Кіріспе

Шеннода аңғары армиясы (ресми атауы – Шеннода аңғары округі армиясы) – 1864 жылдың жазы мен күзінде Шеннода аңғарындағы әскери науқандар кезінде генерал-лейтенант Джубал Эрлидің жекелеген әскер тобына берілген атау. Шеннода аңғары армиясы Солтүстік территориясына шабуыл жасаған соңғы Конфедерация әскері болды, ол Вашингтон қаласының шетіне жетті. 1865 жылдың 2 наурызында Вирджиния штатындағы Уэйнсборо шайқасындағы шешуші жеңілістен кейін армия таратылды.

Тарих

Генерал Роберт Ли, Петербургте бекініп, қарсы тұрған Федералды әскерлердің көптігін азайтуды қалаған. Ол сондай-ақ Шенноа аңғарында (оның әскері үшін маңызды жабдық пен азық-түліктің көзі) болған Одақтың соңғы жеңістеріне алаңдады. Ол екі мақсатқа да жету үшін батыл жоспар жасады. 1864 жылдың 12 маусымында Ли Джубал Эрлиге Солтүстік Вирджиния армиясының Екінші корпусына жеке басшылық етуді бұйырды, оны Доңғалақтың армиясы деп атады (Стоунволл Джексонның 1862 жылғы Доңғалақ науқаны кезінде осы әскерлердің көпшілігіне берген аты). Эрли Шенноа аңғары арқылы солтүстікке қарай жорықтап, Потомак өзенін Мэрилендке кесіп өтіп, Балтимор немесе Вашингтонға қауіп төндіруі мүмкін еді. Эрли дереу тәуелсіз әрекеттерге дайындық жасады. Петербургтен пойызбен шығып, армия Линчбург теміржол торабына Джон К. Брекинриджді күшейту және аймақтағы Федералды әскерлерге қарсы тұру үшін келді. Бірақ Дэвид Хантер Эрлидің үлкен күштеріне қарсы Одақ әскерлерін кері шегінді. Шағын шайқастарда қалған Федералды гарнизондарды оңай жеңіп, Эрли (Брекинридждің әскері енді Доңғалақтың армиясының бір бөлігі) солтүстікке, содан кейін Оңтүстік таулары арқылы аңғардан шығысқа қарай жорықтап жүрді. Мэриленд штатының Фредерик қаласының жанында Леу Уоллес Монокаси шайқасында күшті кешігуге себеп болды. 11 шілдеде Эрли Вашингтонды қорқытып, екі күннен кейін кері шегінді. Шенноаға оралғаннан кейін 24 шілдеде Доңғалақтың армиясы соңғы үлкен шайқасында, Екінші Кернстаунда Джордж Круктың VIII корпусын жеңіп, жеңіске жетті. Эрли Джон Маккоусленд басқаратын атты әскерінің көп бөлігін Пенсильвания штатының Чемберсбург қаласына шабуыл жасап, кейіннен өртеп жіберді (Хантердің Вирджиния әскери институтын өртеп жібергеніне жауап ретінде). Шілде айының соңында Эрлидің аңғардағы еркін билігіне наразы болған президент Авраам Линкольн Улисс С. Грантпен кездесіп, басқа мүмкіндіктерді талқылады. Майор-генерал Филип Шеридан жеңілген Хантердің орнына командалық міндетті алды, ол дереу отставкаға кетті. Тамыз бен қазан аралығында өткен бірқатар қатаң шайқастарда Шеридан Доңғалақтың армиясын бірнеше рет жеңіп, Эрлидің әскерін оңтүстікке қарай ығыстырды. Доңғалақтың армиясы енді қауіпті болмай қалды. Эрлидің әскері 1864-65 жылдардың қысында біріктірілген күйде болды, бірақ бұрынғы күші мен көлемінен айтарлықтай кеміп қалды. Көптеген әскерлер дезертирлік жасап, үйлеріне қайтты. Қалғандары жабдық, оқ-дәрі, киім-кешек және азық-түлік жетіспеушілігінен қиналды, бірақ әскери күштерін сақтап қалды. Бірақ 1865 жылдың 27 ақпанында Шеридан екі атты әскер дивизиясымен Винчестерден шығып, генерал-майор Джордж Армстронг Кастер басқаратын дивизиямен Уэйнсборо маңында Эрлиге шабуыл жасауға орналасты. Ұзақ соққаннан кейін, қатаң Федералдық шабуыл Эрлидің әлсіз оң жақ қанатын қиратып, оның шағын әскерін шашыратты. Генерал Эрли және бірнеше офицерлер мен әскерлер тұтқындалудан құтылып қалды, бірақ 1500-ден астам адам тұтқындалып, соғыстың аяқталуын күту үшін Форт Делавэрге жіберілді. Доңғалақтың армиясы жойылды және Ли Эрлиді қызметтен босатып, оның жаңа сарбаздарға жеткілікті сенімділік бере алмайтынынан қорқыды.