Кіріспе

Мексика жұмысшыларының аймақтық конфедерациясы (lang es, CROM) – Мексикадағы еңбек одақтарының федерациясы, оның күші 1918-1928 жылдар аралығында ең жоғары деңгейге жеткен. CROM өнеркәсіптік жұмысшылармен қатар ауыл шаруашылығы жұмысшылары мен шаруаларды да қамтитын ұйым болды. Теміржол, мұнай және тоқыма жұмыскерлерінің кәсіподақтары өздерінің күшіне сенімді болғандықтан, CROM-ның қолдауысыз да жұмыс істей алатын. Ол 1918 жылы Сальтильо қаласында, Мексика президенті Венустиано Карранса шақырған еңбек делегаттарының съезінде құрылды. Луис Наполеон Моронес Негрете басшылық еткен федерация мексикалық еңбек қозғалысының дәстүрлі анархистік көзқарасынан ұлтшылдық позицияға қарай бет бұрды. CROM құрылған сәттен бастап, революциядан кейінгі Мексика үкіметін қолдаған Grupo Acción («Әрекет тобы») атты шағын кәсіподақ басшылары тобының бақылауында болды. 1920 жылы құлатылған Каррансаны қолдағаннан кейін, CROM оның екі ізбасары – Альваро Обрегон мен Плутарко Элиас Кальлес үшін маңызды қолдау базасы болды. Федерацияның саяси құралы – Мексиканың Еңбек партиясы. Обрегонның кезінде еңбек қозғалысы ықпалдастырылды, өйткені оның басшылары үкіметтегі лауазымдарға тағайындалды. Обрегонның өкілеттігі аяқталған кезде еңбек қозғалысы капиталды жою мақсатынан бас тартып, жұмысшыларға пайда әкелетін капитал мен еңбек арасындағы тепе-теңдікті орнатуға бағытталды. Еңбек көшбасшылары 1917 жылғы Конституцияның 123-бабында орнатылған еңбек дауларын төрелік ету құқығын қорғады, өйткені олар өз мүдделері үкіметте қорғалатынына сенді. Еңбек қозғалысының радикалды топтары ықпалдасудан қорқып, 1921 жылы өз федерациясын – Confederación General de Trabajadores (CGT) құрды. Бұл бөлініс қозғалыс ішінде бағдарсыздыққа әкелді, жұмысшылар CROM мен CGT-ға көңілі тоқ емес болды. Дегенмен, жұмысшылар кейбір құқықтарды жеңіп алды, бірақ бұл өзгерістер революциялық үкіметке және капитализмнің өсуіне қауіп төндірмеді. 1921 жылы Кристеро соғысының алғышарты ретінде Мексика католик шіркеуі CROM-ға мүше болуды өлім күнәсі деп жариялады. Бұл жариялау мексикалықтарды федерацияға қосылудан немесе оның көшедегі демонстрацияларына қатысудан тоқтата алмады. Кальлес кезінде үкімет Grupo Acción-ды бақылауға алып, CROM-ға одан да көп ықпал етті. CROM бір миллионнан астам жұмысшы және бес жүзден астам ұйымдасқан шаруадан тұратындығын мәлімдеді. Бірақ шындығында, қауымда жиырма мыңға жуық мүше ғана болды. Кальлес Моронес арқылы CROM-ға ықпал етті және оны сауда және өнеркәсіп министрі етіп тағайындады. 1928 жылы Кальлес президенттікке үміткер болған Моронға сенімсіздік білдірді. Ол сондай-ақ революцияның социалистік тұжырымдамасына күмәнмен қарады. Ол CROM-ның билігін әлсіретіп, федералды төрелік органдарына CROM-ның барлық ереуілдерін заңсыз деп жариялауға бұйрық берді. CROM басшылығы соншалықты жемқор болғандықтан, ол қатардағы жұмысшылардың сенімін жоғалтты және өздерінің мүддесі үшін әрекет ете алмады. Кальлестің ізбасары Эмилио Портес Гиль CROM-ның лауазымды тұлғаларын үкіметтік лауазымдардан алып тастауды бастады. CROM-дағы диссидент Висенте Ломбардо Толедано 1932 жылы федерациядан шығып, «Тазартылған CROM» деп аталатын фракцияны құрды, ал CROM тоқыма өнеркәсібіндегі бірнеше одақтарды ғана білдірді. «Тазартылған CROM» 1936 жылы Мексика жұмысшыларының конфедерациясы (КТМ) болып қайта құрылды және популистік президент Лазаро Карденас пен Мексика революциясының биліктегі партиясымен одақтасты. Келесі жылдары КТМ CROM-ды басып өтті. CROM әлі де жұмыс істеп келеді және Мексикадағы үшінші ірі еңбек федерациясы болып табылады, ол PRD-ні қолдайды.