Хард шайқасы: Свяб соғысының бастауы

Кіріспе

Хард шайқасы – Швабия соғысындағы алғашқы ірі шайқас. Ол Рим императоры Максимилиан I мен Швейцария конфедерациясы арасында болды. Шайқас 1499 жылдың 20 ақпанында, суық және тұманды күні, негізінен Швабия округтерінен келген 10 мың императорлық әскер мен, көбінесе Рейслауфер деп аталатын швейцариялық әскерлер арасында өтті. Шайқас қазіргі Австрияның батыс бөлігінде, Констанц көлінің оңтүстік-шығыс бұрышының жанында, Брегенц қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен орналасқан. Императорлық әскер алдыңғы қарауылдарын Люстенау мен Хёхст қалалары арасында, көлдегі Хард қалашығының оңтүстігіне орналастырды. Шайқас күні таңертең императорлық алдыңғы гвардия швейцариялық әскердің оң жағалау бойымен шабуылдап келе жатқанын көріп, оларға шабуыл жасап, Хардқа қарай шегінуге мәжбүр етті. Швейцариялықтардың шабуылынан хабардар болған императорлық әскерлер Лаутерах қаласының жанында асыққан түрде ұрысқа дайындалып, артиллериясын орнатты. Ал Швейцарияның негізгі күштері шайқас алаңына жетіп, артиллерияның артықшылығын императорлық әскерге тигізбеу үшін шабуыл колонналарын шеберлікпен орналастырды. Екі әскердің де құрамында негізінен жаяу әскер болды, олардың көпшілігі спиес (пика) деп аталатын ұзын сүңгімен, ал кейбіреулері халберд деп аталатын сапты қарумен қаруланған. Олар тым терең жаяу әскер колонналарында орналастырылды. Бұл колонналардың маңында шағын топтар арбалеттермен немесе алғашқы оқ атар қарулармен – аркебуздармен шайқасты. Императорлық әскерде артиллерия және аз ғана бронели салт атты әскер болды, бірақ олардың ат үстінде немесе, әдеттегідей, жаяу әскер колонналары арасында жаяу шайқасқа түскені белгісіз. Швейцариялық шабуыл колонналары императорлық позицияға шабуылдады, императорлық артиллерияның қорғаныс отынан қиындық көріп, бірақ соғысқа адал болуларының арқасында шабуылды жалғастырды. Императорлық жаяу әскер колонналарымен соқтығысқан швейцариялықтар шваб әскерлерін тез арада дүрліксітіп, жеңіске жеткізді. Швабтар шегіне алмады, сондықтан швейцариялықтар қашқан әскерлерді өздерінің әдетінше қырғынға ұшыратты. Шваб әскерлері осы әдетті білгендіктен үрейге түсті. Кейбір императорлық әскерлер Брегенцке қашты, ал басқалары жақын жердегі үш кемеге отыруға тырысты, бірақ олар хаоста аударылып, суға батып, қашқан жаяу әскер мен салт аттылардың көпшілігі мерт болды. Ал басқалары жасырынған жерлерді іздеді, бірақ суыққа шыдамай, аяздан қаза тапты. Жеңімпаз швейцариялықтар тиянақты қуғын-сүргінге емес, тонауға көбірек мән берді (олардың тағы бір әдеті), бірақ шайқастың соңына қарай бірнеше мың швабтың денелері шайқас алаңында шашылып жатты және ақырында Хард шіркеуінен тыс жердегі жаппай қабірге қойылды.

The Battle of Hard was the first large scale battle in the Swabian War, waged between the Imperials under the Holy Roman Emperor Maximilian I and the Swiss Confederates. The battle was fought on 20 February 1499, a cold and foggy day, between 10,000 Imperial troops, mostly from the Swabian Circles, and a smaller number of Swiss troops, often called Reisläufer. The battle took place in the westernmost part of modern day Austria, in the vicinity of the southeast corner of Lake Constance, roughly southwest of the town of Bregenz. The Imperial army had deployed its advance guard between the towns of Lustenau and Höchst, south of the lake town of Hard. On the morning of the battle the Imperial advance guard discovered the advanced guard of the invading Swiss army marching down the right bank of the Rhine, attacked it, and caused it to recoil toward Hard. The surprised Imperials, alerted to the Swiss attack, hastily deployed themselves into battle order near the town of Lauterach and set up their artillery. The Swiss main body had meanwhile arrived in the area of battle, and skillfully deployed its attack columns so as to deny the Imperials the maximum benefit of their artillery superiority. Both armies were composed primarily of infantry, many of whom were armed with a very long spear called a spiess (pike), others with a polearm called a halberd. These would be deployed in very deep infantry combat columns. Smaller bodies of men would skirmish around these columns, firing with crossbows or primitive muzzle loading firearms called the arquebus. The Imperial army had an artillery train and a small force of armoured knights, although it is not known whether these fought on horseback, or, as was often their custom, on foot amongst the infantry pike columns. The Swiss attack columns precipitously attacked the Imperial positions, staggered under the weight of the defensive fire from the Imperial artillery, but, propelled forward by their serious warfighting ethos, kept up the assault. Colliding with the Imperial infantry columns, the Swiss rapidly threw the Swabian forces into disorder, then rout. The Swabians were unable to mount a fighting withdrawal, and as a result, many fleeing troops were massacred by the Swiss, as was their custom. The Swabian soldiers were aware of this custom, and a panic ensued. Some Imperial troops fled to Bregenz, others attempted to board three nearby ships, which overturned in the chaos and sank, drowning many of the fleeing infantry and knights. Others sought hiding places where they could, and, ill equipped to overnight in the prevailing terrible cold, died of exposure. Although the victorious Swiss performed at best a sloppy pursuit, focusing more on pillaging than on a systematic pursuit (another of their customs), by the end of the battle several thousand Swabian corpses nonetheless littered the battlefield, and were eventually buried in a mass grave outside the Chapel of Hard.