Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Айга-и-ле-Тай – Самоа мемлекетінің Маноно, Аполима және Аполима бұғазындағы кішкентай, адам тұрмайтын Нуулопа аралдарын қамтитын ауданы. Аудан Уполу аралының батыс жағындағы материктің бір бөлігін және А’ана ауданының анклавы – Сатуималуфилуфи ауылын қамтиды. Тарихи тұрғыдан Маноно аралы осы ауданның орталығы болып келген. Қазіргі кезде негізгі орталық – Мулифануа, онда Савайи мен Уполу арасындағы теңіз арқылы қатынас үшін аралдар аралық паром терминалы орналасқан. 27 км² аумақты құрайтын Айга-и-ле-Тай – 5029 тұрғыны бар (2016 жылғы халық санауы бойынша) елдегі ең кішкентай сайлау округі. Ва’а-о-Фоноти одан да аз тұрғыны бар жалғыз сайлау округі. "Айга и ле тай" сөздері Самоа тілінде "теңіз жағасындағы отбасы" деген мағынаны білдіреді.
Aiga i le Tai is a district of Samoa which includes the small islands of Manono, Apolima and tiny uninhabited Nu'ulopa lying in the Apolima Strait between the country's two main islands of Upolu and Savai'i. The district includes part of the mainland at the western end of Upolu and surrounds an exclave of A'ana district, namely Satuimalufilufi village. Historically, Manono island has been the centre of the district. In modern times, the main centre is Mulifanua where the inter island ferry terminal is located for ocean crossings between Savai'i and Upolu. With an area of only 27 km², Aiga i le Tai is the smallest electoral district in the country with a population (2016 Census) of 5,029. Va'a o Fonoti is the only electoral district with a smaller population. The words 'aiga i le tai literally means 'family by the sea' in the Samoan language.
Бас лауазымдар
Тарихи тұрғыдан алғанда, Маноно мен Аполиманың теңіз күштері ұлттық рулар арасындағы саяси күрес кезінде маңызды рөл атқарды. Ауданның ең маңызды басшылық (матаи) атағы – Луатуту Аупа’ау Лейатауа. Бұл аудан Са Малиетоа руының да маңызды бір бөлігі болып табылады. Маноно Малиетоа лауазымын иеленушілерді сайлауда маңызды рөл атқарады, себебі Малие ауылы да лауазым иелерін сайлауда Манономен ақылдасады, сондықтан осы ауданда Малиетоа лауазымының мәні зор.
Historically, the naval power of Manono and Apolima played a major role in political power struggles between the national clans. One of the most important chiefly (matai) titles in the districts is Luatutu Aupa’au Leiataua. The district is also a major leg of the Sa Malietoa clan. Manono plays an important part in the election of the Malietoa title holders, as Malie village also consults with Manono in the election of title holders, hence the importance of the Malietoa title in this district.
Мулифауэ паром терминалы
Бүгінде Уполу аралының солтүстік-батыс жағалауында орналасқан Мулифануа паромдық терминалы – астана Апиядағы ең жұқпалы порттан кейін аралдағы екінші маңызды порт. Бұл порт Савайи аралымен байланыстың негізгі арнасы болып табылады. Мулифануа мен Савайидегі Салелолога паром терминалы арасында күнделікті, аптаның жеті күні тұрақты жолаушылар мен көлік паромдары қатынайды. Саяхат кезінде Аполима және Маноно аралдарын көруге болады.
Today, the ferry terminal at Mulifanua, situated on the northwest coast of Upolu, is the second most important port on the island, after the busiest harbour in the capital Apia. The port is the main inter island connection to Savai'i island. A regular passenger and vehicle ferry operates seven days a week, during the day, between Mulifanua and Salelologa ferry terminal on Savai'i. Views of Apolima and Manono can be seen during the crossing.
Археология
Самоадағы археологиялық зерттеулер 1973 жылы кемен тоқтағын кеңейту жұмыстары кезінде Мулифануада тарихи алдындағы Лапита керамикасының сынықтары мен шапақтарды ашты. Жаңа Зеландия ғалымдары Мулифануадағы тарихи алдындағы қалдықтардың ең ерте мерзімін шамамен 3000 жыл бұрын (қазіргі уақытқа дейін) деп есептеді. Су астындағы Лапита орны 1970 жылдары аралдар арасындағы паром тұрағын кеңейту жұмыстары кезінде кездейсоқ түрде табылды. Бұл Самоадағы әсемдікпен безендірілген Лапита сынықтары табылған жалғыз орын, бірақ қарапайым керамика қалдықтары Самоаның және Американ Самоасының басқа аймақтарында кездеседі.
Archaeology in Samoa has uncovered pre historic Lapita pottery sherds and adzes at Mulifanua, discovered during expansion work on the wharf in 1973. The oldest date so far from pre historic remains at Mulifanua has been calculated by New Zealand scientists to a likely true age of circa 3,000 BP (Before Present). The submerged Lapita site was accidentally discovered in the 1970s during work to expand the inter island ferry berth. This is the only site in Samoa where decorated Lapita sherds have been found although plainware pottery remains are found in other parts of Samoa and American Samoa.