Дunedin қаласының орталығы – «Octagon» алаңы: тарихы, Robert Burns ескерткіші, көлік тұғынағы және маңызды ғимараттар. Жаңа Зеландияның оңтүстік аралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дунедин қаласының орталығы
City centre of Dunedin
Октагон – Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралында орналасқан Дунедин қаласының орталық алаңы. Бұл қаланың басты көшесімен екіге бөлінген, дөңгелек бір бағытты автомобиль жолы бар сегізбұрышты алаң, сонымен қатар тағы екі маңызды көліктік артерияның орталық нүктесі. Октагон көбінесе жаяу жүргіншілерге арналған саябақ, шөп шалғылары мен тас төселген жолдары бар, ал ортасында шотланд ақыны Роберт Бернстің ескерткіші орналасқан. Дунединнің маңызды ғимараттары мен мекемелері осы алаңға тікелей іргелес орналасқан, сонымен қатар Октагон – Дунединдегі қоғамдық көліктің, әсіресе такси қызметтерінің ірі торабы. 1846 жылы жоспарланған бұл жер көп жыл бойы қаланың алғашқы қоныстану ошақтарының (Октагонның солтүстігі мен оңтүстігінде) Белл Хиллді қазу арқылы байланысқанға дейін көбінесе құлай жатқан күйде болды. 1890 жылдардан бастап ол қаланың орталық аймағы ретінде маңызға ие болды. Октагон 1980 жылдары қайта жаңартылып, қазір қаланың кафе мәдениетінің орталығына айналды, көптеген ашық ауадағы тамақтану орындары бар. Жаңа жылдық тойлау шаралары жыл сайын Октагон алаңында өтеді.
The Octagon is the city centre of Dunedin, in the South Island of New Zealand. It is an eight sided plaza with a circular one way carriageway, bisected by the city's main street, and is also the central terminus of two other main thoroughfares. The Octagon is predominantly a pedestrian reserve, with grass and paved features, and is surmounted by a statue of the Scottish poet Robert Burns. Several of Dunedin's significant buildings and institutions adjoin the plaza, which is also a major hub for public transport in Dunedin, primarily taxi services. First laid out in 1846, the site was largely derelict for many years until the two major early parts of the city's settlement (to the north and south of the Octagon) were linked by the excavation of Bell Hill. From the 1890s on it rose to prominence as the city's central area. The Octagon was substantially renovated during the 1980s, and is now a centre of the city's cafe culture, with many al fresco dining areas. New Year's Eve celebrations are held annually in The Octagon.
География
Сегізбұрышты алаң – қаланың басты көшесімен екіге бөлінген сегіз қырлы алаң, солтүстік-шығысында Джордж көшесі, ал оңтүстік-батысында Принц көшесі орналасқан. Бұл Дунединнің орталық бизнес ауданының осі болып табылады. Тағы екі маңызды көше Сегізбұрышта аяқталады: Жоғарғы және Төменгі Стюарт көшелері. Төменгі Стюарт көшесі екеуінің арасында ең қысқасы, ол 600 метр оңтүстік-шығысқа қарай Дунедин теміржол стансасына және Дунедин орталығынан өтетін 1-ші мемлекеттік тас жолға (екі параллель, бір бағытты көше ретінде) жетеді. Жоғарғы Стюарт көшесі қаланың ішкі төбелік аудандарына және одан әрі Три Майл төбесіне, Тайери жазықтары мен Оңтүстік Отагоға баратын басты магистральдық жол ретінде солтүстік-батысқа қарай тік көтеріледі. Сегізбұрышты алаңды Морей Плейс атты үлкен сегізбұрышты көше қоршап тұр. Сегізбұрыш Дунединдегі қоғамдық көліктің маңызды торабы болып табылады; автобус аялдамалары көбінесе жақын мандағы көшелерде орналасқан, ал негізгі аялдама оңтүстік-батыс бөлігінде, Рединг кинотеатрының сыртында орналасқан. 2018 жылы Морей Плейс пен Грейт Кинг Стрит бұрышына жақын (Джордж көшесінен бір блок шығысқа қарай) жаңа автобус торабы құрылды, бұл Сегізбұрыш арқылы өтетін автобустардың қозғалысын азайтты. Такси тұрақтары солтүстік-шығыс бөлігінің көп бөлігін алып жатыр.
The Octagon is an eight sided plaza bisected by the city's main street, which is called George Street to the northeast and Princes Street to the southwest. These form the axis of Dunedin's central business district. Two other main thoroughfares terminate at the Octagon: Upper and Lower Stuart Streets. Lower Stuart Street is the shorter of the two, leading 600 metres southeast to Dunedin Railway Station and to State Highway 1, which passes through central Dunedin as two parallel one way streets. Upper Stuart Street climbs steeply to the northwest as a major arterial route to the city's inner hill suburbs and beyond towards Three Mile Hill, one of the routes to the Taieri Plains and South Otago. Surrounding the Octagon is a larger octagonal street, Moray Place. The Octagon is a major hub for public transport in Dunedin; the bus stops are actually mostly on approaching streets with one main stop in the southwestern quadrant, outside Reading cinema. In 2018, a new bus hub was created close to the corner of Moray Place and Great King Street (one block to the east of George Street), which reduced some of the bus traffic through the Octagon. Taxi stands occupy much of the northeastern quadrant.
Ерекшеліктері
Дунединнің бірнеше маңызды ғимараттары мен мекемелері осы алаңға қарайды немесе оған жақын орналасқан, оның үшеуі Жаңа Зеландия тарихи орындары қорының (NZHPT) мойындауына ие. Дунедин қалалық әкімшілігі (Дунедин қалалық залы), азаматтық орталық және қоғамдық кітапхана Джордж көшесі мен Жоғарғы Стюарт көшесі арасындағы Октагонның солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Сондай-ақ, Санкт-Пол англикан соборы да, Харроп-лейн арқылы әкімшілік ғимараттардан бөлінген. Әкімшілік және собор NZHPT-нің І санаттағы ғимараттары ретінде тізімделген. Октагонның оңтүстік-батыс бөлігінде Принс көшесінің бұрышында бұрынғы D.I.C. ғимаратының орнында орналасқан Дунедин қоғамдық өнер галереясы, көп экранды кинотеатр және ірі кеңсе үйі, Форсайт Барр үйі орналасқан. Оңтүстік-шығыс бөлігінде Дунединнің ең ірі сахналық театры – Регент театры және жеке кітапхана мен театрды қамтитын Дунедин Афинеум және Механика институты орналасқан. Бұл екі құрылымның да NZHPT-нің І санаттағы рейтингі бар. Бірнеше кафе мен барлар осы бөлікті толықтырады, ал ұқсас бизнес Октагонның солтүстік-шығыс бөлігінің көп бөлігін құрайды, сонымен қатар тағы бір кеңсе үйі – Бёрнс Хаус та бар. Октагонның көптеген барлары мен кафелерінде ашық ауада тамақтануға мүмкіндік бар, бұл Октагонды көңілді орынға айналдырады. Көше аймағы, Джордж және Принс көшелері арасындағы басты жолды қоспағанда, жаяу жүргіншілерге арналған резерват болып табылады, жоғарғы жағы шөппен және террасалармен, ал төменгі жағы асфальтпен жабдықталған. Аптасына бір рет көше базары асфальтталған аймақтың көп бөлігін алып тұрады. Асфальтталған аймақта су атқыштары мен алып шахмат тақтасы бар. Ол және жоғарғы Октагонның көгалдандырылған аймағы жиі түрлі іс-шаралар мен ойын-сауықтарға арналған орын болып табылады. Террасада 1887 жылы сэр Джон Стил жасаған шотланд ақыны Роберт Бернстің мүсіні орналасқан, ол NZHPT тізілімінде І санаттағы мүлік ретінде тіркелген. Ақынның туысы Томас Бернс қаланың негізін қалаушылардың бірі болған. Мүсін 1967 жылы қалаға сыйлаған меценат Александр Макмилланның атымен аталатын Макмиллан террасасында орналасқан, ол Октагонға көрініс ашады.
Several of Dunedin's significant buildings and institutions face this plaza or closely adjoin it of which three have New Zealand Historic Places Trust (NZHPT) recognition. The Dunedin Municipal Chambers (Dunedin Town Hall), Civic Centre and Public Library lie in the Octagon's northwestern quadrant, between George Street and Upper Stuart Street, as does St. Paul's Anglican Cathedral, which is separated from the municipal buildings by the narrow Harrop Lane. Both the Municipal Chambers and Cathedral are listed as Category I buildings by the NZHPT. The Octagon's southwestern quadrant contains Dunedin Public Art Gallery, which sits on the former site of the D. I. C. building on the corner of Princes Street, a multiplex cinema, and a major office block, Forsyth Barr House. The southeastern quadrant contains the Regent Theatre (Dunedin's largest live theatre) and the Dunedin Athenaeum and Mechanics' Institute, which operates a private lending library and a theatre. Both of these structures also have Category I NZHPT ratings. Several cafes and bars complete this quadrant, and similar businesses also make up much of the Octagon's northeastern quadrant, along with a second office block, Burns House. Many of the Octagon's bars and cafes have provision for al fresco dining, making the Octagon a lively place. The area within the roadway — with the exception of the central thoroughfare between George and Princes Streets — is a pedestrian reserve, grassed and terraced in the upper half, and paved in the lower. A street market occupies much of the paved area once a week. The paved area contains both water features and a giant chessboard. Both it and the grassed area in the upper octagon are frequently the venues for open air meetings and entertainment. The terrace is surmounted by an 1887 statue by Sir John Steell of the Scottish poet Robert Burns, which has a Category I listing in the NZHPT register. The poet's nephew, Thomas Burns, was one of the founders of the city. The statue stands on the McMillan Terrace, a vantage point over the Octagon, which was presented to the city by philanthropist Alexander McMillan in 1967.
Алғашқы жылдар
Ол алғаш рет 1846 жылы Чарльз Кетлдің қаланы картографиялау кезінде жоспарланды. Оның Дунедин орталығына арналған жоспарларына үлкен сегізбұрышты аймақ (Морей Плейс) кірді, ол бастапқыда қорық ретінде белгіленген кішігірім сегізбұрышты кеңістікті қоршап тұрды. Бұл мәртебе 1854 жылы, қалаға алғашқы еуропалық қоныс аударушылар келгеннен кейін алты жыл өткен соң заңмен бекітілді. Дунедин тарихының осы кезеңінде аудан ресми түрде «Морей Плейстің алаңы» деп аталды, бірақ тіпті сол кезде де оны Октагон деп атады. Қорық мәртебесіне қарамастан, Англикан шіркеуі Октагон орталығында салуға тырысты, тікелей губернатор сэр Джордж Грейге өтініш жасады. Құрылыс басталатын шақта ғана жергілікті (көптеген пресвитериан) қауым осы оқиғаны білді. Бұл үлкен наразылыққа әкелді. Отагоның суперинтенданты Уильям Каргиллге дауды шешу жұмысы тапсырылды, нәтижесінде англикандықтар Октагонға қатысты жоспарларын қайтарып алуға мәжбүр болды. (Англикандық Сент-Пол соборы бүгінде оның солтүстік жиегінде орналасқан.) Көп жылдар бойы бұл орын тоқырап, қорықтың жағдайын жақсартуға ешқандай шара қабылданбады. Ертедегі орталық Дунедин Белл Хилл денесімен бөлінген, ол Октагонның оңтүстігіне тікелей көтерілді. Тек осы төбенің арқылы жол жасау және кейіннен оның көп бөлігін алып тастау арқасында, Принс-стрит бойымен қаланың солтүстік және оңтүстік бөліктері арасында көлік еркін қозғала бастады, сонда ғана Октагон көзге түсе бастады. Дегенмен, ол 1890 жылдарға дейін көрікті болмай қалды. Октагон қорығындағы алғашқы маңызды құрылым 1864 жылы Каргиллдің есіне арналған ескерткіш болды. Ол 1872 жылы Принс және Джордж көшелерін байланыстыратын орталық жол салу үшін Биржаға бірнеше жүз метрге көшірілді. 1887 жылы қаланың негізін қалаушылардың бірінің туысы, ақын Роберт Бернстің мүсіні ашылды. Ол әлі күнге дейін Стюарт көшесімен қиылысқа жақын Октагонның батыс жағында тұр.
The Octagon was first laid out during Charles Kettle's surveying of the city in 1846. His plans for the centre of Dunedin included a large Octagonal area (Moray Place) enclosing a smaller octagonal space, originally designated as a reserve. This status was embodied in law in 1854, six years after the arrival of the first European settlers to the city. At this stage in Dunedin's history the area was officially designated as "the Square of Moray Place", though it was colloquially known as the Octagon even then. Despite the reserve status, the Anglican Church sought to build in the centre of the Octagon, applying directly to Governor Sir George Grey. It was not until construction was about to begin that the local (predominantly Presbyterian) community became aware of what was happening. This resulted in a major furore. Otago Superintendent William Cargill was put in charge of resolving the dispute, which resulted in the Anglicans being forced to withdraw their plans for The Octagon. (The Anglican St. Paul's Cathedral stands today at its northern edge.) For many years, the site was somewhat derelict, with little done to improve the condition of the reserve. Early central Dunedin was divided by the body of Bell Hill, which rose immediately to the south of The Octagon. It was only with the making of a cutting through the hill and the later removal of most of it to allow traffic to move easily between the northern and southern parts of the central city along Princes Street that The Octagon began to gain any prominence. Even so, it remained unsightly until the 1890s. The first major structure of any kind in The Octagon's reserve area was a monument erected in 1864 to the memory of Cargill. This was moved several hundred metres to The Exchange in 1872 to allow for the construction of a central roadway connecting Princes Street and George Street. In 1887 a statue of the poet Robert Burns, the uncle of one of the city's founding fathers, was unveiled. It still stands at the western edge of The Octagon close to the junction with Stuart Street.
1879 жылғы өрт
1879 жылдың 8 қыркүйегінде төменгі Октагон аймағындағы "Cafe Chantant" кафесінде өрт шығып, Росс ғимаратындағы басқа да ғимараттарға тарады. Кафеге жаман даңқ шыққан еді және оның иесі Уильям Уотерс тұтқындалу қаупінде болды. Өрт кезінде ғимарат толы болды, сондықтан ғимараттан қашу қиын болды. Барлығы он екі адам өрттен қаза тапты, олардың ішінде "Отаго куәгері" газетінің редакторы Роберт Уилсон мен оның отбасы да бар еді. Уотерс кейіннен сақтандыру мақсатымен ғимаратты өртеуге айыпталды. Бұл апат 63 жыл өткен соң Сиклифф психиатриялық ауруханасы қирағанға дейін Жаңа Зеландияда өрт салдарынан болған ең көп адам шығынына айналды. Өрт болған жерде қазір Регент театры орналасқан, ол өрт құрбандарының әруақтарымен көрісуге мүмкіндік береді деген қауесет бар.
On 8 September 1879, a fire broke out in the Cafe Chantant in the lower Octagon and spread to other properties within the Ross Building. The cafe had a bad reputation and the proprietor William Waters was under threat of arrest. The building was full at the time of the fire, and escape from the building was difficult. In all, a dozen people died in the blaze, including Robert Wilson, editor of the Otago Witness and his family. Waters was later charged with setting fire to the building for insurance purposes. The disaster was the biggest single loss of life in New Zealand due to fire until the destruction of Seacliff Mental Hospital some 63 years later. The site of the blaze is now occupied by the Regent Theatre, which is reputed to be haunted, possibly by victims of the fire.
1890 жылдардан бастап
1890 жылдардың басында The Octagon-ға бірнеше жақсартулар ұсынылды, оның ішінде қоршау қою және орталық жолдың жиегіне платан ағаштарын отырғызу. Осы шамада алғашқы қоныс тебуші Томас Бернсқа ескерткіш орнатылды, алайда 1891 жылы орнатылған бұл ескерткіш көбінесе ұнамады және 1940 жылдары алынып тасталды. 1910 жылы ескерткішке жақын жерде жер астындағы қоғамдық дәретханалар салынды, бірақ олар 1970 жылдары тоңдырылды. 1963 жылы кеңеске "Evening Star" газеті Октагонға фонтан салу үшін 5000 фунт стерлинг көмектесті. 1966 жылы орнатылғаннан кейін танымал болған "Жұлдызды" фонтан, таңертең және кешке белгілі бір уақытта іске қосылатын синхронды жарық, музыка және су шашулармен көпке ұнады. Көп танымал болғанына қарамастан, ол жұмыс істемейтін кезде, оның жұмысы үшін қажетті көптеген көзге көрінетін құбырлардың болуынан кейде жағымсыз көрінетін. 1990 жылдары The Octagon жаңартылғанда, "Жұлдызды" фонтан алынып тасталды және The Octagon-ның жаңа дизайнына енгізілмеді, бұл халықтың наразылығын тудырды.
In the early 1890s several improvements were proposed to The Octagon, including fencing, and the planting of plane trees along the edge of the central roadway. About this time a monument was also erected to early settler Thomas Burns, though this monument, erected in 1891, was generally unpopular and was eventually removed during the 1940s. Subterranean public toilets were installed close to the monument in 1910, though these were filled in during the 1970s. In 1963, the council was given £5,000 by the Evening Star newspaper to build a fountain in the Octagon. The Star Fountain, as it became known after its installation in 1966, was a popular attraction, with synchronised lighting, music, and water displays, which played at regular times of the morning and evening. Despite its popularity, it was also unsightly during times when it was not playing, due to the large number of visible pipes needed for its performances. When The Octagon was refurbished in the 1990s, the Star Fountain was removed and was not included in The Octagon's new design, leading to some public outcry.
1980 жылдардағы қайта жаңарту
1980 жылдардың соңында Дунедин қалалық кеңесі The Octagon аймағын толыққанды жаңарту мақсатымен консультанттарды шақырды. Бастапқы ұсыныстарда The Octagon төңірегіндегі және ішіндегі бірнеше жол учаскелерін жабу көзделген, бұл да халықтың наразылығын тудырды, ақырында жөндеу жұмыстары жолдарды жабусыз жүргізілді. "Жаңа келбетті" Octagon көп жағынан "ескі келбетті" еске түсірді, мұнда жабық жаяу жолдары мен Эдвард стиліндегі көше шамдары мен жабдықтары қала орталығына көне түр берді. Бұл The Octagonды қоршап тұрған көптеген кеш Виктория және Эдвард дәуіріндегі ғимараттармен үйлестіру үшін жасалған. Сонымен қатар, төменгі Octagonдағы алаңға (қазір көшедегі қойылымдар мен базарлар үшін үнемі пайдаланылатын алаң) тас төселді. The Octagonды жаңарту, әсіресе алаңның қосылуы, Octagonда ашық ауада тамақтанудың артуына ықпал етті, ол қазір Дунединнің мейрамхана және кафе мәдениетінің маңызды орталығына айналды. The Octagonды жаңарту барысында екі жаяу жолы, олардың үстіне үлкен тақталар орнатылды. Олардың ең ірісі – Дунедин жазушылары жолы, онда белгілі Дунедин жазушыларының сөздері мен танымал қонақ жазушылардың Дунедин туралы ойлары жазылған тақталар орналасқан. Бұл жол Octagonның жоғарғы бөлігінің көп бөлігін айналап өтеді. Ал екінші, кішірек жол, Octagonның орталық бөлігінде, Дунединде туған немесе тұратын Олимпиада жүлдегерлеріне арналған тақталармен безендірілген.
During the late 1980s, the Dunedin City Council commissioned consultants with a view to substantially renovating The Octagon area. The initial proposals included the closure of several sections of road around and within The Octagon, again resulting in public protest, and in the end, the renovations went ahead without any road closures. The "new look" Octagon was in many ways an "old look", with covered walkways and Edwardian style streetlights and fittings giving an antique look to the central city. This was designed to complement the many late Victorian and Edwardian buildings which surround The Octagon. The improvements also included the paving of a plaza area in the lower Octagon (an area now regularly used for street performances and markets). The renovation of The Octagon, and particularly the addition of a plaza area, has seen an increase in al fresco dining in The Octagon, which is now a major hub for Dunedin's restaurant and cafe culture. Renovation of The Octagon also saw the installation of two walks featuring large plaques embedded in the paving. The larger of these, the Dunedin Writers' Walk, features plaques inscribed with words from notable Dunedin writers and words about Dunedin by famous visiting writers. This walk extends around much of the upper Octagon. A second, smaller, walk along the central carriageway of The Octagon features plaques dedicated to Dunedin born or based Olympic medallists.
Барнс биі
2018 жылдың наурыз айында Октагонның оңтүстік-батыс және солтүстік-шығыс қиылыстарында (Принцесс көшесі және Джордж көшесімен) Барнс биі өткелдері енгізілді. Бұл 20 жылдан астам уақыттан бері қаланың алғашқы Барнс биі өткелі болды (алдыңғысы Оңтүстік Дунединдегі Каргилл бұрышында орналасқан), және жыл соңына дейін осындай бірнеше өткелдерді салуды көздеген жобаның пилоттық жобасы болды.
In March 2018, Barnes Dance crossings were introduced at the Octagon's southwestern and northeastern junctions (with Princes Street and George Street). They became the city's first Barnes Dance crossing for over 20 years (the last previously being at Cargill's Corner in South Dunedin), and the pilot for a scheme which saw several more such crossings put in place by the end of the year.