Кіріспе

K Street Project – Республикалық партияның (GOP) Вашингтондағы лобби фирмаларына жоғары лауазымдарға республикашылдарды жұмысқа алуға қысым жасау және адал GOP лоббистерін ықпалды шенеуніктерге қол жеткізуге мүмкіндік беру, құдагерлік капитализм деп аталатын әрекет. Ол 1995 жылы республикалық стратегия Гровер Норквист және сол кездегі Палатаның көпшілікке ие болған өкілі Том Делей бастады. Бұл, GOP пен ірі корпорациялар арасындағы «жақындық»тың бір бөлігі ретінде сынға ұшырады, бұл кейбір жағдайларда бизнеске өз салаларына қатысты үкіметтік ережелерді өздеріне қалай қажет болса солай өзгертуге мүмкіндік берді, мысалы Дик Чейнидің энергетикалық жұмыс тобында болғандай. 1994 жылғы сайлаулардан кейін, көпшілік орындар республикалық кандидаттарға берілгеннен соң, Делей Вашингтондағы белгілі лоббистерді кеңсесіне шақырды. Ол демократтар мен республикашылдарға жасаған саяси үлестерінің жазбаларын жинады. «Техас халқының әділеттілігі» ұйымының мәлімдемесіне сәйкес, «ол оларға республикашылдардың билікте екенін және олардың саяси үлестерінің осыны көрсетуі керектігін еске салды – әйтпесе. «Әйтпесе» дегені – Республикалық Палата басшылығына қол жеткізуді тоқтату туралы ескерту еді». Бұл жоба Вашингтондағы К-көшесінің атымен аталады, онда ірі лоббистік фирмалардың штаб-пәтері орналасқан. Лоббистер кейбір айналымдарда «үкіметтің төртінші тармағы» деп аталады, себебі олардың кейбіреулері қаржылық ресурстары мен бұрынғы үкімет шенеуніктерін жұмысқа алу практикасы – «айналмалы есік» арқасында АҚШ-тың ұлттық саясатына зор ықпал етеді. Делейдің орнын басуға үміткер болған кандидаттар жобадан алшақтауға тырысты және 2006 жылдың 15 қаңтарына қарай барлық үш кандидат оны таратуға және лоббилік процесті жаңартуға уәде берді. K Street жобасының негізгі мәмілесі – демократтарды жұмысқа алған мүдделі топтар мен лоббистік фирмалардан саяси жақсылықты ұстап қалу – қазір заңсыз: 2007 жылғы «Адал көшбасшылық және ашық үкімет туралы» заңның 102-бабы Конгресс мүшелері мен қызметкерлеріне өздерінің саяси билігін кез келген жеке тұлғаның «партиялық саяси байланысына» байланысты жұмысқа алу шешіміне ықпал ету үшін пайдалануға тыйым салады.

Файл туралы

2002 жылы «Вашингтон Пост» газеті жоба құрамында жинақталған, қай лоббистік фирмалар мен жеке лоббистер қай саясаткерлер мен партияларға қаржылай көмек көрсеткенін тіркеп отыратын деректердің бар екенін жариялады. «Вашингтон Пост» газетіне аты-жөні аталмаған GOP лоббисі: «Ақ үйге, Конгресске және федералдық агенттіктерге кіруді бақылау үшін сізде осы тізім болады» деді. «Нью-Йорк Таймс» газеті хабарлағандай, Гровер Норквист: «Бұл соңғы бірнеше жыл бойы жаңартылып келе жатқан жоба, ал бұл – ең соңғы нұсқасы» деді. Норквист бұл мақсаттың «кейбір мүдделік топтардың қанша республикашылды (R) және демократты (D) жалдағанын хабарлау» екенін айтты, соның нәтижесінде бұл топтар өздерін өкілдік ету үшін көбірек республикашыларды жалдауы мүмкін. Бұл ақпарат жарияланғаннан кейін Конгресте мүшелер мен сенаторларға лоббистердің саяси жарналарына байланысты кіруін шектеу этикалық нормалардың бұзылуы екенін еске салар хат таратылды.

Реакциялар

Пенсильванияның бұрынғы сенаторы Рик Санторум, 1994 жылға дейін Палатада қызмет еткен, Норквистпен үнемі кездесіп, лоббистік фирмалардағы бос орындарды және сол лауазымдарға жетекші үміткерлерді қарастырғандықтан, оны көбінесе K Street жобасының Сенаттағы байланысшысы ретінде сипаттаған. Алайда, Джек Абрамоффтың лоббистік және сыбайлас жемқорлыққа қатысты дауы көтерілген кезде, ол өзіне таңылған рөлдің ауқымын жоққа шығарды. Ол Норквистпен кездесулерінің жиілігі туралы айтылған мәлімдемелермен келіспейтінін, оны жақсы білмейтінін және лоббистер мен олардың фирмаларының сайлауға жасаған жарналарын тіркеп отыратын тізім туралы хабары жоқ екенін мәлімдеді. Ол Сенаттағы азшылық көшбасшысы Гарри Ридтің өзіне қарсы айтқан сөздеріне қатты наразылық білдірді, оларды жала жапқандық деп атады, бірақ кездесулер болғанын жоққа шығармады. Ол оларды «жақсы үкіметтік жұмыс» деп сипаттады. Норквисті жылдар бойы көрмегенін айтты, бірақ кейін Crooks and Liars блогы екеуінің 2005 жылдың 28 маусымында өткен баспасөз конференциясында бірге тұрған видеосын жариялады. Норквист болса, 2002 жылы Санторум мен лоббистермен болған кездесуде жобаны оларға түсіндіргенін айтады. Сол кездегі мәліметтерге сәйкес, ол жобаның мақсатын түсіндіріп, қатысушылардан жобаны аяқтауға көмектесуді сұраған. Ол жоба бақылап отырған лоббистердің тізімін таратып берді. Санторум сол кезде бұл туралы ештеңе айтпады. Кейін сол жылы Норквист «Санторум мені олармен сөйлесуге мәжбүр етті» деп мәлімдеді. Санторум Америка кино өнеркәсібінің қауымдастығы мен Boeing компанияларын бұрынғы Клинтон әкімшілігінің қызметкерлерін жұмысқа алғаны үшін сынаған, бірақ бұл оның Норквистпен болған кездесулерімен байланысы жоқ екенін айтты. Roll Call басылымы 2001 жылы Санторумның бір кездесуіне Абрамоффтың қатысқанын хабарлады. Санторум оның қатысқан болуы мүмкін екенін айтады, бірақ нақты есіне түсірмейді. Бұл мәліметтер жарияланғаннан кейін Санторум жұмыс тізімі енді кездесулердің бір бөлігі болмайтынын мәлімдеді. Санторум 2006 жылы қайта сайлануға үміткер болмады. Human Events басылымында K Street жобасын қорғай келе, Чак Мют 40 жыл бойы Конгресс Демократиялық партияның басымдығында болғандықтан, Вашингтондағы ең ірі лоббистердің көпшілігі бұрынғы Демократиялық конгресс қызметкерлері мен көмекшілері болғанын айтты, себебі лоббистерді саяси көзқарастарынан гөрі билікке қол жеткізу мүмкіндігі үшін бағалайды. Мют сондай-ақ, Конгресстегі демократтар да осындай әрекеттер жасап, лоббистерді өздерінің бұрынғы қызметкерлерін жұмысқа алуға мәжбүр еткенін мәлімдеді. Алайда, 2006 жылдың 11 шілдесінде Норквист тағы бір тауарлық белгіге өтініш берді, бұл жолы «K Street Project» терминін қорғауды сұрады. «K Street Project» еркін нарық экономикасын түсінетін, еркін сауданы қолдайтын, құқық бұзушылыққа қатысты заңдардың теріс пайдаланылуына қарсы және төменгі және ашық салық салу жүйесін жақтаушы лоббистерді корпорациялар мен сауда қауымдастықтарына жұмысқа алуға көмектеседі.