Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шри-Ланка троцкишіл теоретик (1919–2012)
Sri Lankan Trotskyist theoretician (1919–2012)
Гектор Абаявардана (5 қаңтар 1919 – 22 қыркүйек 2012) – шри-ланкалық троцкишіл теоретик, Ланка Сама Самажа партиясының (ЛССП) көп жылғы мүшесі және Үндістан, Цейлон және Бірма большевик-лениншіл партиясының негізін қалаушылардың бірі.
Hector Abhayavardhana (5 January 1919 – 22 September 2012) was a Sri Lankan Trotskyist theoretician, a long standing member of the Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and a founder member of the Bolshevik Leninist Party of India, Ceylon and Burma.
Ерте өмір
Абайвардана Кандиде дүниеге келді, оның анасының әкесі Англия шіркеуінің орнаған шіркеу болған кезінде англикандық пастор болған. Оның әкесі мемлекеттік қызметкер және билік тірегі болды. Абайвардана Маунт-Лавиниядағы Сент-Томас колледжінде білім алды. Оның тәрбиесі, мәдениет және дін тұрғысынан ағылшын тіліне бейімделуі, отарлық орта таптың қалыпты жағдайы болды, сондықтан сингаль тілінде сөйлейтін буддалық халықтан алшақ болды. Бір күні оған және оның сыныптастарына мұғалім: «Өз патшаларыңыздың билігінде жағдайыңыз жақсырақ болар ма еді?» – деген сұрақ қойды. Осы сұрақтан кейін ол ұлтшылдық және британдық отаршылдық туралы ойлана бастады. Он бес жасында ол христиан дінінен бас тартып, атеист болды. 1936 жылы ол Коломбодағы Университет колледжіне түсіп, гуманитарлық ғылымдарды оқыды және марксистік көзқарастағы Э. Ф. С. Людовик пен Дорик де Соузаның ықпалына ішті. Отарлық білімін Коломбо заң колледжінде аяқтады. Абайвардананың радикалды саясатпен алғашқы танысуы – австралиялық еңбек белсендісін депортациялауға тырысқан Брейсгирдл оқиғасы. 1937 жылдың 5 мамырында ол Галле Фейс Гринде өткен жаппай митингке қатысты, онда Брейсгирдл драматикалық түрде пайда болып, қозғаушы сөз сөйледі, кейін жасырынуға кетті. Сол кезде оның әкесі губернатор Реджинальд Стаббстың кеңсесінде бас хатшы болып жұмыс істеді, ол депортацияны талап етті және осы митинг оған қарсы бағытталған еді. Ол Маунт-Лавиния дебат клубын ұйымдастырды, онда доктор Колвин Р. де Силва және Дж. Р. Джаявардене сияқты спикерлер шақырылды.
Abhayavardhana was born in Kandy where his maternal grandfather was an Anglican vicar at a time when the Church of England was the established church. His father was a government servant and a pillar of the establishment. Abhayavardhana was educated at St Thomas' College, Mt. Lavinia. His upbringing, being anglicised in culture and religion, was typical of the colonial middle class and hence remote from the mass of Sinhala speaking Buddhist people. He and his fellow matriculation student were once posed the question 'Would you have been better off under your own king?' by their teacher, in response to which he began to ponder upon nationalism and British colonial rule. At fifteen he renounced Christianity and became an atheist. In 1936 he joined University College, Colombo where he read liberal arts and came under the influence of E. F. C. Ludowyk and Doric de Souza, who had Marxist sympathies. He went on to complete his colonial education at the Colombo Law College. Abhayavardhana's first exposure to radical politics was the Bracegirdle incident, in which the Colonial Government sought to deport an Australian labour activist. He attended a mass meeting at Galle Face Green on 5 May 1937 at Bracegirdle made a dramatic appearance and a stirring speech before being whisked away into hiding. At the time, his father was the Chief Clerk in the office of Governor Reginald Stubbs, who sought the deportation and against whom this meeting was directed. He organised the Mount Lavinia Debating Society, which invited such speakers as Dr. Colvin R. de Silva and J. R. Jayewardene.
Революциялық
Абайвардана 1940 жылы Эсмонд Викремесингхе (кейін Ранил Викремесингхенің әкесі) шақырған Ланка Сама Самажа партиясына қосылды. Ол партияның тыйым салуға дайындалып, құрылған жасырын бөлімінің құрамына кіріп, жер астында жұмыс істеді. Партия жетекшілері тұтқындалып, Үндістанға қашқаннан кейін, ол да олармен бірге (англикан дін қызметкері кейпінде) сондағы тәуелсіздік қозғалысына қатысты. Ол Үндістан, Цейлон және Бірма большевик-лениншіл партиясының (БЛПИ) мүшесі болып, жазушылық жолын бастады. Оның "Конструктивті бағдарламаның саботаж стратегиясы" және Конгресс партиясының "Үндістанды тастап кету қозғалысы" атты екі памфлеті маңызды теориялық еңбектер саналды. Соғыстан кейін ЛССП жетекшілері Шри-Ланкаға оралғанда, Абайвардана Үндістанда қалған "Самма-самажистер" қатарында болды.
Abhayavardhana was recruited to the Lanka Sama Samaja Party in 1940 by Esmond Wickremesinghe (later to be father of Ranil Wickremasinghe). He became part of the clandestine section of the LSSP that was established, in anticipation of its proscription, to work underground. After the party leaders were imprisoned and escaped to India he joined them in exile there (disguised as an Anglican priest) and worked in the Independence movement. He became a member of the Bolshevik Leninist Party of India, Ceylon and Burma (BLPI) and began his career as a writer. His two pamphlets 'The Saboteur Strategy of the Constructive Programme' and on the Quit India Movement of the Congress Party were considered to be seminal theoretical works. When the main LSSP leaders returned to Sri Lanka after the war, Abhayawardhana was among the Sama Samajists who remained in India.
Журналист
Ол Бомбейде екі апта сайын жарық көретін "New Spark" газетінде жұмыс істеді, кейін Ченнаиға көшіп кетті. 1948 жылы БЛПИ мен Конгресс Социалистік партиясының бірігуі нәтижесінде құрылған Социалистік партияның Бас хатшысы болды. Ол Нью-Делиге көшіп, "Socialist Appeal" газетінің редакторы және "Hindustan Standard" басылымына материалдар жазушы болды. Ол Хайдарабадта екі жыл "Адамзат" журналын басқарды, содан кейін Нью-Делиге оралып, "Марал" сындық журналын шығара бастады.
He worked on the fortnightly New Spark in Bombay, later moving to Chennai. He became General Secretary of the Socialist Party which was created by the fusion in 1948 of the BLPI with the Congress Socialist Party. He moved to New Delhi where he was editor of the Socialist Appeal and contributor to the Hindustan Standard. He spent two years in Hyderabad editing Mankind before returning to New Delhi where he began the critical journal Maral.
Шри-Ланкаға оралу
1959 жылы Абаявардана Кусала Фернандоға үйленді және 1960 жылы Шри-Ланкаға оралды. Абаявардана Шри-Ланка еркіндік партиясын (ШЛХП) ұсақ буржуазиялық партия ретінде жіктеуді қалыптастырғаны үшін есепке алынады, бұл 1964 жылы осы партиямен ЛСШП коалициясының идеологиялық және теориялық негізі болды. Осыдан кейін ол SLFP және Коммунистік партиямен одақ құруды қолға алды, нәтижесінде 1968 жылы Біріккен майданның ортақ бағдарламасына қол қойылды. Абаявардана "The Nation" басылымын Біріккен майданның ағылшын тіліндегі органы ретінде іске қосты және оның редакторы болды. 1970 жылы Біріккен майдан үкімет құрғанда Гектор доктор Н. М. Перераның, Қаржы министрінің басшылығымен Халық банкінің төрағасы қызметін атқарды. 1975 жылы майдан тарағаннан кейін ол «Социалистік Ұлт» партиясын құрды. Ол сондай-ақ ЛСШП-ның Білім беру бюросында қызмет етті және Политбюроның көп жылдық мүшесі болды. 1992 жылдың тамызында Абаявардана, Вивьен Гуневардена және Бернард Сойса Нью-Делиде өткен «Үндістанды тастап кету» қозғалысының 50 жылдығына арналған салтанатты шарада құрметті қонақ ретінде болды.
In 1959 Abhayavardhana married Kusala Fernando and returned to Sri Lanka in 1960. Abhayavardhana is credited with formulating the classification of the Sri Lanka Freedom Party (SLFP) as a petty bourgeois party, which was the ideological and theoretical foundation of the LSSP Coalition with that party in 1964. After this, he promoted an alliance with the SLFP and the Communist Party, which finally emerged with the signing of the Common Programme of the United Front in 1968. Abhayavardhana started The Nation as an English organ of the United Front, serving as its editor. When the United Front formed a government in 1970 Hector served as Chairman of the People's Bank under Dr. N. M. Perera, the Finance Minister. After the front broke up in 1975, he founded the Socialist Nation. He also served on the Educational Bureau of the LSSP and was a long standing member of the Politburo. In August 1992 Abhayavardhana, along with Vivienne Goonewardena and Bernard Soysa was a guest of honour at the 50th anniversary celebrations of the Quit India movement in New Delhi.
Шығармалары
Гектор Абаявардана, "Таңдалған жазбалар", Коломбо, Әлеуметтік ғалымдар қауымдастығы, 2001.
Hector Abhayavardhana, Selected Writings, Colombo, Social Scientists Association, 2001.