Кіріспе
2006 жылы Либерал-демократтар партиясының көшбасшысын сайлауда Сэр Мензис Кэмпбелл Ұлыбританиядағы үшінші ірі саяси партия – Либерал-демократтар партиясының басшысы ретінде Чарльз Кеннедидің орнын басуға сайланды. 2006 жылдың 5 қаңтарында оның басшылығы және жеке өмірі туралы ауқымды болжамдар тарағаннан кейін, партия басшысы Чарльз Кеннеди партия мүшелеріне оның басшылығын жалғастыру мәселесін шешуге мүмкіндік беру үшін көшбасшылыққа үміткерлерді тіркеуді жариялады. 2006 жылдың 7 қаңтарында көптеген белгілі Либерал-демократтардың, оның ішінде жиырма бес Парламент мүшесінің, егер ол өзінен бас тартпаса партияның алдыңғы қатардағы өкілдері болып қызмет етуден бас тартатындарын жариялағаннан кейін, Кеннеди партия басшысы лауазымынан дереу қанағаттануын мәлімдеді. Төрт үміткер сайлауға қатысуға ниет білдірді: сол кездегі уақытша көшбасшы Кэмпбелл, ішкі істер жөніндегі өкіл Марк Оутен, партия президенті Саймон Хьюз және Қаржы министрлігінің орынбасары Крис Хун. Оутен әріптестерінен қолдау таппады және екі күннен кейін еркек жыныстық қызметкермен қарым-қатынас жасағанын мойындап, сайлаудан бас тартты. Көшбасшылыққа үміткерлерді тіркеу 2006 жылдың 25 қаңтарында аяқталды, ал Кэмпбелл 2006 жылдың 2 наурызында бірінші кезектегі дауыстардың 45 пайызын алып, жеңімпаз деп жарияланды. Хьюз үшінші орын алғаннан кейін оның дауыстары есептен шығарылып, оның сайлаушыларының екінші таңдаулары саналғанда бұл көрсеткіш 58 пайызға жетті.
Нәтижелер
Бірінші турда кандидаттарға берілген дауыстар: % Сэр Мензис Кэмпбелл 23 264 44,7, Крис Хун 16 691 32,1, Саймон Хьюз 12 081 23,2. Дауыс беруге қатысқандардың саны: 52 036, бұл 72,2% құрайды. Екінші турда кандидаттарға берілген дауыстар: Сэр Мензис Кэмпбелл +6 433, жалпы 29 697 дауыс, бұл 57,1% құрайды; Крис Хун +4 937, жалпы 21 628 дауыс, бұл 41,6% құрайды; ауыстырылмаған дауыстар +711, жалпы 711 дауыс, бұл 1,4% құрайды. Ескерту: егер ауыстырылмаған дауыстар ескерілмесе, Кэмпбеллдың алған үлесі 57,9% болса, Хунның үлесі 42,1% құрайды. Саймон Хьюздің екінші таңдаулары келесідей таратылды: Кэмпбеллға 53,2%, Хунеға 40,9%, ал екінші таңдау берілмегендер (ауыстырылмаған) 5,9%.
Note: if non transferable votes are discounted, the percentage of the vote won by Campbell was 57.9% and that won by Huhne was 42.1%. Simon Hughes's second preferences split as follows: Campbell 53.2%, Huhne 40.9%, non transferable (i. e., no second preference given) 5.9%.
Чарльз Кеннедидің құлдырауы
2005 жылғы жалпы сайлаудан кейін Кеннедидің басшылығы либералды-демократтар 2003 жылы Иракқа жасалған шабуылдан кейін ресми оппозициядағы Консервативтік партия салыстырмалы түрде әлсіз болған және Лейбористік үкімет халық арасында беделсіз қалған кезде, олар одан да жақсы нәтижелерге қол жеткізе алатын еді деген пікірде болғандар тарапынан күшейген сынға ұшырады. 2005 жылдың соңында басшылыққа қатысты болжамдар қайта жаңғырды. 2005 жылдың желтоқсанында Дэвид Кэмерон Консервативтік партияның басшысы болып сайланғаннан кейін, Либералды-демократтардың жоғары лауазымды өкілдері Кеннедиге «көтеріліп, өзінің деңгейін арттыруы» немесе отставкаға кетуі керектігін айтты. Кеннедиге жасалған қысымға бірнеше мәселе себеп болды. Көптеген адамдар оның алкогольге байланысты проблемалары, оны шешу жолдары және бұл мәселелер оның жұмысына қалай әсер ететіні туралы алаңдады. Кеннедидің басшылық стилі – көшбасшы емес, төраға сияқты болуы сынға түсті. Партияның көптеген мүшелері Кеннеди партияның болашақ бағыты туралы пікір қақтығыстарын шеше алмады деп ойлады (әсіресе Кэмерон консерваторларды орталыққа жақындатқаннан кейін). Оның көптеген сыншылары партияның оң қанатынан шықты, олар Либералды-демократтардың, өздерінің пікірінше, жаңаруын қалады.
Соңғы апталар
2005 жылғы 13 желтоқсанда BBC-дің саяси редакторы Ник Робинсон Кеннедиге қарсы жасырын шаралар жүргізілгенін, оның партия мүшелері Кеннедидің "басшылықтың жетіспеушілігі" деп санайтынына наразы екенін мәлімдеді. "Кеннеди кетісі керек" петициясын "Либералды" журналы бастады, ол Либералды демократтармен ресми байланысы жоқ, бірақ либералдық идеяларды қолдайды, редакторы Либералды демократтардың белсенді мүшесі және көптеген жетекші Либералды демократтар депутаттарының мақалаларын жариялайды. 2005 жылдың соңына дейін бұл петицияға партияның 3300-ден астам мүшесі, оның ішінде 386 жергілікті кеңесші және екі депутат қол қойды, бірақ бұл көрсеткіштер тәуелсіз түрде расталмады. Либералды демократтардың депутаттары Кеннедидің басшылығын қабылдамайтын хатқа 23 қол қойды. Кейіннен Кеннедидің басшы ретіндегі жұмысына қанағаттанбаушылықтың көп бөлігі оның алкогольге байланысты проблемаларымен байланысты болды. 2006 жылғы 5 қаңтарда Кеннедиге ITN оның алкоголизмге емделгенін хабарлайтынын естітті және оқиғаны растайтын жеке мәлімдеме жасау үшін шұғыл баспасөз мәслихатын шақырды. Ол соңғы он сегіз айда ішімдік проблемасын шешуге тырысқанын, сондай-ақ кәсіби көмек алғанын айтты. Журналистерге оның әріптестері арасында оның басшылыққа лайықтылығы туралы туындаған сұрақтардың бір бөлігі ішімдік проблемасынан туындағанын, бірақ соңғы екі айда ол ішпегенін және билігіне қатысты мәселелерді біржола шешу үшін басшылыққа үміткерлерді іздейтінін мәлімдеді. Кейіннен ITN-нің ақпарының көзі оның бұрынғы баспасөз хатшысы, ITV News тілшісі Дейзи МакЭндрю болғаны анықталды. Кеннедидің мәлімдемесіне жауап ретінде оның алкогольге қатысты проблемаларының бар екенін бұрын жоққа шығарғанына назар аударылды. 2005 жылғы 18 желтоқсанда ITV1 телеарнасының Джонатан Димблби бағдарламасында "Ішімдікті тастау үшін күрестіңіз бе, медициналық көмекке мұқтаж болдыңыз ба?" деген сұраққа жауап бергенде, Кеннеди: "Жоқ, жоқ, жоқ, ондай мәселе жоқ. Шындығында, дәрігерім осы мерекелік кезеңде менің темекіні тастауымды қалайды және менің ойымша, ол дұрыс айтады" деді.
Отставка
Кеннедидің мойындауынан кейін 6 қаңтарда оған жиырма бес либерал-демократ депутатының хаты жеткізілді. Хатта қол қойғандар оның басшылығымен алдыңғы қатарда сөз сөйлемейтіндіктерін білдірді және 9 қаңтарға дейін шешім қабылдау үшін соңғы мерзім қойды, әйтпесе алдыңғы қатардағылар отставкаға кететінін айтты. Кеннеди The Independent газетіне берген сұхбатында отставкаға кету туралы шешімді "қызметтік міндеттерден жалтарғандық" деп сипаттағанына қарамастан, 6 қаңтарда көптеген жоғары лауазымды либерал-демократтар оның ұстанымының қанағаттандырмас екенін мәлімдеді. Сол кездегі Еуропалық парламенттегі либерал-демократтардың жетекшісі Крис Дэвис оны "өлідей қалған адам" деп сипаттады. BBC Newsnight бағдарламасы үшін жасалған сауалнамаға сәйкес, либерал-демократ депутаттарының жартысынан астамы оның отставкаға кетуі керек немесе оның ұстанымының қанағаттандырмас екенін ойлады, ал алпыс екі депутаттың тек он жетісі ғана оның қалуын қаласа, ал оның жиырма үш адамдық алдыңғы қатарының он бірі оның кетуін қалады. Оның кетуі керек деп ойлағандардың арасында оның Парламенттік жеке хатшысы қызметін атқарған Норман Лэмб пен Эндрю Джордж, сондай-ақ 1999 жылғы көшбасшылық науқанының төрағасы Мэтью Тейлор болды. 7 қаңтарда Кеннеди 15:00 GMT-де баспасөз мәслихатын өткізді, онда ол қатардағы мүшелерден алған қолдау хабарламаларына қуанғанын, бірақ депутаттарының сенімсіздігіне байланысты жалғастыра алмайтынын мәлімдеді. Ол көшбасшылық сайлауға түспейтінін және көшбасшы лауазымынан "бірден" қана бас тартатынын, ал жаңа көшбасшы сайланғанға дейін оның орнын уақытша көшбасшы Мензис Кэмпбелл атқаратынын айтты. Кеннедидің көшбасшылығы алты жылға созылды. Ол сондай-ақ отставкаға кету сөзінде алдыңғы қатарда қалуға ниеті жоқ екенін растады, жаңа көшбасшыға "артындағы" депутат ретінде адал болады деп уәде берді, бірақ партияда және саясатта белсенді болып қалуды қалайтынын айтты.
Конкурстың ережесі
Либерал-демократтардың барлық мүшелері арасында пошта арқылы дауыс беру өтті. Дауыс беру құқығы 25 қаңтарда партияның толық құқықты мүшесі болғандарға немесе осы күнден бастап үш ай ішінде мүшелік жарнасын төлеуге тиіс болғандарға ғана берілді. Дауыс беру "Балама дауыс беру" жүйесі бойынша жүргізілді, бұл "Бірыңғай ауыстырылатын дауыс беру" жүйесінің жеңімпазды анықтауға бағытталған түрі. Парламент депутаты болуға ниеттенгендер Парламенттік партияның 10% қолдауын, яғни сол кездегі Өкілдер палатасының жеті депутатын, сондай-ақ кем дегенде 20 сайлау округінен 200 партия мүшесінің қолдауын алуға тиіс болды. Алайда, депутаттар бірнеше үміткерді ұсынуға құқылы болды. Саймон Хьюз, партия президенті ретінде, Кеннедидің мәлімдемесінен кейін Channel 4 News телеарнасында сөйлеген сөзінде Федералды атқару комитетімен бірге 2006 жылдың мамыр айында Англияда өтетін жергілікті сайлаулардан кейін басшылық сайлауды кейінге қалдыру мүмкіндігін қарастыратынын айтты. Кеннеди отставкаға кеткеннен кейін де ол осы мүмкіндікті талқылай берді. Партияның Федералды атқару комитеті 2006 жылғы 9 қаңтарда кешке басшылық сайлауды талқылау үшін жиналды және ерте дауыс беруді қолдады.
Акцияның ашылуы
Кеннеди сайлауды жариялағанда, ешкім өзін кандидат ретінде жарияламады, бірнеше мүмкін үміткерлер оған қарсы тұрмайтындарын ашық айтты. Бірақ Кеннеди отставкаға келіп, сайыстан бас тартқаннан кейін бір сағат ішінде Мензис Кэмпбелл үміткер болу ниетін білдіріп, партияның ықпалды тұлғаларының қолдауын тез алды. Бастапқы болжамдар екі басқа фавориттің – Саймон Хьюз бен Марк Оутеннің позицияларына қатысты болды, екеуі де бастапқыда сайысқа қатысатынын айтудан жалтарды. Бұқаралық ақпарат құралдары назарға алған басқа кандидаттардың көпшілігі үміткер емес екендерін мәлімдеді. Бирмингем Ярдлиден депутат Джон Хеминг «таждың кигізілуін» болдырмау үшін үміткер болуды ойластырғанын айтты, бірақ кейін Кэмпбеллді қолдап, сайыстан шықты. Кеннедидің бас тартуынан кейін Парламенттік партия бәсекеден аулақ болу үшін бір ғана үміткерді іздей ме, әлде Марк Оутен бастапқыда ұсынғандай, көшбасшылық науқаны партия үшін пайдалы болар ма деген де пікірлер айтылды. Кэмпбелл тез арада бірлік кандидаты болуға ең лайықты адам ретінде көрінді. Кеннеди отставкаға кету сөзінде партия ішіндегі пікірталастарды тек сол және оң қанаттар арасындағы қарапайымдастыру деп сынағанмен, әрбір үміткер партияның бір бөлігінен қолдау тапты. Хьюз партияның сол қанатымен байланысты болды және әріптестерімен салыстырғанда белсенділер арасында танымал болды. Оутен партияның оң қанатымен, «Қызыл кітап» тобымен байланысты болды. Кэмпбелл орталықтан жақын деп есептелді, бірақ оң қанат өкілдері оны оларға жақын деп санады; ол 7 қаңтардағы кешке букмекерлердің сүйіктісі болды және сайыстың көп бөлігінде көшбасшылықты сақтап тұрды. Кэмпбелл жасы үлкен болғандықтан, ол келесі жалпы сайлаудан кейін лауазымнан кететін уақытша көшбасшы ретінде қарастырылды, бұл Парламенттік партияның жас және жаңа мүшелерінің көшбасшылық амбицияларына оңтайлы болар еді. Дэвид Кэмеронның консерваторлардың жетекшісі болып сайлануы Кэмпбеллдің жасына назар аударды: Кэмеронның әкесі болуға жеткілікті жас, ол қазіргі саясат үшін тым қарт па, әлде оның тәжірибесі Кэмеронға қарсы ыңғайлы айырмашылық бере ме? Науқанның басында тағы бір мәселе кандидаттардың Кеннедидің құлауына қаншалықты қатысқандығы болды. Кэмпбеллдің қолдаушылары оның билігін, тәжірибесін және партиядан тыс жерде де оның қаншалықты құрметтелгенін атап өтті. Ол партияны қиын кезеңнен шығаратын бірлік кандидаты ретінде сипатталды. Оның қарсыластары оның тәжірибесінің көбінесе сыртқы саясатта екенін, ал ішкі мәселелерде ол беймәлім екенін айтты. Бұл оның партияны нарықтық либералдық бағытта жетектейтінін білдірді, әсіресе оның қолдаушыларында Дэвид Лоус және Ник Клег сияқты партияның оң қанатынан белгілі тұлғалар бар екенін ескерсек. Оның қарсыластары Кеннеди отставкаға кеткенге дейін оны жеткілікті түрде қолдады ма деген күмәнділік білдірді. Хьюздің жақтастары оның парламенттік тәжірибесін (Кэмпбеллден бұрын депутат болғанын), харизмасын және екі жыл бұрын президенттік лауазымға партия мүшелерінің сауалнамасында (Лембит Опикке қарағанда) үлкен көпшілік дауысын алғанын атап өтті. Саясат тұрғысынан алғанда, Хьюз денсаулық сақтау және білім беруде нарықтың кез келген рөліне қарсы болды. Ол партияны жаңғырту туралы да айтты. Ол Лейбористік үкіметтің «аналық қамқорлық» көзқарасына шабуыл жасады. Бірақ букмекерлер Кэмпбелл мен Хьюзге одан артық үміткерлік танытты. Оутен аз қолдау алып, сайыстан шықты. 2005 жылдан бері депутат, ал одан бұрын алты жыл Еуропалық парламент мүшесі болған Крис Хуне, соңғы болып сайысқа қатысып, өзінің «жасыл» саясатын атап өтті. Ол көп ұзамай қолдау жинап, тікелей ставкаларда Оутенді басып өтті. Сайыстан бас тартқаннан кейін газет Оутеннің еркек жыныстық қызметкерге бірнеше рет барғанын жариялады. Оутен өзінің алдыңғы орындығынан кетті. Хьюз де алғашқыда жоққа шығарғаннан кейін, бұрын гомосексуалдық қатынастар жасағанын мойындауға мәжбүр болды.
Номинациялардың аяқталуынан дауыс берудің аяқталуына дейін
2006 жылдың 25 қаңтарында тіркеу аяқталғанда үш үміткер қалды: Кэмпбелл, Хьюз және Хуне. Науқанның басында, басшылық сайлауы партия ішіндегі әлеуметтік либералдар (Хьюзтің өкілдігімен) мен еркін нарық либералдарының (Оутеннің өкілдігімен) арасындағы пікір таластарын көрсетеді деп күтілген еді. Алайда, оқиғалар дамыған сайын, науқан жеке мәселелерге ауысты. Бұл тенденция Хьюз бұрын гомосексуалдық және гетеросексуалдық қарым-қатынастар болғанын мойындауға мәжбүр болғанда жалғасты, бұл бұрын өзінің гей еместігін жоққа шығарғаннан кейін болды. Хьюз сондай-ақ, 1983 жылғы Бермондси сайлауындағы гомофобиялық науқан элементтері үшін кешірім сұрады, ол оны Парламентке әкелді. 1983 жылғы сайлауда екінші орын алған Питер Тэтчелл Хьюздің кешірім сұрағанын жоғары бағалады және Либерал-демократтар партиясының мүшелеріне оған дауыс беруді ұсынды. Хьюзтің бәс тігу нарығындағы көрсеткіштері төмендеді. Партия мүшелеріне дауыс беру бюллетендері жіберілгеннен кейін, бірқатар сауалнамалар мен жартылай сауалнамалар Кэмпбелл мен Хуне арасындағы бәсекелестік күшейгенін көрсетті. Бұрын көп танылмаған Хуне жетекші үміткер ретінде көзге түскеннен кейін, бұқаралық ақпарат құралдары оған көбірек назар аудара бастады. Нәтиже жарияланар алдындағы соңғы күндері Кэмпбеллдің бәс тігу нарығындағы көрсеткіштері өсті. Нәтиже Кэмпбеллдің шешуші жеңісімен аяқталды. Кэмпбеллдің жеңісі оның Орынбасар басшы лауазымын бос қалдырды. 2006 жылғы Либерал-демократтар партиясының орынбасар басшы сайлауында оның орнына Винсент Кейбл келді.
Тірі тұру
2006 жылдың 25 қаңтарында тіркеу аяқталғанда, төмендегілер сәтті түрде ұсынылған болатын.