Кіріспе

Аналитикалық индукция – социологиядағы зерттеу стратегиясы, құбылыстардың түрлеріне себептік түсіндірмелерді жүйелі түрде әзірлеуге бағытталған. Оны алғаш рет 1934 жылы Флориан Знянецки сипаттады. Ол оны статистикалық талдауға тән санау индукциясымен салыстырды. Статистикалық талдау ықтималдық байланыстармен қанағаттанса, Знянецки ғылымның себептік заңдылықтарды ашумен айналысатынын, ал әлеуметтік ғылымда аналитикалық индукция осы заңдылықтарды ашу құралы екенін айтты. Аналитикалық индукция түсіндірілетін құбылыстың шағын саны жағдайларын зерттеуден басталады, ортақ факторларды көрсете алатын ұқсастықтарды іздейді. Гипотетикалық түсіндірме жасалғаннан кейін, басқа жағдайлар қарастырылады. Егер осы жағдайлардың кез келгені гипотезаға сәйкес келмесе, гипотеза осы уақытқа дейін зерттелген барлық жағдайлардың ерекшеліктеріне сәйкес келу үшін қайта формулировкаланады немесе түсіндірілетін құбылыс түрінің бастапқы анықтамасы, себептік біртекті санатты білдірмейтін болса, қайта анықталады. Аномалиялар тоқтағанша басқа жағдайлар зерттеледі. Бұл әдісті Альфред Линдесмит опиатқа тәуелділікті зерттеуде, ал Дональд Кресси қаржылық сенімге қиянат жасауды (парақорлықты) зерттеуде одан әрі жетілдіріп қолданды. Кейіннен Говард С. Беккер марихуана қолдануды зерттеуде қолданды. Бұл әдіс, әсіресе В. С. Робинсонның зерттеу нысанының пайда болуына қажетті, бірақ жеткілікті емес жағдайларды ғана анықтауға болатыны туралы аргументтерінен айтарлықтай сынға ұшырады. Бұл терминнің мағынасы әртүрлі жолдарда қолданылады, олардың кейбіреулері бастапқы мағынасымен байланысы жоқ. Ол басқа тәсілдермен, атап айтқанда, негізделген теориямен және сапалық салыстырмалы талдаумен ұқсастықтарға ие, бірақ маңызды айырмашылықтары бар. Аналитикалық индукцияның ең ерекше және маңызды ерекшелігі – түсіндірмелерді жасау процесінде түсіндірілетін нәрсенің бастапқы жіктелуін жетілдіру және дамыту қажеттілігін мойындауы.