Ауа Кейта: Мали тәуелсіздігі үшін күрескен белгілі қатын-қыз

Кіріспе

Ауа Кеита (12 шілде 1912, Бамако, Француз Суданы – 7 мамыр 1980, Бамако, Мали) – Мали тәуелсіздік күрескері, саясаткер және жазушы.

Өмірбаян

Ол Бамакода, сол кездегі Француз Суданында дүниеге келген. Оның әкесі Карамго Кеита Гвинеядан шыққан, Бірінші дүниежүзілік соғыста соғысқан және колониялық гигиена қызметінің мүшесі болған. Оның анасы Мириам Кулибали Пил Сүйегі Жағалауынан шыққан. 1923 жылы әкесі Ауаны анасының қарсылығына қарамастан Бамакодағы алғашқы қыздар мектебіне жіберді. Ол отаршылдыққа қарсы белсенділігі үшін жазаланып, 1950 жылы Гао және 1950 жылдардың ортасында Нара сияқты шалғай жерлерге тағайындалды. 1951 жылы ол француз азаматтығынан бас тартып, 1951 жылғы француз сайлауында РДА үшін науқан жүргізді, партия үш парламенттік орынға ие болды. РДА билік басында тұрғанда, ол оның қатарларында жоғары көтерілді. 1958 жылдың қыркүйегінде ол РДА-ның атқарушы органы - Ұлттық саяси бюросына сайланды. 1959 жылы Сикассодан парламентке сайланды. Сондай-ақ, ол Судан Республикасының (Малидің алғашқы атауы) конституциясын әзірлеуге жауапты комитеттің мүшесі болып тағайындалды. Ол Франкофондық Батыс Африка елдерінің Ұлттық заң шығарушы жиналысына сайланған алғашқы әйел болды. Мали 1960 жылы тәуелсіздік алды. Сол жылы ол жаңа Ұлттық жиналысқа сайланған жалғыз әйел және партия басшылығының жалғыз әйел мүшесі болды. Сондай-ақ, ол 1962 жылы құрылғаннан кейін Әйелдер әлеуметтік комиссиясының бас хатшысы болды. Ол Мали әйелдеріне жаңа құқықтар берген Неке және қамқоршылық кодексін әзірлеуде және қабылдауда маңызды рөл атқарды. Алайда, 1960 жылдары ол биліктен ығыстырылды, РДА-да ұзақ жылдар бойы бәсекелес болған Мариам Кейта, Малидің бірінші президенті Модибо Кейтаның аға әйелі, оның орнына келді. 1966 жылы ол акушерлік қызметінен бас тартты. 1968 жылы Модибо Кейта төңкерістен құлатылғаннан кейін ол елден кетіп қалды. 1970 жылдары ол екінші күйеуі Джиме Диалломен Конго Республикасының Бразавиль қаласында тұрды. 1975 жылы өзінің өмірбаянын жариялады; Femme d’Afrique. La vie d’Aoua Kéita racontée par elle même кітабында оның 1950 жылдарға дейінгі өмірі баяндалады. Малидегі жағдай жақсарып, Конгодағы жағдай нашарлағаннан кейін, олар 1979 жылы Бамакоға көшіп барды, ол келесі жылы қайтыс болды. Малиден көптеген марапаттар мен құрметтер алды.

She was born in Bamako in what was then French Sudan. Her father, Karamogo Kéita, was from Guinea, fought in World War I and was a member of the colonial hygiene service. Her mother, Miriam Coulibaly, was from Ivory Coast. In 1923, her father sent Aoua to the first girls' school in Bamako, over the opposition of her mother. She was punished for her anti colonial activism by being assigned to more and more remote locations, including Gao in 1950 and Nara in the mid 1950s. In 1951, she renounced her French citizenship and campaigned for the RDA in the 1951 French election, the party winning three parliamentary seats. As the RDA gained power, she rose through its ranks. In September 1958, she was elected to the RDA's executive body, the Bureau Politique National. In 1959, she was elected to Parliament, representing Sikasso. She was also appointed to the committee charged with drafting the constitution of the Sudanese Republic (an early name for Mali). She became the first woman in the Francophone West African Countries to be elected as a National Legislative Assembly in her country. Mali gained its independence in 1960. That year, she was the only woman elected to the new National Assembly and the only woman within the party leadership. She also served as secretary general of the Commission Sociale des Femmes upon its establishment in 1962. She was essential in the drafting and enacting of the Marriage and Guardianship Code, which granted new rights to Malian women. In the 1960s, however, she was pushed out of power in the increasingly radicalised RDA by a longtime rival, Mariam Keïta, the senior wife of the first President of Mali, Modibo Keïta. In 1966, she gave up her midwife duties. When Modibo Keïta was overthrown in a 1968 coup d'état, she left the country. In the 1970s, she and her second husband, Djimé Diallo, lived in Brazzaville, Republic of the Congo. She published her autobiography in 1975; Femme d’Afrique. La vie d’Aoua Kéita racontée par elle même recounted her life up to the 1950s. When conditions improved in Mali and deteriorated in the Congo, they moved to Bamako in 1979, where she died the following year. She received numerous awards and honours from Mali.