Батыс Аустралияның Йинггарда тілі – жоғалуға ұшыраған байырғы тіл. Жаңғырту жұмыстары жүріп жатыр. Тілдің тарихы, жазба нұсқалары мен басқа тілдермен байланысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Австралияның абориген тілі
Aboriginal language of Western Australia
Yinggarda тілі (сондай-ақ Yingkarta және Inggarda деп те жазылады) – Австралияның абориген тілі. Бұл тіл жойылу қаупі астында, бірақ оны жаңғырту жөнінде жұмыстар жүргізілуде.
The Yinggarda language (also written Yingkarta and Inggarda) is an Australian Aboriginal language. It is an endangered language, but efforts at language revival are being made.
Атауы
"Йинггарда" сөзі әртүрліше жазылған, кейбір тіл білімі мамандары (Денч сияқты) оны "Йингкарта" деп жазады.
"Yinggarda" has been spelt in a number of ways, some linguists (including Dench) writing it as "Yingkarta".
Жіктеу
Бұл пама-ньюнган тілдері отбасының карту тілдерінің бірі. "Этнолог" Ингарданы Пулиниямен бірдей санайды, бірақ осы байланыстың негізі белгісіз, себебі "Пулиния" атауын жазған Уилфрид Дуглас оны ескі Джеральдтон тілінің атауы деп сипаттаған. Расталмаған Майя (Мая) тілі Ингардаға ұқсас болған және мүмкін, оның бір диалектісі болған.
It is one of the Kartu languages of the Pama–Nyungan family. The Ethnologue equates Yinggarda with Pulinya but it is unclear what the basis is for this connection as Wilfrid Douglas, who recorded the name 'Pulinya,' described it as a name for the old Geraldton language. Unattested Maya (Maia) is reported to have been "like" Yinggarda and may have been a dialect.
Өңір
Ингарда елі Батыс Австралияның орталық-батыс жағалауындағы Карнарвон маңында орналасқан және ішкі аймаққа қарай Гаскойн қиылысына дейін, ал оңтүстікке қарай Вурамель өзенінің аузына дейін созылады.
Yinggarda country is around Carnarvon, on the central western coast of Western Australia, and extends inland to near Gascoyne Junction and south to around the mouth of the Wooramel River.
Тілдерді жаңғырту
1992 жылы Питер К. Остиннің «Йинггарда сөздігі» жарық көрді. 1998 жылы Алан Денч грамматиканың эскизін жазды, ол соңғы сөйлеушілердің бірімен жұмыс істеді және зерттеулерін көбінесе 1970 және 1980 жылдары жүргізді. Ямаджи тіл орталығы, қазір Ирра Ванга тіл орталығы, 1993 жылдан бері Йинггарда тілімен жұмысты жалғастырып келеді.
A dictionary of Yinggarda by Peter K. Austin was published in 1992. A sketch grammar was written by Alan Dench in 1998, who worked with some of the last speakers and carried out his research mainly in the 1970s and 1980s. The Yamaji Language Centre, now the Irra Wangga Language Centre, has been continuing to work on the Yinggarda language since 1993.
2020 жылға қарай Йинггарда тілі, First Languages Australia ұйымы жүзеге асырып, Коммуникация және өнер департаменті қаржылай қолдайтын «Басым тілдерді қолдау жобасы» аясында басымдық берілген 20 тілдің бірі болып табылады. Жобаның мақсаты – «әзірге аз немесе мүлдем құжатталмаған, бұрын жазбалары жасалмаған, бірақ әлі де сөйлеп тұрған, аса қауіпті жағдайдағы тілдерді анықтау және құжаттау».
as of 2020, Yinggarda is one of 20 languages prioritised as part of the Priority Languages Support Project, being undertaken by First Languages Australia and funded by the Department of Communications and the Arts. The project aims to "identify and document critically endangered languages — those languages for which little or no documentation exists, where no recordings have previously been made, but where there are living speakers".