Кіріспе
Оптикалық диск авторлық бағдарламалық жасақтама
cdrtools (бұрын cdrecord деп аталған) – еркін бағдарламалық жасақтама/ашық кодты компьютерлік бағдарламалардың тәуелсіз жобаларының жиынтығы. Бұл жобаны Йорг Шиллинг жиырма жылдан астам уақыт бойы басқарды, ол 2021 жылдың 10 қазанында қайтыс болды. Кейбір лицензиялық мәселелерге байланысты cdrtools-тің ескі нұсқасынан жасалған cdrkit деп аталатын Debian-ның өзгертілген нұсқасы да бар.
Шығуы және атауының өзгеруі
cdrtools-тің алғашқы шығарылымдары cdrecord деп аталды, себебі олар тек cdrecord құралын және бірнеше қосалқы құралдарды қамтыды, бірақ mkisofs немесе cdda2wav кірмейтін. 1993 жылы Эрик Янгдейл Yggdrasil Linux үшін жасаған mkisofs-тің көшірмесі 1997 жылы қосылды. 1998 жылы Хейко Эйссфельдт жасаған cdda2wav-тың тәжірибелік нұсқасының көшірмесі пайда болды.
1999 жылы жоба өз атауын cdrtools деп өзгертіп, ол құралдар жинағына айналғандығын көрсете бастады.
DVD және Blu-ray дисктерін жазуды қолдау
1998 жылдың басында Еуропалық Оңтүстік обсерваториясының дерек сақтаушыларының өтініші бойынша cdrecord бағдарламасында DVD жазуды қолдау (cdrecord ProDVD) жұмысы басталды. Бірақ, қажетті ақпаратты жария етуға рұқсат жолмағандықтан және DVD жазғыштары жалпы қолданысқа енбегендіктен, ол бастапқы кодқа қосылмады. 2002 жылы Йорг Шиллинг ProDVD жабық кодты cdrecord нұсқасының тегін лицензиялық кілттерін білім беру және ғылыми зерттеу мақсатында, кейін жеке пайдалану үшін де ұсынды. 2006 жылдың 15 мамырында лицензия CDDL-ге ауыстырылғаннан кейін 2.01.01a09 нұсқасындағы ашық кодты бағдарламаға DVD жазуды қолдау қосылды, соның арқасында лицензиялық кілт алу қажеттігі жойылды. Blu-ray дискілерін қолдау 2007 жылдан бастап енгізілді. 2001 жылы ашық кодты DVD жазуды қолдаудың болмауы пошта тізімдерінде қызу пікірталас тудырды, ал Redhat-та dvdrecord болды.
Жабдықтарға қол жеткізу даулары
cdrkit және libburnia жабдыққа қол жеткізу үшін құрылғы файлдарын пайдаланса, cdrtools басқа әдіс – CAM (Common Access Method) қолданады. Бұл әдіс көптеген операциялық жүйелерде қол жетімді, соның ішінде құрылғы файлдары жоқ немесе тек ядроға ғана қол жеткізуге рұқсат беретін жүйелерде де. Осы айырмашылық пікір таласына себеп болды: кейбір Linux қолданушылары cdrtools қолданатын әдіс тиімді емес деп санайды, ал басқалары cdrtools қолданушыларына қолданылған әдіс туралы білудің қажеті жоқ екенін айтады. cdrtools-та оптикалық дискілерді (мысалы, CD, DVD және Blu-ray дискілер) жазу SCSI интерфейсі арқылы жүзеге асырылады. Егер жүйеде бірнеше жазу құрылғысы болса, қолданушылар SCSI құрылғысын көрсетуі керек (ол scsibus, target және lun сандарының үштігімен анықталады). Бірақ бір ғана жазу құрылғысы бар жүйелерде SCSI құрылғысын көрсетудің қажеті жоқ, себебі cdrtools оны өзі таба алады. 2002 жылға қарай ATAPI интерфейсін қолданатын жағылғыштардың саны артты. Linux 2.6 пайдаланушыларға UNIX құрылғы жолынан (/dev/hdX) құрылғының SCSI ID-ін анықтауға мүмкіндік берді, сондай-ақ cdrecord үшін жағылғыш құрылғыны анықтауды жеңілдететін жаңарту шықты, ол пайдаланушыға /dev/hdX құрылғысының атын көрсетуге (немесе тіпті /dev/cdrw сияқты udev басқаратын сілтемеге автоматты түрде ауысуға) рұқсат берді. Дегенмен, Шиллинг бұл тәсілді де, Linux дистрибутивтерінде қолданылатын басқа да өзгерістерді де қабылдамады, себебі ол бағдарламалық жасақтаманы күрделендіріп, басқа UNIX жүйелерінде қолдану мүмкіндігін төмендетеді, өйткені бұл функция басқа UNIX жүйелерінде қол жетімді емес. Бұл сандардың бірегей болмауына себебі, Linux жүйесінде udev басқаруында болуы. Торвальдс cdrecord-тың үйлесімділігін сақтау үшін ioctl-дер сақталғанын және олардың мағыналы мән қайтармайтынын атап өтті.
Schily-Tools құралына кіру
Cdrtools – бұл Jörg Schilling құралдары жиынтығының бір бөлігі, Schily Tools, бастапқыда SourceForge платформасында таралған. Schilling 2017 жылы 3.02a9 нұсқасымен cdrtools-тың альфа және тұрақты тармақтарын жаңартуды тоқтатты; 3.02a10 және одан жоғары нұсқалар тек schilytools бастапқы пакетінде ғана бар. "Schily" құралдар жиынтығы – Жорг Шиллинг жазған немесе басқаратын құралдардың жиынтығы. Оған келесі бағдарламалар кіреді: cdrecord, cdda2wav, readcd, mkisofs, smake, bsh, btcflash, calc, calltree, change, compare, count, devdump, SunPro Make негізіндегі dmake, hdump, isodebug, isodump, isoinfo, isovfy, label, mt, obosh, od, p, POSIX patch, pbosh, sccs, scgcheck, scpio, sdd, sfind, sformat, smake, sh/bosh (Bourne sh), star, star sym, strar, suntar, gnutar, tartest, termcap және ved. Жорг Шиллингтің өзі шығарған Schily Tools-тың соңғы нұсқасы – 2021 жылдың 18 қыркүйегіндегі шығарылым. Оның қайтысынан кейін Schily Tools-ты волонтерлер тобы дамытуды қолға алды. SourceForge-та орналастырудың орнына, ол коммерциялық емес Codeberg платформасында орналасқан. Оның есімін құрметтеу үшін оның cdrtools-тың соңғы нұсқасы 3.02a10 (мұндағы "a" бағдарламалық қамтамасы семантикалық жағынан альфа екенін көрсетеді) жаңа тұрақты 3.02 нұсқасы деп жарияланды, онда маңызды өзгерістер енгізілген жоқ.
Нұсқалар тарихы
+ cdrtools нұсқасы тарихы Жоба атауы Алдын ала шығарылымдар Тұрақты шығарылымдар Ескертпелер алғашқы соңғы нұсқасы күні cdrecord 1.00 1996 02 04 1.01 1996 10 04 1.02 1996 12 20 1.03 1997 05 16 1.04 1997 05 23 1.5a1 1.5a9 1.05 1997 09 15 1.6a01 1.6a15 1.06 1998 04 18 1.6.1a1 1.6.1a7 1.06.1 1998 10 19 1.8a01 1.8a40 1.08 2000 01 28 1.8.1a01 1.8.1a09 1.08.1 2000 04 27 1.9a01 1.9a05 1.09 2000 07 20 cdrtools 1.10a01 1.10a19 1.10 2001 04 22 1.11a01 2.0pre1 1.11a40 2.0pre3 2.00 2002 12 25 2002 жылдың шілдесінен бастап DVD бейнелеуін қолдау көрсетілді. 2.00.3 2003 05 28 2.01a01 2.01a38 2.01 2004 09 09 Бұл серия GPL лицензиясы бойынша соңғы нұсқа болды және cdrkit түйінді нұсқасының негізі ретінде пайдаланылды. 2.01.01a01 2.01.01a80 3.00 2010 06 02 2006 жылдың мамыр айында cdrtools құралдарының көп бөлігі CDDL лицензиясына ауыстырылды. 3.01a01 3.01a31 3.01