқанда, ауырып, 8 тамыз 117 жылы қайтыс болды. Парфияны жеңу жұмысын аяқтамай кетті, себебі ол бұл үшін әскери шығындардың тым көп көбеюін қажет ететінін түсінді. Ол қуыршақ парфян патшасын басқа жаққа жіберіп, Евфрат өзенінің шығысындағы жерлерді бұрынғы билеушіге қайтарды, сонымен қатар ол тұтқынға алынған қызын да қайтарды, оның онымен бейбітшілік пен достықта өмір сүруді жөн санады.
According to Eutropius and Festus, two historians who wrote under the direction of the Emperor Valens in the second half of the 4th century, at a time when the Roman emperor Trajan was perceived as "a valuable paradigm for contemporary events and figures", Assyria was one of three provinces (with Armenia and Mesopotamia) created by Trajan in AD 116 following a successful military campaign against Parthia that in that year saw him cross the River Tigris from Mesopotamia and take possession, in spite of resistance, of the territory of Adiabene and then march south to the Parthian capital of Seleucia Ctesiphon and to Babylon. There is numismatic evidence for the Trajanic provinces of Armenia and Mesopotamia, but none for that of Assyria, whose existence is questioned by C. S. Lightfoot and F. Miller. Despite Rome's military victory, Trajan's 116 conquest was plagued with difficulties. From the start, a Parthian prince named Santruces organized an armed revolt by the native peoples, during which Roman garrisons were driven from their posts and a Roman general was killed as his troops tried to stop the rebellion. Trajan overcame the revolt, capturing and burning Seleucia and Edessa, and even setting up a puppet Parthian king; but then, on his journey homeward in triumph, he fell sick and died on 8 August 117. He left unfinished the work of overcoming the Parthians, which he saw would require an excessive increase in military spending. He sent the puppet Parthian king elsewhere and restored to the former ruler the lands east of the Euphrates, together with his daughter who had been captured, preferring to live with him in peace and friendship.
Орналасқан жері
IV ғасыр тарихшылары Евтропий мен Фест болжамдайды, шамамен Римнің Ассирия провинциясы деп есептелген аймақ "Тигрдің шығысында және көбінесе Адиабенмен байланыстырылған". Археолог Андре Марик "оны 3 ғасырғы Шапур жазуындағы Асурестанмен сенімді түрде теңестіреді", ол Жаңа Ассирия патшалығы болған.
The fourth century historians Eutropius and Festus assume that the supposed Roman province of Assyria was situated "east of the Tigris and usually identified with Adiabene". Archaeologist André Maricq "convincingly equates it with the Āsurestān of the 3rd century Šāpur inscription". which was a Neo Assyrian kingdom.
Месопотамиядағы Римнің одан әрі іс-әрекеті
118 жылы Адрианның шегінуі Месопотамиядағы римдік үстемдіктің аяқталғанын білдірмеді. 161–165 жылдары Луций Верус басқарып, рим әскері Евфрат өзенінен шығысқа қарайғы жерлерді қайта бағындырды. Рим 197–198 жылдары император Септимий Север басшылығымен парфтарға қарсы әскери шаралар жүргізді. Сәтті жорысынан кейін Септимий Север екі жаңа рим провинциясын құрды: Месопотамия және б.з.д. II ғасырда негізделген және Эдессада орталаған Осроена. Ол сондай-ақ жаңа провинцияларда тұрақтылықты сақтау және парфтарға, содан кейін сәсанилердің шабуылдарына қарсы тұру үшін екі рим легионын орналастырды. 363 жылы Жовиан билік еткен кезде аймақтағы римдік ықпал аяқталды, ол сәсанилермен асығыс бейбіт келісімге келіп, саяси билігін нығайту үшін Константинопольге қайтты. Римнің аймақтағы әрекеттеріне қарамастан, 118 жылы Адриан эвакуациялағаннан кейін Ассирия провинциясы туралы ешқандай мәлімет жоқ. Септимий Север II ғасырдың соңында Осроена және Месопотамия провинцияларын құрғанда Ассирия провинциясы туралы ештеңе айтылмады. Рим тарихшысы Аммиан Марцеллин (шамамен 330–391 жж.) Адиабен ауданы бұрын Ассирия деп аталғанын айтады, бірақ олардың рим провинциясы болғанына ешқандай дәлел жоқ. Оның сөзіне қарағанда, Ассирия – Римге ең жақын парсы провинцияларының бірі және оның заманында бұл аймақ бір атаумен белгілі болған, бірақ бұрын бірнеше халықтар мен тайпалар арасында бөлінген. Ол Ассирия қалаларының қатарына Вавилон, Селевкия және Ктесифонды қосты. Ол император Юлианның Сәсани империясына қарсы жорығында Евфрат өзенін кешіп, Осроенаға кірер алдында ассириялықтарға шабуыл жасағанын айтады. Осылайша, Ассирия провинциясы тек Траян тұсында болған сияқты, тіпті содан кейін де, аймақтың кейінгі римдік басып алу кезеңдерінде қайта құрылмаған. Аймақтың географиялық орны ежелгі Ассириямен сәйкес келді, бірақ мидиялықтар, Ахеменид парсылары, Селевкид гректері, Сәсанидтер және парфтардың барлығы осы аймаққа ұқсас атаулар берген (Ашур, Атура, Асористан).
Hadrian's withdrawal in 118 did not mark the end of Roman rule in Mesopotamia. A second Parthian campaign was launched from 161 165 under the command of Lucius Verus, with the Roman army once more conquering territory east of the Euphrates. Rome pursued military action against the Parthians again in 197 8 under the command of emperor Septimius Severus. Following his successful campaign, Septimius Severus instituted two new Roman provinces: Mesopotamia and Osroene, a kingdom founded in the 2nd century BC, centered on Edessa. He also stationed two Roman legions in the new provinces to ensure stability and prevent against first Parthian, and later Sassanian attacks. Roman influence in the area came to an end under Jovian in 363, who abandoned the region after concluding a hasty peace agreement with the Sassanians and retreating to Constantinople to consolidate his political power. Despite continued Roman activity in the region, no further reference is made to a Roman province of Assyria following Hadrian's evacuation in 118 AD. When Septimus Severus created the provinces of Osroene and Mesopotamia at the end of the 2nd century, no mention is made of a Roman province of Assyria. The Roman historian Ammianus Marcellinus (c. 330 − c. 391) says that the district of Adiabene was formerly called Assyria, with no indication that either ever was a Roman province. He says that Assyria was the nearest to Rome of the chief Persian provinces and that in his time it was known by a single name, though previously divided among several peoples and tribes. He lists among the cities of Assyria Babylon, Seleucia and Ctesiphon. He speaks of the Emperor Julian as, in his campaign against the Sasanian Empire, attacking Assyrians shortly before crossing the Euphrates into Osroene, as living near the Euphrates to the south of Carrhae,
Thus, it seems that the province of Assyria only existed during Trajan's reign, if even then, and was not reinstated during later Roman occupations of the region. The general area coincided with ancient Assyria; however, and the Medes, Achaemenid Persians, Seleucid Greeks, Sassanids and Parthians all had similar names for the area (Ashur, Athura, Asoristan).