Кіріспе
HyTelnet (кейде Hytelnet немесе HYTELNET деп жазылады) – Дүниежүзілік желі пайда болуға дейін қолжетімді түрлі Telnet негізіндегі ақпараттық ресурстар үшін әмбебап немесе, кемінде, қарапайым интерфейс жасауға жасалған алғашқы әрекет. Оны алғаш рет 1990 жылы Питер Скотт, сол кезде Канаданың Саскатун қаласындағы Саскачеван университетінде жұмыс істеген кезде әзірледі. Эрл Фогель жазған клиенттік бағдарламаны пайдаланып, HyTelnet пайдаланушыларына Telnet негізіндегі ресурстардың каталогын қарауға және оларға салыстырмалы түрде біркелкі қол жеткізуге мүмкіндік беретін қарапайым терминалға негізделген графикалық интерфейсті ұсынды. Желідегі көмек қолжетімді болды, ал сайттар жүктеп ала алатын деректер базасы жиі жаңартылып тұрды. HyTelnet-тің басты кемшілігі – оның орталықтандырылмауы, яғни әр HyTelnet орнатылымы бас каталогтың жеке данасын пайдаланды. Бұл бастапқыда пайдалы болды, себебі орталық серверге тәуелділікті болдырмады, бірақ HyTelnet пайдаланушысының тәжірибесі әртүрлі болуы мүмкін, өйткені жергілікті орнатылымдарда клиенттің бірдей нұсқасы болмауы немесе деректердің ескіргені мүмкін. Көптеген мекемелердің Интернетке үздіріссіз қол жеткізімі бар болған кезде бұл үлкен мәселеге айналды. Соңында, Дүниежүзілік желі кеңінен таралғанда, HyTelnet көрсеткен көптеген қызметтер біртіндеп тоқтатылды, оның маңыздылығы азайды. HyTelnet дерекқорының соңғы жаңартуы 1997 жылы жасалды.
HyTelnet (sometimes rendered Hytelnet or HYTELNET) was an early attempt to create a universal or at least simpler interface for the various Telnet based information resources available before the World Wide Web. It was first developed in 1990 by Peter Scott, then at the University of Saskatchewan in Saskatoon, Canada. Using a client written by Earl Fogel, HyTelnet offered its users a primitive terminal based GUI that allowed them to browse a directory of Telnet based resources and then access them in a relatively standardized manner. On line help was available, and there were frequent updates made available to its database which sites could download. HyTelnet's chief inadequacy was that it was not centralized, i. e., every HyTelnet installation used its own separate copy of the master directory. While beneficial early on, as it ensured no dependence on a central server, HyTelnet's user experience could vary widely as local installations might not have the same version of the client or might have obsolete information. This became a greater liability as more institutions had reliable, "always on" Internet access. Finally, when the World Wide Web gained pre eminence, many of the services that HyTelnet pointed to were gradually retired, increasingly limiting its relevance. HyTelnet's final database update was in 1997.
Қазіргі заманғы іске асыру
HyTelnet клиенті енді қолдау көрсетілмейді, бірақ бірнеше веб-базалық қайта құрулар бар. HYTELNET әлемдік желіде (World Wide Web) әдепкі бойынша ресми нұсқа болып табылады, себебі ол Питер Скотттың (алғашқы автор) өзінің «Солтүстік жарық» интернет-сайтында жасаған жұмысы. Бұл кез келген веб-браузерге сәйкес келетін HTML файлдарына ауыстырылған HyTelnet дерекқорының қарапайым реконструкциясы. Сондай-ақ, қарапайым іздеу мүмкіндігі де бар. Floodgap Hytelnet HTTP Museum Gateway – бұл веб-браузерде HyTelnet көрінісі мен сезімін имитациялауға тырысатын, пропорционалды емес шрифттер мен ұқсас навигация стилін пайдаланатын нұсқа (қазір браузерде жұмыс істейтіндіктен, басу арқылы таңдау мүмкіндігі бар). Ол JavaScript арқылы тәжірибені сәл жақсартады, сонымен қатар ескі браузерлерге арналған нұсқаларды және ескі интерфейсті ең жақсы симуляциялайтын «ультра классикалық» көріністі ұсынады. Бұдан басқа, қарапайым іздеу мүмкіндігі де бар. Алғашқы HyTelnet-тен айырмашылығы, бұл нұсқауда алыс хосттарды тексеруге тырысады және олардың дерекқорына веб-базалық баламаларды ұсынады.