Эдуард Вагенкнехт: Американдық әдебиет сыншысы және педагог

Кіріспе

Эдвард (Чарльз) Вагенкнехт (28 наурыз 1900 – 24 мамыр 2004) – американдық әдеби сыншы және оқытушы, 19 ғасыр американдық әдебиеті саласында маманданған. Ол әдебиет және кино туралы көптеген кітаптар жазып, редакциялады және Чикаго университеті мен Бостон университетін қоса алғанда, көптеген жылдар бойы түрлі университеттерде сабақ берді. Сонымен қатар, ол "Бостон геральд", "Нью-Йорк таймс", "Чикаго трибьюн" газеттеріне, "Йейл ревью" және "Атлантик манти" журналдарына көптеген кітаптарға сын-пікірлер мен басқа да жазбаларын ұсынды.

Өмір

Вагенкнехт Чикаго қаласында Генри Э. және Мэри Ф. (Эрикссон) Вагенкнехттердің отбасында дүниеге келді, Иллинойс штатының Оук-Парк қаласында өсіп, мектепке барды. Ол ерте жасынан-ақ театр, опера, кино және Л. Франк Баумның «Оз» романдары сияқты түрлі өнер салаларына қызығушылық танытты. Оның назарын әсіресе сыншы Гамалиел Брэдфордтың еңбектері тартып, ол жазушының өмірі мен шығармаларын зерттеп, кейін автор туралы «психография» деп аталатын жазба жазатын. Вагенкнехт 1932 жылы Вашингтон университетінен филология ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Оның докторлық диссертациясы Брэдфордтың әдісімен жазылған психографиялық зерттеу болды – «Чарльз Диккенс: Викториандық портрет». Ол докторлық дәрежесін алған жылы Дороти Арнольдқа үйленді, олардың үш ұлы болды. Вагенкнехт өмірінің көп бөлігін бірнеше оқу орындарында оқытумен өткізді: Чикаго университеті (1923–1925), Вашингтон университеті (1925–1943), Иллинойс технология институты (1943–1947), Бостон университеті (1947–1965) және Гарвард университетінің білім беру бөлімі (1965–1972). Оның оқыту әдісі қатаң және дәстүрлі болды, ол студенттерін күрделі емтиханмен сынады. Оқытушылық қызметінің барысында және одан кейін Вагенкнехт әдебиет пен киноға деген сүйіспеншілігі туралы жазды. Оның ең танымал еңбектері – «Ағылшын романының шеруі» (1943, екінші басылымы 1954) және «Америка романының шеруі» (1952). Кең ойлы ғалым Вагенкнехт Генри Джеймс, Мэрилин Монро, Лилиан Гиш, Джон Мильтон, Джеффри Чосер, Дженни Линд және Теодор Рузвельт туралы кітаптар жазды немесе редакциялады. Оның алғашқы жарияланымы 1927 жылы, соңғысы 1994 жылы жарық көрді. Ол тіпті Жанна д’Арк және Шотландия королевасы Мэри туралы роман да жазды (Жулиан Форрест псевдонимімен). Оның кітаптарының тізімінде алпыстан астам атау бар. Оқытушылық қызметтен зейнетке шыққаннан кейін Вагенкнехт тоқсан жасқа дейін жазушылық қызметін жалғастырды. Оның бір кітабына жазылған рецензияда ол «Джеймс есімімен аталатын батыр» деп сипатталды, бұл орынды, өйткені ол Генри Джеймс туралы үш кітап жазды және Джеймс бағалаған интеллект, сезімталдық және адалдықтың өзін көрсетті.

Wagenknecht was born in Chicago to Henry E. and Mary F. (Erichson) Wagenknecht, and grew up and went to school in Oak Park, Illinois. He was attracted from an early age to various art forms: theater, opera, movies, and the Oz novels of L. Frank Baum. He was particularly interested in the writings of critic Gamaliel Bradford, who immersed himself in the life and works of an author and then wrote what he called a "psychography" about the writer. Wagenknecht received his Ph. D. from the University of Washington in 1932. His doctoral dissertation was a Bradford like psychograph, Charles Dickens: A Victorian Portrait. In the same year when he was awarded his Ph. D., Wagenknecht married Dorothy Arnold; the couple had three sons. Wagenknecht spent a long career teaching at a number of schools: University of Chicago (1923–25), University of Washington (1925–1943), Illinois Institute of Technology (1943–1947), Boston University (1947–1965), and the extension division of Harvard University (1965–1972). His style of teaching was rigorous and traditional, and he challenged his students with tough examinations. Throughout his teaching career and beyond, Wagenknecht wrote on his great loves of literature and film. Perhaps his best known books are Cavalcade of the English Novel (1943, second edition 1954) and Cavalcade of the American Novel (1952). A thinker of broad range, Wagenknecht wrote or edited books on Henry James, Marilyn Monroe, Lillian Gish, John Milton, Geoffrey Chaucer, Jenny Lind, and Theodore Roosevelt. His first publication appeared in 1927; his last in 1994. He even wrote novels (under the pseudonym Julian Forrest) about Joan of Arc and Mary, Queen of Scots. The list of his books includes more than sixty titles. After his retirement from teaching, Wagenknecht stayed active as a writer into his nineties. A review of one of his books described him as a Jamesian hero, which is appropriate because he wrote three books on Henry James and personified the intelligence, perception and decency that James prized.

Сын

Вагенкнехт француз сыншысы Шарль Огюстен Сент-Бёв бастаған және Гамалиел Брэдфорд қабылдаған сын стилін қолданды. Ол жазушының барлық туындыларын зерттейтін, содан кейін жазушының көзқарасы мен әдістемесінің толық картинасын құратын. Ол ерекше түрде кейіпкерлерді сомдау, стиль және моральдық мәселелерге қызығушылық танытты. Ол Джеймстің мұқият жазылған романын жоғары бағалаған, бірақ сана ағыны сияқты басқа да жазу түрлеріне ашық болуға тырысты. Джек Гриннің «Басқаларды өрте!» кітабында Вагенкнехт Уильям Гаддистің «Танулар» атты тұңғыш романының құндылығы мен маңыздылығын сезінбегені үшін жұмысынан айырылуға тиіс кітап сыншыларының бірі ретінде айтылады. «Әдеби өмірбаяндық сөздікте» Герберт Ф. Смит былай деп жазды: «Эдвард Вагенкнехттің сындық және өмірбаяндық жазулары – 19 ғасырдағы сыншы Шарль Огюстен Сент-Бёвтен бастау алған субъективтік сын стилінің ең жарқын мысалы». Вагенкнехт өзінің Брэдфорд пен Сент-Бёвке алғысын білдірді:

Менің жазушы ретіндегі мамандығым – психограф немесе кейіпкер портреті, мен оны Гамалиел Брэдфордтан үйрендім, ал ол өз кезегінде Сент-Бёвтен шабыттанды. Брэдфорд менің маңызды алғашқы кітабыма – «Адам Чарльз Диккенс: Викториандық портрет» кітабына кіріспе жазып, тіпті оны «Хоутон Миффлин» компаниясымен жариялауға көмектесті. Мен жеке тұлғалар туралы жазған барлық кітаптарымда психографиялық әдісті қолданамын. Ең бастысы, Вагенкнехт – әрқашан жариялану мүмкіндігін ескеретін, толыққанды кәсіби жазушы еді. 1968 жылы жарық көрген «Кешеге дейін» атты естеліктерінде ол былай деп жазды: «Мен әрқашан алдымен өзімді қуанту үшін жазсам да, баспаға жүгінуден ешқашан тартынбадым және туындыларымды ерте жіберуді бастадым. Әрине, көп уақыт бойы олар қайтарылып келді, бірақ соңында жариялануға болатын нәрсенің бәрі жарияланды, кітап сын-ескертпелерінен басқа, мен журнал редакторларына қарағанда кітап баспаларымен көбірек сәттілікке жеттім. Мұнда да менің өзгермейтін тәуелсіздігім түпкі себеп болды деп сенемін. Журнал редакторларының «саясаты» мен «мүдделері» бар. Менің де сондай мүдделерім бар, және мен ешқашан өз ұстанымдарымды тастап, біреудің басын қосуға тырыспадым».