Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Януш Казимеж Заводный (11 желтоқсан 1921 – 8 сәуір 2012) – поляк-американдық тарихшы, саясаттанушы, Екінші дүниежүзілік соғыстағы солдат және Польшаның астыртын мемлекетінің қарсыласы.
Janusz Kazimierz Zawodny (11 December 1921 – 8 April 2012) was a Polish American historian, political scientist, and World War II soldier and resistance fighter of the Polish Underground State.
Өмір
Заводный Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде поляк армиясында, бастапқыда Польшаға басып кіру кезінде, содан кейін жер астындағы «Отан армиясы» қарсылық қозғалысында күресті. Ол 1944 жылғы қыркүйек науқанында Варшава көтерілісіне екінші лейтенант ретінде қатысты, алдымен ZWZ (Związek Walki Zbrojnej), содан кейін AK (Armia Krajowa) әскерінің құрамында. Варшава көтерілісінде ол АК «Лукаширский» батальонының взвод командирі болды, кейіннен «Пайн» тобының Ескі қаладағы «Кост» ротасының командирін алмастырды. Ваффен-СС әскерлерімен көшедегі шайқаста ол екі рет жараланды: бір рет қолға автоматтан жақыннан оқ тиді, ал екінші рет, жараланғаннан кейін, ол өзімен бірге жасырынып отырған бекініске лақтырылған неміс гранатасын кері лақтырып жіберді, сол кезде оның бетіне және құлағына сынықтар тиді. Көтерілістен кейін ол тұтқындалды және 1944 жылдың сәуірінен бері Гестапо іздеп жүрген «Турчик» деген атпен Офлаг VII А Мурнаудағы соғыс тұтқыны лагеріне жабылды. Мурнаудан босатылғаннан кейін ол Италиядағы Екінші поляк армия корпусына қосылды, онда 12-ші Подольск улан полкінің ауыр бронетехникалық батальонына қолбасшылық етті. Соғыстан кейін (1945–1948) ол Польшаның екінші корпусында әскери қызметін жалғастырды. Кеңес Одағы елді бақылауға алып, Польша Халық Республикасын құрғаннан кейін, ол шетелде қалуға шешім қабылдады және АҚШ-қа эмиграциялады, соңында 2012 жылы қайтыс болғанға дейін Вашингтон штатында тұрды. Ол Айова университетінде оқыды және 1955 жылы Стэнфорд университетінде философия докторы ғылымын қорғады. Кейіннен ол Принстон университетінде, Пенсильвания университетінде, Сент-Энтони колледжінде (Оксфорд университеті), Клермонт аспирантурасында және Помона колледжінде оқытумен айналысты. Ол Принстон жоғары оқу орнының мүшесі (1971–1972 жж.); Гарвард университетінің халықаралық қатынастар орталығының ғылыми қызметкері (1968 ж.); Минез-құлық ғылымдарының жоғары оқу орталығының мүшесі, Стэнфорд (1961–1962 жж.); Форд қорының стипендиаты (1956, 1958–1959, 1968–1969 жж.); Чикаго университетінің әлеуметтік және мінез-құлық патологиясы институтының мүшесі; Кембридж қаласындағы Тюфтс университетінің Флетчер құқық және дипломатия мектебінің Сыртқы саясатты талдау институтының консультанты болды. Сонымен қатар, ол Картер және Рейган әкімшіліктері үшін Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің кеңесшісі қызметін атқарды (1979–1984 жж.).
Zawodny fought in the Polish Army during World War II, initially during the Invasion of Poland, then with the underground Home Army resistance movement. He took part as a second lieutenant in the 1944 Warsaw uprising during the September campaign, first a soldier of the ZWZ (Związek Walki Zbrojnej), then the AK (Armia Krajowa). In the Warsaw Uprising he was a platoon commander of a battalion AK "Lukasiriski", and later replaced the commander of the companies "Cost" in the group the "Pine" at the Old Town. In the street fighting against Waffen SS troops, he was twice wounded: once in the hand by submachine gun fire at point blank range, and once to his face and ear by schrapnel after he recovered, and threw back, a live German grenade that was tossed into the bunker he and his men were sheltering in. After the uprising, he was captured and became a prisoner of war in Oflag VII A Murnau under a different name, "Turczyk", as he was wanted by the Gestapo beginning in April 1944. After liberation from Murnau, he joined the Second Polish Army Corps in Italy, where he commanded a battalion of heavy armored cars in the 12th Podolian Uhlan Regiment. After the war (1945–48), he continued his military service with Polish Second Corps. When the Soviet Union took control of the country, creating the People's Republic of Poland, he decided to stay abroad and emigrated to the United States, ultimately residing in Washington state until his death in 2012. He studied at the University of Iowa and earned his PhD in 1955 at Stanford University. He went on to teach at Princeton University, University of Pennsylvania, St Antony's College (Oxford University), Claremont Graduate University and Pomona College. He was a member of the Institute for Advanced Study Princeton (1971–72); Research Associate, Harvard University Center for International Affairs (1968); Fellow, Center for Advanced Study in the Behavioral Sciences, Stanford (1961–62); Fellow (Faculty), Ford Foundation (1956, 1958–59, 1968–69); Fellow, Institute for Social & Behavioral Pathology, University of Chicago; Consultant, Institute for Foreign Policy Analysis, The Fletcher School of Law & Diplomacy, Tufts University, Cambridge. He also served as an advisor to the National Security Council (1979–84) for the Carter and Reagan presidential administrations.