Кіріспе
1750-1775 жылдардағы еуропалық елдердегі және Америкадағы колониялық мода киім үлгілерінің көптігімен, әшекейлілігімен және күрделілігімен сипатталды, бұл кезеңнің Рококо көркемдік бағыттары ұнатқан стиль болатын. Француз және ағылшын сәні бір-бірінен мүлдем ерекше болды. Француз стилі Мари Антуанетта сияқты сән иконалары киген, түрлі-түсті және әшекейлі сарайлық киімдермен ерекшеленді. 1750 жылдары ең үлкен өлшемге жеткеннен кейін, юбкалардың көлемі кішірейе бастады, бірақ ең ресми киімдермен бірге кие берді, кейде олардың орнына бүйірлік юбкалар немесе панниерлер қолданылды. Шаш үлгілері де сондай күрделі болды, ал 1770 жылдардың ерекше сәнін биік бас киімдер білдірді. Ерлер үшін бұрынғы онжылдықтардағы жилеттер мен шалбарлар әлі де сәнге ие болды. Ағылшын стилі қарапайым, практикалық киімдермен сипатталды, олар арзан және берік маталардан жасалған, көшпенді өмір салтына бейімделген. Осы өмір салты портреттердегі айырмашылықтар арқылы да бейнеленді. Француздар киім мен өмір салтындағы сәнділігін көрсетуге мүмкіндік беретін жабық көріністерді ұнатты. Ал ағылшындар көбірек "теңдікке" ұмтылысқандықтан, олардың портреттерінде көбінесе сыртқы көріністер мен шабын киімдер бейнеленген.
Fashion in the years 1750–1775 in European countries and the colonial Americas was characterised by greater abundance, elaboration and intricacy in clothing designs, loved by the Rococo artistic trends of the period. The French and English styles of fashion were very different from one another. French style was defined by elaborate court dress, colourful and rich in decoration, worn by such iconic fashion figures as Marie Antoinette. After reaching their maximum size in the 1750s, hoop skirts began to reduce in size, but remained being worn with the most formal dresses, and were sometimes replaced with side hoops, or panniers. Hairstyles were equally elaborate, with tall headdresses the distinctive fashion of the 1770s. For men, waistcoats and breeches of previous decades continued to be fashionable. English style was defined by simple practical garments, made of inexpensive and durable fabrics, catering to a leisurely outdoor lifestyle. These lifestyles were also portrayed through the differences in portraiture. The French preferred indoor scenes where they could demonstrate their affinity for luxury in dress and lifestyle. The English, on the other hand, were more "egalitarian" in tastes, thus their portraits tended to depict the sitter in outdoor scenes and pastoral attire.
Шолу
Әйелдер киім үлгілері сүйекті корсеттермен жасалған тар, төңкерілген конус тәрізді кеудеге баса назар бөлді, одан төмен қарай көлемді юбкалар киілді. 1750 жылдары ең үлкен өлшемге жеткен шалбарлар (юбкаларды кеңітетін шеңберлер) қолданылды, кейде олар "жалған жамбас" немесе паннье деп аталатын бүйірлік шалбарлармен ауыстырылды.
Киімдер
1750–1775 жылдардағы әдеттегі әйелдер киімі – төмен мойынды көйлек (көбінесе шапан деп аталады), ол кішкентай шапанның үстіне киілетін. Көптеген көйлектердің етегі алдыңғы жағынан ашылып, астындағы кішкентай шапанды көрсету үшін жасалған. Егер көйлек алдыңғы жағынан ашық болса, онда ол әшекейлі қарыншамен жабылатын, ол көйлектің байлауларына немесе ішкі киімге тігілетін. Шынтақтан сәл асып түсетін жеңдер жиектерімен немесе қыршалармен безендірілетін, ал жеңдердің ішкі жағына, немесе көйлектің жеңдеріне, немесе жейдеге немесе көйлек жеңдеріне тігілген, қазіргі терминдермен айтқанда, «энгжант» деп аталатын, кружево немесе жібек матадан жасалған жеңдер тігілетін. Көйлектің мойын бөлігі мата немесе кружево жиегімен, немесе «фичу» деп аталатын мойын орамалымен безендірілетін. Әйелдер кейде, әсіресе мойны терең кесілген көйлектермен, мойын орамалын немесе формальды кружеводан жасалған жамылғыны киетін. «Роб а-ля франсэз» немесе қап көйлектерінің арқасы мойыннан еркін түсетін плиселермен жасалған. Бұрыс кесілген корсет көйлектің алдыңғы бөлігін денеге жақын ұстап тұратын. «Роб а-ля англез» немесе денеге жақын киілетін көйлектерінің арқасындағы плиселер денеге жақын тігіліп, содан кейін юбкаға шығарылып, әртүрлі жолдармен бүктелетін. Брансвик көйлегі – неміс тілінен аударылған екі бөліктен тұратын костюм, ол жамбасқа дейін жететін, «бөлінген жеңдері» бар (қыршалы шынтақтан төменгі бөлігі тар) және капюшоннан тұратын. Ол саяхаттау үшін ыңғайлы болды. Сарай киімі, «grand habit de cour» немесе «қатаң денелі» көйлек 1670 жылдарғы стильді сақтап қалды. Оның төменгі, сопақ мойны және иықтары ашық болатын, ал көйлектің алдыңғы жағы ашық болғаннан өзгеше, артқы жағы баумен жабылатын, қатаң сүйектері бар корсетпен ұсталған. Жеңдерінің ұзындығы шынтаққа дейін, кружеводан жасалған қабаттармен безендірілген, бұл түпнұсқа стильмен киілетін толық жеңді жейдеге ұқсас. Алдыңғы жағына оралған, тізеге дейін жететін «жеңіл көйлектер» немесе баспалы мақтадан жасалған төсек көйлектері таңертеңгі киім ретінде сәнді болды. Уақыт өте келе төсек көйлектері британдық және американдық жұмысшы әйелдерінің көшеде киетін киімдерінің негізгі бөлігіне айналды. Бұрынғы кезеңдердегідей, дәстүрлі атқа міну киімі ерлер пальтосына ұқсас тігілген жакеттен, жоғары мойынды жейдеден, камзолдан, кішкентай шапаннан және бас киімнен тұратын. Немесе жакет пен жалған камзолдың алдыңғы бөлігі бір киім ретінде жасалуы мүмкін, ал кейінірек осы кезеңде жай ат жакеті мен камзолсыз кішкентай шапан киюге болады.
Ішкі киім
Шифра, шимиза (Францияда) немесе шым, төменгі мойын және шынтаққа дейінгі толық жеңдерге ие болды, олар кезеңнің басында кең болса, ғасыр өте келе тар бола берді. Бұл кезеңде шалбар киілмеген. 1740 жылдардың басында тар арқасы, кең алдыңғы жағы және иық белдеулері бар, ұзын белді, қатайтылған "қалыптар" 1760 жылдары әйелдерді иықтарын сәл кері тартып тұруға ынталандыратын, иықсыз қалыптарға ұшырады, олар қолқап асты жоғары кесілген. Сәндік пішін – кең жамбасы бар конус тәрізді торс. Бел ерекше тар болған жоқ. Қалыптар тығыз, бірақ ыңғайлы байланған. Олар ауыр жүк көтеруге арқаны қолдап, кедей және орта таптағы әйелдерге оларда жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Белге байланатын еркін қалталар көйлек немесе юбканың бүйір тігістеріндегі "қалта тілігі" арқылы қол жеткізілетін. Жүнді немесе тігілген корсеттер жылу үшін қалыптардың үстіне және көйлектің астына кигізілетін, сондай-ақ Солтүстік Еуропа мен Американың суық климатында жүнді тігілген юбкалар да кигізілетін. 1770 жылдары қалыптар әйел денесінде жоғарырақ орналасу үшін жасала бастады. Филип Виккер шағымданады: «Лондонда қазір ең сәнді болып саналатын қалыптардың кешіккен импортынан, олар соншалықты жоғары көтерілгендіктен, біз әйелдердің ақ кеудесін көру мүмкіндігінен айырылып қалдық».
Аяқ киім
Аяқ киімнің биік, қисық өкшелері болды – қазіргі «Луи өкшелерінің» бастауы осы – және матадан немесе былғарыдан жасалған, бөлек түйреуіштермен бекітілген. Түйреуіштер жылтыр металлдан, көбінесе күмістен жасалған, кейде Париж стилінде жалған тастар ойылған металл немесе паста тастардан да болған, түрлі-түрлі нұсқалары кездесетін.
Шаш пішімдері мен бас киімдері
1770 жылдары ең танымал шаштараздық стильдер мен париктер сәнге енді. Әйелдер шаштарын үлкен көлемде, биікке көтеріп тастаған. Шаштың биіктігін арттыру үшін, аттың қылларынан, жүннен немесе мақтадан жасалған роликтер қолданылды. Содан кейін шаштың алғы бөлігін бүршікпен жасап, немесе дөңгелек бұйраларға бұрап, басына көлденең орналастырған. Әйелдер шаштарының артқы бөлігін көбінесе түйінге жинаған. Одан әрі, шашты көлемді ету үшін, жалған шаш пен поматум қолданылған. Поматум – әйелдердің шаштарын қатайтуға арналған паста. Поматум шашқа ұнтақ жағу үшін де пайдаланылған. Поматумның құрамында шошқа майы, сұлы майы немесе сиыр сүйегі мен майдың қоспасы сияқты көптеген ингредиенттер болған.
Әйелдер стилі галереясы
Анна Бачерини Пиаттолидің Брансуик киген автопортреті. 1755 жылы Мадам де Помпадурдың гүлді көйлек және оған үйлесетін кіші көйлек киген портреті. Оның жеңдері тігілген фланцалармен аяқталады, ал астындағы жеңдері асылдан жасалған. Оның корсажы тік қатардағы лента доғаларымен безендірілген. 1759 жылы Мадам де Помпадурдың портретінде оның көйлегімен үйлесетін фланцалармен кестеленген кіші шапаны көрсетілген. Ол мойнына кішкентай асылдан жасалған руф киеді. Элизавета Фрейденрих жібек ленталармен безендірілген көйлек киеді. Шашы жоғары жиналған, ал мойнының екі жағында локондар орналасқан, 1760 жыл. Леди Сьюзан Фокс Странгуэйстің киімі кең, қабатталған астыңғы жеңдермен (энгжант) үйлесімде, 1761 жыл. Королева Шарлотта сарайлық көйлегімен бірге үлкен бриллиант брошкасы бар күрделі мойын руфін киеді. Оның келбеті тар арқалы корсет арқасында жасалған толық кеуде және кішкентай белді көрсетеді, 1761 жыл. Америка колонияларында Джон Мюррей ханым 1763 жылы жеңдері манжетті қарапайым көйлек киген. Салем, Массачусетс штатының бай саудагері Бенджамин Пикманның әйелі көк жібек көйлек және робингтер киген. Ол 1763 жылы қолшамшыр алып жүреді. Епес Саргент II ханым қою көк ат мінетін киім киіп, қауырсынды шляпа ұстайды, Массачусетс, 1764 жыл. 15 жастағы Мари Антуанетта жолақты корсеті бар ат мінетін киім киген. Шашы артқа тартылған, үшбұрышты шляпа киген, Франция, 1771 жыл. Бостон, Массачусетс штатының миссис Джон Уинтроп 1773 жылғы сәнді киімде. Оның ішкі қалпағы жолақты және нүктелі ленталармен безендірілген, ал көйлегі екі жағынан жиналған матадан жасалған "робингтермен" тігілген. Оның мойын сызығын асылдан жасалған фичу толтырады. 1774 жылғы көйлектің бүйіргі көрінісі жиналған робингтер мен жолақты лента розеткаларын көрсетеді. Готторптың Хедвиг Елизавета Шарлоттаның күміс брокаттан жасалған той киімі, 1774 жыл. Хедвиг Елизавета Шарлоттаның портреті, 1774 жылы Голштейн Готторп бұрынғы суреттегідей киімде.
Шолу
Осы кезеңде ерлер бұрынғы кезеңдегі пальто, жилет және шалбар кие берді. Дегенмен, бұл киімдердің матасы да, тілімі де өзгерді. Киімнің жеке бөліктеріне көбірек назар аударылып, әр элемент стильдік өзгерістерге ұшырады. Жұмысшы табының дәстүрлі пальтосынан шыққан, кең жағалы "фрок" пальтосы Ұлыбритания мен Америкада аң аулау және басқа да ауылдық іс-шаралар үшін киілді. Англиялық ерлер "макарон" трендінің сәнді тартымдылығына тап болған соң, олардың көріп жүрген үлгілерін қабылдап, қайталай бастады. 1770 жылдары кез келген адам сыртқы түрімен ғана "Гранд-турда" болғандай көріне алатын болды. "Макарон" және одан кейінгі еліктеушілер жыныстық белгісіздік пен әйелдік сипаттары үшін сынға ұшырады. Олардың үлкен париктері мен қысқа пальтолары сол кездегі еркектердің британдық киіміне қарама-қарсы келіп, олардың әдеміліктері үшін мазақталды және жыныстық айырмашылықтың тұрақтылығына қауіп төндіріп, елдің беделін түсірді. "Макарон" болып киіну арқылы адам "Гранд-турға" барған элитаның мәртебесі мен мүмкіндіктерін иеленгендей болады, сондықтан фарс пен нағыздықтың мәселесі де маңызды. Көптеген адамдар "макаронды" олардың ерекше сыртқы түрі үшін мазақтаса да, кейбіреулер жеке басын көрсетуге деген ұмтылысын бағалады. Бірегей мінездің идеясы кітаптар мен гравюралар сияқты көптеген медиа түрлерін қамтитын маңызды ұғымға айналды, себебі Ұлыбритания Франциядан өзін ерекшелеуді қалады.
Ерлер стилі галереясы
Ерлер костюмі 3 бөліктен тұрады: пальто, жилет және шалбар, Франция, шамамен 1755 жыл. Олар кесілмеген және оюлы жібек барқыттан жасалған. Жилеттің түймелері пальтоның түймелерімен үйлеседі, бірақ кішкентай. 1756 жылы Георг Фридерик Генделдің қара қызыл пальтодағы портреті, үстінен алтын брокаттан жасалған ұзын жилет немесе жилет киген. Оның көйлегінің толық жеңдері білезікте қайырылған және кружевомен әшекейленген. 1750–60 жылдары Нидерландыда қытай жібегінен жасалған, екі жақты кеудеше. 1761 жылғы костюмде жиектерінде әдемі тігілген қою көк пальто мен жилет, терең манжеттер және қалта жапқыштары бар. Шашы артқа тартылған, бірақ ұнтақталмаған. Жилет ортаңғы сандарына дейін жетеді. Мемлекеттік кеңесші М. Гилберт Де Воизинс алдыңғы және білезіктері нәзік кружевомен әшекейленген көйлек киеді. 1761 жыл. 1760–62 жылдарға қарай бейресми ауылдық киім. Манжеттері жоқ, ұзын жағалы пальто "фрокс" деп аталады. Анживильль графы гүлді ақ атлас жилетінің үстінен жүнді астармен қызғылт түсті пальто киген, ал жилет алтын өрнек немесе тігіспен әшекейленген. Оның көйлегінің алдыңғы жағында кружево бар. Француз сәні кесу мен тігуге қарағанда бай маталарға басымдық береді, шамамен 1763 жыл. 1764 жылы Лорд Вудхаустың қою көк пальто, жилет және шалбар киген портреті. Мэн штатының Натаниел Спархок 1764 жылы жағасы жоқ пальтомен бірге қызғылт барқыт костюм киген. Дэвид Юм алтын жолақтарымен әшекейленген, қызғылт түсті жағасы жоқ пальто мен оған сәйкес жилет киген. Оның көйлегінің жеңдері кішкентай бүктемелермен білезікке жиналған, сол қолымен көрінеді және нәзік кружевомен әшекейленген, 1766 жыл. Стэмфорд графының үшінші ұлы Джон Грей 1766 жылы зығыр көйлек үстінен қоңыр пальто мен жилет киген. Дени Дидро жилеті мен көйлегінің үстінен жібек банян киеді. Көйлек мойнында түймелер мен түйме тесіктері бар, бұл бөлшектер әдетте галстукпен жасырылады, 1767 жыл. Сэмюэл Адамс кең етекті қарапайым пальто, кішкентай тік жаға, терең манжеттер және үлкен қалта жапқыштары киген. Оның көйлегінің жеңдерінде кішкентай қайырмалар бар және тар галстукпен киіледі, 1772 жыл.
Informal country clothes of 1760–62. The long collared coat without cuffs is a "frock". Comte d'Angiviller wears a rose coloured coat with a fur lining over a flowered white satin waistcoat with gold braid or embroidery. His shirt has a lace frill down the front. French fashion emphasizes rich fabrics over cut and tailoring, c. 1763. Portrait of Lord Wodehouse wearing a deep blue coat, waistcoat and breeches, 1764. Nathaniel Sparhawk of Maine wears a rose velvet suit with a collarless coat, 1764. David Hume wears a reddish collarless dress coat and matching waistcoat trimmed with bands of gold. His shirt sleeves are gathered into wrist bands with tiny pleats—visible by his left hand—and have fine lace ruffles, 1766. John Grey, third son of the Earl of Stamford, wears a brown coat and waistcoat over a linen shirt, 1766. Denis Diderot wears a shot silk banyan over his waistcoat and shirt. The shirt fastens with buttons and buttonholes at the neck, details usually hidden by the stock, 1767. Samuel Adams wears a plain coat with wide revers, a small stand up collar, deep cuffs, and large pocket flaps. His shirt has small sleeve ruffles and is worn with a narrow stock, 1772.
Балалар сәндері
Осы кезеңнің көп бөлігінде орта және жоғарғы тапқа жататын ересек нәрестеден асқан балалардың киімдері ересектердің киімдеріне ұқсас болды, тек қыздар ашық алдыңғы көйлектердің орнына артқы жағынан бекітілетін корсеттер мен юбкалар киген. Ұлдар шалбар кигенге дейін көйлек киген. 1754 жылғы жас қыздың киімі. 1755-60 жылдарға қарай ұлдардың киімі. 1762 жылы жас ирланд қыздары артқы жағынан бекітілетін корсеттер мен әсем тігілген алжапқыштар киеді. 1764 жылы Мекленбург герцогі мен герцогинясы жоғары таптың балалары үшін стандартты болған ересектер киімінің кіші нұсқаларын киеді. 1765 жылы американдық ұл қызғылт атлас астарлы көйлек, бежевый жилет және білегінде кружеві бар жағалы жейде киеді. 1767 жылы американдық қыз қара туфлилермен бірге қызғылт атлас артқы жағынан бекітілетін көйлек және көйлек киеді. Шашын ұнтақтап, кішкентай қылышы бар жас орыс ұлы, шамамен 1770 жыл. 1770-ші жылдардың басындағы ұлдардың костюмі жағалы жейдемен және мойнындағы кең лентамен киіледі. Мобкап киген жас қыздар.
Young Irish girls wear back fastening bodices and sheer, embroidered aprons, 1762. Prince and Princess von Mecklenburg wear the miniature versions of adult costume that were standard for upper class children, 1764. American boy wears a frock with a pink satin lining over a buff colored waistcoat and a collared shirt with wrist frills, 1765. An American girl of 1767 wears a pink satin back fastening gown over a smock and black shoes with low heels. Young Russian boy in court dress, with powdered hair and miniature sword, c. 1770. Boy's suit of the early 1770s is worn with a collared shirt and a floppy bow at the neck. Young girls with mobcaps.
Жұмысшы класының киімдері
XVIII ғасырдағы Англия мен Америкадағы жұмысшы табының өкілдері көбінесе сәнді киінген адамдар сияқты киімдер тағушы еді – ерлер үшін көйлек, жилет, пальто және шалбар, ал әйелдер үшін көншек, юбка, көйлек немесе жакет. Бірақ олардың киімдері аз болды және олардың бар киімдері арзанрақ және берік матадан жасалған. Жұмысшы табының ерлері қысқа жакет киетін, ал кейбіреулері, әсіресе теңізшілер, шалбарды, шалбардың орнына тағушы еді. Шепке киімдері ерлерге, әсіресе қойшыларға тән еді. Ауыл әйелдері көбінесе қызыл түсті қысқа, бас кигізіп киетін плащ киетін. Екі жыныс та матадан жасалған орамал немесе мойын орамал тағушы еді. Ерлердің фетрлік бас киімдерін қалпақтарын бүгіп немесе жоғары көтеріп емес, жазық күйде тағушы еді. Ерлер мен әйелдер аяқ киімдеріне белдікшелер тағушы еді – егер оларға шамасы келсе. Жылқымен жұмыс істейтін ерлер ботинка тағушы еді.