Герман Веллер: XX ғасырдың Горацийы және нео-латын поэзиясы
Hermann Weller
Герман Веллер (1878-1956) – неміс тіл білімі және нео-латын поэзиясының маманы, «20 ғасырдың Горацийі» деп саналады. Өмірбаяны, отбасы тарихы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Герман Веллер (4 ақпан 1878 – 9 желтоқсан 1956) – неміс индиологы және неолатин поэзіясының ақыны. Ол Швабиш Гмүнд қаласында дүниеге келген және Тюбинген қаласында қайтыс болған. Оны ХХ ғасырдың Горацийі деп есептейді.
Hermann Weller (4 February 1878 – 9 December 1956) was a German Indiologist and Neo Latin poet born in Schwäbisch Gmünd, died in Tübingen. He is considered the Horace of the twentieth century.
Ерте өмір
Веллердің әкесі өнеркәсіптік тауарлармен айналысатын кәсіпкер және сауда саяхатшысы болған, ал анасы Гмүнд қаласынан наншының қызы еді. Оның ата-анасы 1890 жылға дейін қайтыс болды, соның салдарынан 12 жастағы Веллер сегіз туысымен бірге жетім қалды, бірақ ата-анасының үй қызметшісі тоғыз баланың тәрбиесін өз мойнына алды.
Weller's father was a businessman concerned with industrial products and a commercial traveller, and his mother was a baker's daughter from Gmünd. His parents died by 1890, so the 12 year old was an orphan along with his eight siblings but his parents’ maid took care of the upbringing of the nine children.
Білім
Герман Веллер Гмундтегі нақты лицейден Бад-Мергентхаймдегі "Латын мектебіне" көшті. 1897 жылы ол мектеп бітіру емтиханын тапсырды. Веллер содан кейін Берлин мен Тюбингенде заңды, одан кейін классикалық тілдерді оқыды. 1901 жылы ол латын және санскрит тілдерінен докторлық диссертациясын қорғады. Келесі жылдары ол латын, грек, француз және еврей тілдерінен мемлекеттік емтиханды тапсырды. Сонымен қатар, ол ағылшын, итальян, үнді және парсы тілдерін де жақсы меңгерген.
Hermann Weller transferred from the Real Lyceum in Gmünd to the “Latin School” in Bad Mergentheim. In 1897, he passed the school leaving examination. Weller then studied law in Berlin and Tübingen, and then Classical Languages. In 1901 he received his doctorate in Latin and Sanskrit. In subsequent years, he completed his state examination in Latin, Greek, French and Hebrew. He also distinguished himself by a sound knowledge of English, Italian, Indian and Persian.
Жұмыс өмірі
Тюбингендегі оқуын аяқтағаннан кейін, классикалық филолог 1913-1931 жылдар аралығында Эльванген гимназиясында мектеп мұғалімі болып сабақ берді. Ол сонымен қатар Эхинген гимназиясында да қызмет етті. 1930 жылы ол Тюбингенде университет оқытушысы болып құзырланды. 1931 жылға қарай Веллердің даңқы соншалықты артты, сол жылы Эльванген қалалық кеңесі оның құрметіне көшеге есім қою туралы шешім қабылдады.
After his studies in Tübingen, the classical philologist taught as a school teacher in the Ellwangen Gymnasium between 1913 and 1931. He also held a position at the Ehingen Gymnasium. In 1930 he qualified as a university teacher in Tübingen. Weller was already so famous by 1931 that in that year the Ellwangen town council decided to name a street after him.
"Y Элегиясы"
Веллер нео-латын тілінде "Y Elegy" атты элегия жазды, онда ақынның түсінде Гораций поэзиясының бір томындағы әліпби әріптері тіріліп, А әрпі демагогиялық сөйлеу арқылы шетел әрпі – Y-ді жоюға шақырады. Y әрпі сөздер (мифтер, мистика, ырғақ және физика) арқылы қашып, өмір сүру құқығын дәлелдеуге тырысады, бірақ басқа әріптер оны сендірмейді және Y-ді жою процесі жүзеге асырылуда. Ақын осы жаман түстен оянып, құтылуды тілейді. Тюбинген университетінің жеке аға оқытушысы Веллер 1937 жылдың соңында "Y Elegy" шығармасын Амстердамда жыл сайын өткізілетін Голландия Корольдік Ғылым академиясының (KNAW) нео-латын поэзиясы байқауына ұсынды және өмірінде он үш рет жеңіске жетті. 1938 жылы Веллер осы туындысы үшін Алтын медальмен марапатталды. Сол жылы Веллердің католицизміне байланысты күмәндерге қарамастан, арнайы профессор лауазымына тағайындалуы нацистік шенеуніктердің латын тілін жетік білмейтінін көрсетеді. Латын тілінің маманы Уве Дубильциг 2001 жылы бұл мәтіннің нацистердің күшейіп бара жатқан антисемитизміне қарсы ойын-қалпымен жасырылған айыптау екенін мойындады, және Веллер оның әсерін Тюбинген университетінде өз көзімен көрді. Егер мәтінді фашизмге қарсы күрес құжаты деп қарастыруға болмаса да, ол нацистік расистік саясатқа қарсы тұратын, бірақ жасырылған құжат болып табылады. Веллер, Рейхскристалльнахт деп аталатын қарақшылықтан бұрын, оның толық қатыгездігін толыққанды бағаламаған болуы мүмкін (сол сияқты, Чарли Чаплин 1940 жылы "Ұлы диктатор" фильмінде де). Осы тұрғыдан алғанда, "Y Elegy" "ішкі эмиграцияға" куәлік ететін маңызды туынды саналады.
Weller wrote the elegy in neo Latin Y Elegy, which describes how in a poet's dream the letters of the alphabet from a volume of Horace's poetry become alive, and how A calls in a demagogic speech for the extermination of the foreign letter Y. Y escapes and tries through words (myths, mysticism, rhythm, and physics) to prove its right to exist, but the other letters do not allow themselves to be convinced, and are in the process of excluding Y. The poet asks for release and awakes from this nightmare. Weller, a private senior lecturer, at Tübingen University, submitted the Y Elegy at the end of 1937, to the Certamen Hoeufftianum, a competition of neo Latin poetry of the Royal Dutch Academy of Wetenschappen (KNAW) held annually in Amsterdam, which he won thirteen times in the course of his life. In 1938 Weller was awarded the Gold Medal for this text. The fact that Weller could be promoted to the position of Special Professor in the same year (despite certain doubts on account of his Catholicism) shows that knowledge of Latin among Nazi officials was not wide. The Latin scholar, Uwe Dubielzig, recognised in 2001 that the text was a playfully disguised accusation against the ever more apparent anti Semitism of the Nazis, the effects of which Weller could observe in his immediate surroundings of Tübingen University. Additionally, if the text cannot be read as a document of anti fascist resistance, it is still a spirited but camouflaged document opposing the Nazi racist politics, the full brutality of which, before the pogrom of the so called Reichskristallnacht, Weller would have underestimated, (as did Charlie Chaplin even in 1940 in his film The Great Dictator). In that sense the Y Elegy can be assessed as a remarkable testimony for 'internal emigration'.