Пушматаха (1824) – чоктоу басшысы, АҚШ-пен 1812 ж. соғыста одақтас болды. Жер мәселесімен Вашингтонда келіссөздер жүргізді, әскери салтанатпен жерленді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шоктау басшысы (1824 жылы қайтыс болды)
Choctaw chief (d. 1824)
Текумсе ұсынған одақ және қайта басып алу туралы ұсыныстарды қабылдамай, Пушматаха шоктау тайпасын 1812 жылғы соғыста АҚШ жағында шайқасуға жетектеді. Ол АҚШ-пен бірнеше шарттар жасасқан. 1824 жылы ол Вашингтонға Чоктау жерін одан әрі беруге қарсы федералды үкіметке петиция тапсыру үшін барды; ол Джон К. Калхунмен және Лафайет графымен кездесті, ал оның портреті Чарльз Бёрд Кинг салған суретке түсірілді. Ол астанада қайтыс болды және Вашингтондағы Конгресс зиратында толық әскери салтанатпен жерленді.
Rejecting the offers of alliance and reconquest proffered by Tecumseh, Pushmataha led the Choctaw to fight on the side of the United States in the War of 1812. He negotiated several treaties with the United States. In 1824, he traveled to Washington to petition the Federal government against further cessions of Choctaw land; he met with John C. Calhoun and Marquis de Lafayette, and his portrait was painted by Charles Bird King. He died in the capital city and was buried with full military honors in the Congressional Cemetery in Washington, D. C.
Атауы
Пушматахтың атының нақты мағынасы белгісіз, бірақ ғалымдар оның "аяқталу" немесе "соңғысы" деген ұғымды білдіретініне келіседі. Көптеген мүмкін этимологиялар ұсынылған: Апушаматахахуби: "өлімнің елшісі; әдепкі тілінде, оның мылтығы, томахогы немесе садағы соғыста да, аң аударуда да бірдей қауіпті". Пушматаха, "жауынгердің тағы аяқталды". Пушматаха, "Ол өзінің тайпасының барлық құрметін жеңіп алды". Апушиматаха, "Қорапта енді ештеңе жоқ".
The exact meaning of Pushmataha's name is unknown, though scholars agree that it suggests connotations of "ending". Many possible etymologies have been suggested:
Apushamatahahubi: "a messenger of death; literally one whose rifle, tomahawk, or bow is alike fatal in war or hunting." Pushmataha, "the warrior's seat is finished." Pushmataha, "He has won all the honors of his race." Apushimataha, "No more in the bag."
Ерте өмір
Пушматахтың ерте өмірі жеткілікті жазылмаған. Оның ата-анасы белгісіз, мүмкін көрші тайпа шабуылында қаза тапқан. Пушматах ешқашан өз ата-тегі туралы айтқан емес; оның тегі туралы аңыз бар:
Pushmataha's early life is poorly documented. His parents are unknown, possibly killed in a raid by a neighboring tribe. Pushmataha never spoke of his ancestors; a legend of his origin was told:
<blockquote>Бір кезде солтүстік аспанда кішкентай бұлт пайда болды. Ол қатты желден бұрын келді де, шоктау елін қараңғылыққа бөледі. Содан ашулы от ұшып шықты. Ол үлкен еменге тиіп, оның бұтақтары мен діңін жерге шашыратып жіберді. Сол жерден соғысқа толық дайын жауынгер пайда болды. Кейбір дереккөздерде оған ертеде "Бүркіт" деген жауынгерлік есім берілгені айтылады. Оның 1784 және 1789 жылдар аралығында Миссисипи өзенінен батысқа қарайғы Осаге және Каддо тайпаларымен болған соғыстарға қатысқаны жақсы расталған. Ол 1800 жылдардың басында басқа да қақтығыстарда жауынгер ретінде қызмет етті, сонда оның жауынгерлік беделі қалыптасты. Бұл қақтығыстар шоктаулардың киелі орны – Наних Вайя маңындағы елен аулау алқаптарының азаюына байланысты болды. Аймақта халық саны артып, еуропалықтармен тері саудасы үшін тайпалар арасындағы бәсекелестік зорлық-зомбылықты күшейтті. Шоктаулар басқа тайпалардың елен аулайтын дәстүрлі жерлеріне шабуыл жасады. Пушматахтың шабуылдары болашақта Арканзас және Оклахома штаттарына айналатын аумақтарға дейін жетті. Оның осы жерлер туралы тәжірибесі мен білімі АҚШ үкіметімен осы жерлерге қатысты келіссөздерде құнды болып табылды.
<blockquote>A little cloud was once seen in the northern sky. It came before a rushing wind, and covered the Choctaw country with darkness. Out of it flew an angry fire. It struck a large oak, and scattered its limbs and its trunk all along the ground, and from that spot sprung forth a warrior fully armed for war. Some sources report that he was given the early warrior name of "Eagle". Better attested is his participation in wars with the Osage and Caddo tribes west of the Mississippi River between 1784 and 1789. He served as a warrior in other conflicts into the first decade of the 1800s, and by then his reputation as a warrior was made. These conflicts were due to depletion of the traditional deer hunting grounds of the Choctaw around their holy site of Nanih Waiya. Population had increased in the area, and competition among tribes over the fur trade with Europeans exacerbated violent conflict. The Choctaw raided traditional hunting grounds of other tribes for deer. Pushmataha's raids extended into the territories that would become the states of Arkansas and Oklahoma. His experience and knowledge of the lands would prove invaluable for later negotiations with the US government for those same lands.
Алтықала ауданының басшысы
1800 жылға қарай Пушматах әскери және рухани көшбасшы ретінде танылды, және ол Чоктау тайпасының Окла Ханнали немесе Алты қалалар округінің мингосы (басшысы) болып таңдалды. (Чоктау тайпасының үш округінің бірі, ол олардың аумағының оңтүстік бөлігін, көбінесе Миссисипи штатында қамтыды). Оның өткір ойлау қабілеті, әзілқойлығы және көркем, шешен сөйлеуі кеңестерде оған жылдам даңқ әкелді. Сондай-ақ ол президенттігі кезінде Томас Джефферсонмен кездесті.
By 1800, Pushmataha was recognized as a military and spiritual leader, and he was chosen as the mingo (chief) of the Okla Hannali or Six Towns district of the Choctaw. (One of three in the Choctaw tribe, this covered the southern part of their territory, primarily in Mississippi). His sharp logic, humorous wit, and lyrical, eloquent speaking style quickly earned him renown in councils. and met Thomas Jefferson during his term as president.
1812 жылғы соғыс
Бұл ақ американдықтар бізге әділ айырбас береді, олардың киімдері, қарулары, құралдары, жабдықтары және басқа да шоктауларға қажет болған, бірақ өндірмейтін нәрселер. Олар біздің ауруларымызды емдеді, біздің қиын жағдайдағыларды киіндірді, аштарымызды тойдырды. Пушматаха, 1811 – Шоктау тарихымен бөлісу. 1811 жылдың басында Текумсе АҚШ отарлаушыларынан жерді қайтарып алу үшін британдықтардың қолдауына ие болды. Алты қала округінің басшысы ретінде Пушматаха мұндай жоспарға қарсы күресті, себебі шоктаулар мен олардың көршілері чикасаулар еуропалық американдықтармен әрқашан бейбітшілікте өмір сүрген, құнды білім мен технологияларды үйренген және адал қарым-қатынас пен әділ сауда алған. Соғыс басталғанда Пушматаха шоктауларды АҚШ-пен одақтастырды. Ол Форт-Мимс трагедиясынан кейін британиялық криктермен одақ құруға қарсы болды. Пушматаха шоктау жеріне оралып, 500 жауынгерден тұратын отряд жинады. Ол (полковник-лейтенант немесе бригада генералы ретінде) АҚШ армиясына Сент-Стефенс қаласында кірісті. Офицерлер мен олардың әйелдері Томбигби өзенінің бойымен серуендеп жүргенін көрген Пушматаха әйелін Сент-Стефенске шақырып, осы дәстүрге қатысты. Бригада генералы Фердинанд Клейборн басшылығымен Пушматаха және 150 шоктау жауынгері 1813 жылдың 23 желтоқсанында Кантачи немесе Эконочака деп те аталатын Кик күштеріне қарсы шабуылға қатысты. Делегация Натчез жолымен Нэшвиллге, содан кейін Лексингтон мен Мейсвиллге, Кентуккиге, Огайо өзені арқылы (шоунилер оны Спейлайвитейпи деп атаған) Огайо штатының Чиликоте қаласына (шоунилердің бұрынғы бас қаласы) және шығысқа қарай "Ұлттық тас жолмен" Вашингтон қаласына саяхаттауды жоспарлады. Ол былай деді: "[М]ен шындықты айта аламын, ешбір шоктав Құрама Штаттарға қарсы садағын тартқан емес. Менің халқым өз жерінен өте кішкентай қалғанша берді. Біз қиын жағдайдамыз." (Хьюит 1995:51–52)
"These white Americans give us fair exchange, their cloth, their guns, their tools, implements, and other things which the Choctaws need but do not make They doctored our sick; they clothed our suffering; they fed our hungry So in marked contrast with the experience of the Shawnees, it will be seen that the whites and Indians in this section are living on friendly and mutually beneficial terms." Pushmataha, 1811 – Sharing Choctaw History. Early in 1811, Tecumseh garnered support for his British backed attempt to recover lands from the United States settlers. As chief for the Six Towns district, Pushmataha strongly resisted such a plan, pointing out that the Choctaw and their neighbors the Chickasaw had always lived in peace with European Americans, had learned valuable skills and technologies, and had received honest treatment and fair trade. With the outbreak of war, Pushmataha led the Choctaw in alliance with the United States. He argued against the Creek alliance with Britain after the massacre at Fort Mims. Returning to Choctaw territory, Pushmataha raised a company of 500 warriors. He was commissioned (as either a lieutenant colonel or a brigadier general) in the United States Army at St. Stephens. After observing that the officers and their wives would promenade along the Tombigbee River, Pushmataha invited his wife to St. Stephens and took part in this custom. Under Brigadier General Ferdinand Claiborne, Pushmataha and 150 Choctaw warriors took part in an attack on Creek forces at the Battle of Holy Ground, also known as Kantachi or Econochaca, on December 23, 1813. The delegation planned to travel the Natchez Trace to Nashville, then to Lexington and Maysville, Kentucky; across the Ohio River (called the Spaylaywitheepi by the Shawnee) to Chillicothe, Ohio (former principal town of the Shawnee); and east along the "National Highway" to Washington City. He said, "[I] can say and tell the truth that no Choctaw ever drew his bow against the United States My nation has given of their country until it is very small. We are in trouble." (Hewitt 1995:51–52)
Вашингтонда Пушматаха Чарльз Бёрд Кингтің портреті үшін әскери формасында отырды; ол 1865 жылға дейін Смитсонов институтында ілінді. Алғашқы түпнұсқасы сол жылы өртенгенімен, көптеген көшірмелері жасалды. Бұл Пушматаханың ең танымал суреті болды. Басшы Пушматаха сонымен қатар Вашингтонға соңғы рет келген Лафайет маркграфымен кездесті. Пушматаха Лафайетті, шетелдік болғанымен, американдық істе жоғары даңққа ие болған, өзі де егде жастағы жауынгер ретінде құрметтеді.
While in Washington, Pushmataha sat in his Army uniform for a portrait by Charles Bird King; it hung in the Smithsonian Institution until 1865. While the original was destroyed by a fire that year, numerous prints had been made. It has become the most famous likeness of Pushmataha. Chief Pushmataha also met with the Marquis de Lafayette, who was visiting Washington, D. C., for the last time. Pushmataha hailed Lafayette as a fellow aged warrior who, though foreign, rose to high renown in the American cause.
Өлім және жерлеу
1824 жылдың желтоқсан айында Пушматах вирустық тыныс алу жолдары инфекциясына шалдықты, сол кезде оны круп деп атаған. Ол тез арада ауыр сырқаттанды және Эндрю Джексон оны көруге келді. Өлім төсегінде Пушматах ұлттық астананың өлуге қолайлы жер екенін айтты. Пушматахтың таңдаған көмекшісі де Вашингтондан қазіргі Миссисипи штатындағы чокто жерлеріне қайтып келе жатып кенеттен қайтыс болды. Пушматах оның қорымда толық әскери салтанатпен қош салынсын деп өтінді және оның мүліктеріне қатысты нақты нұсқаулар берді. Оның соңғы сөздері былай болды:
In December 1824, Pushmataha acquired a viral respiratory infection, then called the croup. He quickly became seriously ill and was visited by Andrew Jackson. On his deathbed, Pushmataha reflected that the national capital was a good place to die. Pushmataha's chosen assistant also happened to suddenly die on the return journey from Washington, D. C., to Choctaw lands in present day Mississippi. Pushmataha requested full military honors for his funeral, and gave specific instructions as to his effects. His last recorded words were these:
“Мен өле жатырмын, бірақ сендер біздің елге қайтасыңдар. Жолда гүлдерді көріп, құстардың әнін естисіңдер, бірақ Пушматах енді оларды көрмейтін де, естімейтін де. Үйге келгенде сендерден “Пушматах қайда?” деп сұрайды. Сонда сендер оларға “Ол жоқ” дейсіңдер. Олар сіздердің сөздеріңізді түн ортасындағы тыныш орманның ішіндегі алып еменнің құлауын естігендей естиді.” Пушматахтың ізбасары болды. 1825 жылдың маусымындағы хаттарда Таппенахома осы лауазымға тағайындалғаны көрсетілген. Бірнеше чокто тарихшылары Таппенахоманы 1827 жылдың 23 желтоқсанында 75 жасында қайтыс болған генерал Колибримен шатастырды. 1828 жылдың 28 қыркүйегінде Таппенахомадан келген хатта оның Пушматах екені айтылған. Осы кезде чокто ұлты Азамат соғысының алдында тұрды; Дэвид Фолсом қолдаған топ 1828 жылдың 11 қазанында Джон Гарлендті Таппенахоманың орнына сайлады.
<blockquote>I am about to die, but you will return to our country. As you go along the paths, you will see the flowers, and hear the birds sing; but Pushmataha will see and hear them no more. When you reach home they will ask you, 'Where is Pushmataha?' And you will say to them, 'He is no more.' They will hear your words as they do the fall of the great oak in the stillness of the midnight woods. is shown to have succeeded Pushmataha. Correspondence dated June 1825 lists Tappenahoma in this position. Several Choctaw histories have confused Tappenahoma with General Hummingbird, who died at the age of 75 on December 23, 1827. A letter dated September 28, 1828, from Tappenahoma mentions his Uncle Pushmataha. The Choctaw nation at this time was on the point of Civil War; the faction supported by David Folsom elected John Garland to replace Tappenahoma by October 11, 1828.