Кіріспе
Dungeons & Dragons ролелік ойынындағы кейіпкер класы. Алаяқ немесе ұры – Dungeons & Dragons фантастикалық ролелік ойынының көптеген нұсқаларындағы стандартты ойналатын кейіпкерлер кластарының бірі. Алаяқ – әмбебап кейіпкер, жасырын күреске және шапшаңдыққа қабілетті. Алаяқтар жасырын және епті болады, ал ерте нұсқаларда ойыншы нұсқаулығындағы тұзақтарды табуға, қарусыздандыруға және құлыптарды ашуға қабілетті жалғыз ресми негізгі класс еді. Алаяқ сондай-ақ күтпеген жерден шабуыл жасап, немесе жайбасарлыққа түскен жауларға қосымша зиян келтіре алады ("арқадан шабуыл" бұрынғы нұсқаларда).
The rogue or thief is one of the standard playable character classes in most editions of the Dungeons & Dragons fantasy role playing game. A rogue is a versatile character, capable of sneaky combat and nimble tricks. The rogue is stealthy and dexterous, and in early editions was the only official base class from the Player's Handbook capable of finding and disarming traps and picking locks. The rogue also has the ability to "sneak attack" ("backstab" in previous editions) enemies who are caught off guard or taken by surprise, inflicting extra damage.
Шығармашылық бастауы
Ұрылар класының қабілеттері тарих пен мифологиядан алынған түрлі архетиптерге негізделген, бірақ қазіргі заманғы фантастикалық әдебиеттен Дж.Р.Р. Толкиннің Билбо Бэггинс, Фриц Лейбердің "Сұр тышқан" және Джек Вэнстің "Ақылды Кугел" сияқты кейіпкерлерге байланысты айқын әсерін көруге болады. Гэри Гигакс "Джек Вэнс және D&D ойыны" атты мақаласында Вэнстің Кугелі мен Зелазнидің Шадоуджекінің ұрылар класына тигізген әсерін баса көрсетті.
Жұлдыздар мен айдаһарлар
D&D жанкүйері Гэри Свицер ұрылар класы туралы идеяны Гэри Гигакспен телефон арқылы бөлісті; оның әзірлемесі Швейцердің рольдік ойындар тобында, негізінен D. Daniel Wagner жүзеге асырылды, ол «Аурания нұсқаулығының» авторларының бірі, TSR D&D қосымшасы емес. Ұры алғаш рет Game Players Newsletter #9 (1974 жылғы маусым) журналында жарияланды. Ұрылар класы кейіннен 1975 жылғы бастапқы «Грейхок» қосымшасына енгізілді. Ұры бастапқы «Ойыншылар нұсқаулығында» бес негізгі класс өкілі ретінде ұсынылды. Бірінші басылымда ұры – эльф, кентавр немесе хоббит сияқты адам емес кез келген түрдің шексіз деңгейге жете алатын жалғыз кейіпкер класы болды. Ұрының өмірлік текшесі d6-ға дейін жақсартылды. Бірінші басылымда ұрылар жаңа деңгейлерге ең жылдам жететін болды. Сонымен қатар, ұрылардың негізгі дағдылары (мысалы, құлып ашу және сырттан қозғалу) көптеген жағдайларға қарамастан, бастапқыда 10-20% сәттілікке ие болу ретінде белгіленді, ал оларды сенімді пайдалану үшін шамамен он деңгейге жету қажет болды.
Негізгі Dungeons & Dragons
Ұрылар ойынның "Негізгі" нұсқасында кейіпкер класы ретінде қолжетімді болды. Негізгі жиынның кейінгі (Moldvay және Mentzer) басылымдарында олар үш қолжетімді бағыттың кез келгенін таңдауға болатын (Заңды, Бейтарап және Хаотикалық). Ұрылар міндетті түрде адам болуы керек, себебі бұл нұсқада адам емес нәсілдер ерекше кластар ретінде қарастырылды. Олар бастапқы және кеңейтілген ойындардағыдай бірдей қабілеттерді сақтады (төменгі деңгейлерде сол сияқты жоғары сәтсіздік мүмкіндігімен), ал жоғары деңгейлерде қосымша қабілеттерге ие болды, мысалы, кез келген сиқырсыз жазуды оқу (өлі тілдер мен құпия кодтарды қоса алғанда) және орамалардан сиқыр қолданушылардың сиқырларын орындау, екеуі де жоғары сәттілік деңгейімен.
Advanced Dungeons & Dragons 2nd edition (Қорқытқыштар мен айдаһарлар 2nd edition)
Ұры, "құқықсыз" топтың бір бөлігі ретінде, ойыншының екінші басылымындағы стандартты кейіпкер кластарының бірі болды. 2-ші басылымда "Rogue" термині алғаш рет пайда болды, ол "күнделікті ақыл-ойымен өмір сүретін, көбінесе басқалардың есебінен" жасалатын топтарды сипаттау үшін қолданылды. Негізгі ереже бойынша, бұл "құқықсыз" сыныптар ұры мен бард болды. Ұрылар заңды жақсылықтан басқа кез келген бағытқа ие болуы мүмкін, ал бардтар кем дегенде ішінара бейтарап болуы керек. Ұры – қарақшы, қылмыскер немесе "шебер кенжеге іздеуші". Олар тауарлар алу, жасырын әрекет ету және қарусыздау тұзақтарына маманданған. 1-ші басылымнан айырмашылығы, 2-ші басылым ұрыларға екі дағдыны меңгеру үшін бірнеше деңгейге ғана қажетті дағдыларға мамандануға мүмкіндік берді. Бірінші басылымдағы ұрының кіші класы болған қастандықшы класы екінші басылымның негізгі ережелерінен алынып тасталды. Оның орнына, қастандықшыны қарақшының қастандыққа қатысты дағдыларға маманданған түрі ретінде қарастыруға болады деп есептелді. Ұрылар класы толыққанды сипатталған. Шпиондар, барлаушылар, детективтер, пираттар және түрлі жаман адамдар, сондай-ақ ұрылар және жасырындыққа немесе көптеген дағдыларға сүйенетін кез келген басқа кейіпкерлер, алаяқ сыныбына жатады. Шын мәнінде, кейіпкерлер класы басқа кейіпкерлер кластарынан үш үлкен айырмашылықты ғана көрсетеді: дағдыларға жоғары бейімділік, тұзақтарды байқау қабілеті және олардың "жасырын шабуыл" маневрі. Алаяқтар класына әр деңгейге 8 дағды ұпайы беріледі, бұл кез келген басқа кейіпкер класынан жоғары. Алайда, дағды ұпайларының саны Интеллект атрибутымен өзгереді, сондықтан өте төмен интеллектісі бар алаяқ, айрықша ақылды жауынгерден артық болмауы мүмкін, бірақ олардың таңдауы үшін дағдылардың кең ауқымы болады. Сонымен қатар, 3-ші басылымдағы дағдылар бұрынғы ұрылар қолданған тегіс пайыздық роллдерді алып тастады, олардың қиындық класы механикасын пайдаланып, алаяқтардың арзан құлыптар мен төменгі деңгейдегі ойындарда пайда болуы мүмкін қарапайым күзетшілерге қарсы жақсы мүмкіндікке ие болуына мүмкіндік берді. Дағды жүйесін өзгерту арқылы, алаяқтар әдетте көптеген тұзақтарды іздеуге рұқсат етілген жалғыз класс; оларды тану үшін басқа ешкімнің дайындығы жоқ. Алайда, D&D негізгі қосымшалары тұзақтарды танитын бірнеше жаңа кластарды қосты, мысалы, барлаушы. Алаяқ қарсыласы өзінің шеберлік бонусын жоғалтқанда (яғни қарсылас тегіс аяқпен немесе жан-жақтан немесе алаяқты көре алмай қалғанда) жасырын шабуыл жасауға қабілетті. Содан кейін алаяқ бұл сәттік әлсіздікті пайдаланып, анатомияның маңызды бөлігіне соққы бере алады (егер жаратылыстың анатомиясы маңызды соққы алу үшін жеткілікті болса). Бұл қабілет бұрын "арқадан пышақ" деп аталған, сондықтан оны ашық ұрыста қашан қолдануға болатынын анықтау қиын болды. Фланкингке (командалық жолдасы нысананың қарама-қарсы жағында болған кезде шабуылға түсуге мүмкіндік беру) алаяқ үлкен зиян келтіреді. 3-ші басылымда қастандықшы престиждік класс ретінде қайтадан енгізілді. 5-ші басылымдағы алаяқтың басты ерекшелігі – оның дағдылық тексерулерге бейімділігі. Ол басқа кластарға қарағанда көбірек дағдыларды меңгеріп, деңгейлер арқылы алған үш мүмкіндігі дағдылардың тиісті қабілеттілік тексерулерін жақсартуға қызмет етеді. Ойыншылар үшінші деңгейде үш түрлі алаяқтық архетиптерді таңдай алады: Ұры, Қастандықшы және Арқандық Трикстер. Ұры архетипі ұрлық жасайтын алаяқтарға арналған, қолмен, шыңшып және жасырын жүріп жасағандарға сыйлық береді. Қастандықшы архетипі өмір сүру үшін өлтіретін алаяқтармен айналысады, бұл оларға нысаналарды тез жоюға және у мен жалған жеке тұлғаларды жасауға мүмкіндік береді. Арқандық Трикстер архетипі алаяқтарға сиқырлы күшті ашады, оларға сиқырлы сөздерді айтуға мүмкіндік береді. 5-ші басылымнан бері бірнеше дереккөздер алаяқтық архетиптердің нұсқаларын кеңейтті. Sword Coast Adventurer's Guide (2015) алаяқтық архетиптер тізіміне Mastermind және Swashbuckler қосты. Mastermind көшбасшылық пен алдаудың сарапшысы болады, ал Swashbuckler семсерге және қаскөйлікпен мазақ етуге назар аударады. Xanathar's Guide to Everything (2017) осы екі алдыңғы кіші классды қайта басып шығарды және детективтік жұмыс пен тергеуге, ал жылдамдық пен бірнеше тіршілік ету дағдыларына назар аударған Inquisitive және Scout-ты қосты. Tasha's Cauldron of Everything (2020) тағы екі архетипті қосты: Phantom және Soulknife.
Қабылдау
Screen Rant 5-ші басылымда қарақшы класын негізгі 12 кейіпкер класының арасында 6-шы ең күшті класс деп бағалады. The Gamer 5-ші басылымдағы Swashbuckler бүлікші кіші класын Xanathar’s Guide to Everything кітабындағы 32 жаңа кейіпкер опциясының ішіндегі ең керемет 3-ші кіші класс деп бағалады. FiveThirtyEight үшін Гас Везерк 2017 жылдың 15 тамызынан 15 қыркүйегіне дейін D&D Beyond платформасында жасалған 100 000 кейіпкерге шаққанда 5-ші басылымдағы "класс және нәсіл комбинацияларының" арасында қарақшылар екінші орында тұрғанын, олардың жалпы саны 11 307 болғанын хабарлады. Адам (2 542) ең көп кездесетін нәсілдік комбинация, одан кейін эльф (2 257) және халфлинг (1 797) келеді.