Солтүстік Қазақстан облысы: тарихы мен географиясы
North Kazakhstan Region
Солтүстік Қазақстан облысы: халқы, астанасы Петропавл, тарихы, 19 ғасырдағы этностық құрамы, украиндардың қоныстануы. Қазақстан аймақтары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Қазақстан облысы (Северо-Казахстанская область) – Қазақстанның 539 111 тұрғыны бар аймағы. Оның орталығы Петропавл қаласы, онда 193 300 адам тұрады.
Region of Kazakhstan
North Kazakhstan Region (; Северо Казахстанская область) is a region of Kazakhstan, with a population of 539,111. Its capital is Petropavl, with a population of 193,300 people.
Тарих
XIX ғасырда аймақта Арғын, Керей және Қыпшақ сияқты бірнеше Орта жүз тайпалары мекен еткен. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Сибір темір жолының салынуы мен Столыпин аграрлық реформасының нәтижесінде аймақта ірі қоныс аударулар болды. Осының салдарынан украиндықтар Қазақстанның солтүстік өңірлерінде басым халыққа айналып, бұл аймақ "Сұр тілім" деп аталды. XX ғасырдың басында Солтүстік Қазақстан облысы Қырғыз Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасының (КСРО) Ақмола облысының орталығы болды. Осы кезеңде Батыс Сібірдегі ірі большевиктерге қарсы қарулы көтеріліс қызылдар тарапынан басып жаныштырылды. Солтүстік Қазақстан облысы 1936 жылы Қарағанды облысының солтүстік аймақтары мен Қарқаралы ауданынан ресми түрде құрылды. 1939 жылы Степняк қаласы мен 11 оңтүстік аудан жаңа құрылған Ақмола облысына өткізілді. 1966 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Ленин орденімен марапатталды. 1997 жылғы әкімшілік-аумақтық реформа нәтижесінде таратылған Көкшетау облысының бірнеше аудандары, қазақ халқының көп бөлігі тұратын, Солтүстік Қазақстан облысына қосылды. Аймақтың құрамына Аққайың, Есіл, Жамбыл, Булаев және Тимирязев сияқты қазіргі аудандар кірді, онда орыс халқы әлі де басымдық құрады.
During the 19th century, the territory of the region was home to several Middle Zhuz tribes, including Argyns, Kerei, and Kypshak. During the late 19th and early 20th centuries, the region underwent significant resettlement as a result of the opening of the Siberian railway and the Stolypin agrarian reform. As a result, Ukrainians became the majority population in the northern regions of Kazakhstan and the area was referred to as the "Grey Wedge." In the early 20th century, the North Kazakhstan region was the center of the Akmola province of the Kirghiz Autonomous Soviet Socialist Republic (ASSR). The West Siberian uprising, a large anti Bolshevik armed uprising, was suppressed by the Reds during this time. The North Kazakhstan region was officially formed from the northern regions of the Karaganda region and the Karkaralinsky district in 1936. In 1939, the city of Stepnyak and 11 southern districts were ceded to the newly formed Akmola region. In 1966, the North Kazakhstan region was awarded the Order of Lenin. The administrative territorial reform of 1997 resulted in the inclusion of several districts of the abolished Kokchetav region into the North Kazakhstan region, which had a large proportion of the Kazakh population. The region's structure included modern districts such as Akkayynsky, Esilsky, Zhambylsky, Bulaevsky, and Timiryazevsky, among others, in which the Russian population was predominantly still living.
География
Облыс солтүстігінде Ресеймен (Омск облысы, Курган облысы және Тюмен облысы) шектеседі, сондай-ақ Қазақстанның басқа үш облысымен де шектеседі: оңтүстікте Ақмола облысы, шығыста Павлодар облысы және батыста Қостанай облысы. Облыстың аумағы – , бұл оны Қазақстанның төртінші кіші облысы етеді. Көкшетау төбелері оңтүстік бөлігімен созылып жатыр, солтүстігі Батыс Сібір жазығымен шектеледі. Ишим (Есіл) өзені, Ертіс өзенінің саласы, Қарағанды облысынан Ресейге қарай Солтүстік Қазақстан облысы арқылы ағып өтеді. Силети өзені де осы өңірден ағып өтеді.
The region borders Russia (Omsk Oblast, Kurgan Oblast and Tyumen Oblast) to the north, and also borders three other Kazakhstan regions: Akmola Region to the south, Pavlodar Region to the east and Kostanay Region to the west. The area of the region is , making it the fourth smallest of all the regions of Kazakhstan. The Kokshetau Hills stretch along the southern part, limited to the north by the West Siberian Plain. The Ishim (Esil) River, a tributary of the Irtysh River, flows from Karagandy Region to Russia through North Kazakhstan Region. The Sileti river also flows through the region.
Этностық топтар
Этникалық топ2021Жылғы халық саны %Орыстар240,56744.48Қазақтар203,17637.57Украиндықтар29,9505.54Немістер22,2074.11Татарлар12,0992.24Поляктар11,3182.09Белорустар6,8051.26Әзірбайжандықтар1,7210.32Басқа ұлты немесе көрсетілмегендер13,0332.41Барлығы540,786100%
Ethnic Group2021Population %Russians240,56744.48Kazakhs203,17637.57Ukrainians29,9505.54Germans22,2074.11Tatars12,0992.24Poles11,3182.09Belarusians6,8051.26Azeris1,7210.32Other Ethnicity or Not Stated13,0332.41Total540,786100%
Спорт
Облыстық банди командасы 2016 жылы ұлттық чемпионатта өнер көрсетті.
The regional bandy team took part in the national championship in 2016.