Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сенегалдық саясаткер (1940 жылы туған)
Senegalese politician (born 1940)
Маме Мадиор Бойе (; 7 желтоқсан 1940 жылы туған) – Сенегалдың 2001 жылдан 2002 жылға дейін премьер-министрі қызметін атқарған саясаткер. Ол бұл лауазымға тағайындалған алғашқы әйел.
Mame Madior Boye (; born 7 December 1940) is a Senegalese politician who served as Prime Minister of Senegal from 2001 to 2002. She was the first woman to hold that position.
Түпнұсқасы мен мансабы
Бойе Сенегалдағы Сент-Луис қаласында заңгерлер отбасында дүниеге келді және үш ағасы сияқты Дакар мен Парижде заңгер ретінде білім алды. Әкесі кеңсе қызметкері және сот орындаушысы болған. Ол туған қаласындағы Файдербе орта мектебін бітірді. 1963 жылы Дакар университетінің заң және экономика ғылымдары факультетіне түсіп, 1969 жылға дейін Париждегі Ұлттық сот зерттеулер орталығында (CNEJ) білімін жалғастырды. Ол өмірінің көп бөлігін Сенегалдың әділет жүйесінде өткізді. Ол кезекпен прокурордың орынбасары, судья және Дакардың өңірлік бірінші санаттағы сотының бірінші вице-президенті, сондай-ақ апелляциялық соттың палата төрағасы болды. 1975 жылдан 1990 жылға дейін ол Сенегал адвокаттары қауымдастығының негізін қалаушысы және алғашқы әйел президенті болды, Бойе 1978 жылдан 1998 жылға дейін Халықаралық әйелдер адвокаттары федерациясының вице-президенті де болды. Ол кәсіби, зиялы және адал адам еді. Ол феминист, мұсылман және екі баласы бар ажырасқан әйел еді. Президент Абду Диуфтың үкіметімен арақатынасы шиеленіскен еді және ол өз адалдығы мен тәуелсіздігін сақтау үшін сот жүйесіндегі жоғары лауазымдарды қабылдамады.
Boye was born to a family of lawyers in Saint Louis, Senegal and like her three brothers, she was educated as a lawyer in Dakar and Paris. Her father was a clerk and a bailiff. She graduated from Faidherbe High School in her hometown. In 1963, she enrolled at the Faculty of Legal and Economic Sciences at the University of Dakar and then continued her training at the National Center for Judicial Studies (CNEJ) in Paris until 1969. She spent most of her career in the Senegalese administration of justice. She was successively Deputy Public Prosecutor, judge and first vice President of the Regional First Class Court of Dakar and chamber President of the Court of Appeal. She was a founder and the first woman president of the Association of Senegalese Lawyers from 1975 to 1990, Boye was also vice president of the International Federation of Women Lawyers from 1978 to 1998. She was professional, intelligent and honest. She was a feminist, Muslim and divorced with two children. Her relations with the regime of President Abdou Diouf were strained and she did not accept high positions in the judicial system to preserve her integrity and independence.
Премьер-министр
2000 жылғы президенттік сайлауда Абдулай Уадтың жеңісінен кейін Бой 2000 жылдың сәуірінде Әділет министрі болды. Бірақ президент пен премьер-министр арасында, премьер-министр басқа саяси партиядан болғандықтан, шиеленіс туды. Мостафа Ниассе отставкаға кетті және Бой 2001 жылдың 3 наурызында, заң шығарушы сайлауға екі ай қалғанда, Уэйдпен премьер-министр болып тағайындалды. Уэйд заң шығарушы органда көпшілікке ие болмады, ал сайлау алдында 30-дан астам бейтарап әйелдер ұйымы заң шығарушы органда әйелдердің өкілдігін арттыруды талап ететін науқан ұйымдастырды. Бой әйел ғана емес, сонымен қатар бейтарап болды, бұл оңтайлы жағдайға түсірді. Ол жаңа үкіметте Әділет министрі қызметін сақтап қалды. Сайлау Уэйдке үлкен басымдық берді – 120 орынның 89-ын жеңіп алды. Әйелдердің өкілдігі артты, бірақ 19%-дан аспады. 2001 жылғы сәуірдегі заң шығарушы сайлаудан кейін Бой 2001 жылдың 10 мамырында премьер-министр болып қайта тағайындалды; алайда, 12 мамырда тағайындалған үкіметте ол Әділет министрі қызметінен алынды. Бойдің екінші үкіметінде 25 министрдің ішінде 5 әйел болды, бұрын 2 әйел болған еді. Бұл Бой үшін үлкен жеңіс болды. Бірақ үкімет ауыр экономикалық және әлеуметтік қиындықтарға тап болды. Білім беру және денсаулық сақтау жүйесін күшейту, жалақыны арттыру, жастар арасындағы жұмыссыздықты азайту және ауыл шаруашылығын қолдау бойынша күш-жігер жұмсалды. Алайда, министрлер жаңа және тәжірибесіз болды, ал коалициядағы пікірлер әртүрлі болды. Премьер-министр ретінде Бой президентке бағынышты болды, ал Уэйд айқын авторитарлық бейімділіктері бар, белсенді басшы болды. Бой мен оның үкіметі президенттің 2002 жылдың 4 қарашасындағы бұйрығымен, 2002 жылдың қыркүйегінде болған MV Joola кемесінің апатқа ұшырауына оның реакциясынан кейін қызметтен босатылды. Бұл тарихтың ең ауыр кеме апаттарының бірі болды. Мемлекеттік паром батып кеткенде 1800-ден астам адам қаза тапты. Бой апаттың себебі ауа райы екенін мәлімдеді, осылайша кеме мен экипаждың кінәсін жоққа шығарды. Бірақ көп ұзамай жоғары деңгейдегі қателіктер туралы айыптаулар пайда болды. Әскери-теңіз күштерінің басшысы қызметтен алынды, ал екі министр отставкаға кетуге мәжбүр болды.
Following the victory of Abdoulaye Wade in the 2000 presidential election, Boye became Minister of Justice in April 2000. But tensions arose between the President and the Prime Minister, who was from another political party. Moustapha Niasse resigned and Boye was appointed by Wade as Prime Minister on 3 March 2001, two months before the legislative elections. Wade lacked a majority in the legislature and more than 30 non partisan women's organizations organized a campaign before the elections demanding more women in the legislature. Boye was not only a woman, she was also non partisan, which looked good. She remained as Minister of Justice in the new government. The elections gave Wade a large majority 89 of 120 seats. The representation of women increased, but not to more than 19 per cent. Following the April 2001 legislative elections, Boye was reappointed as Prime Minister on 10 May 2001; she was, however, replaced as Minister of Justice in the government appointed on 12 May. In Boye's second government there were five women of 25 ministers, against two previously. This was a nice victory for Boye. But the government faced considerable economic and social challenges. Efforts were made to strengthen education and health, improve salaries, reduce unemployment among the young and support the agriculture sector. But the ministers were new and inexperienced and views in the coalition differed. As Prime Minister Boye was subordinate to the President, and Wade was a hand on, dynamic leader with clear authoritarian tendencies Boye and her government were dismissed by the President on 4 November 2002, reportedly due to her reaction to the MV Joola sea disaster in September 2002. It was one of the worst shipping disasters of all times. More than 1 800 people died when the state owned ferry sank. Boye stated that the accident was due to the weather, thus excluding failures of ship and crew. But soon there were allegations of high level errors. The head of the navy was dismissed and two ministers had to resign.
Кейінгілер
Кейін, 2004 жылдың қыркүйегінде Бойе Альфа Омар Конаре тарапынан қарулы қақтығыстарда азаматтарды қорғауды ілгерілету жөнінде Африка Одағының арнайы өкілі болып тағайындалды. 2008 жылдың 12 қыркүйегінде Франциядағы судья Бойеге және тағы сегіз адамға қатысты «Жола» қайғысымен байланысты тұтқындау ордерін шығарды. Сенегал үкіметі бұған келіспеді және жауап ретінде ордер шығарған судьяны соттауға шешім қабылдады. 2009 жылдың маусым айының ортасында Париж апелляциялық соты Бойеге қатысты тұтқындау ордерін жойды.
Later, in September 2004, Boye was appointed by Alpha Oumar Konaré as the African Union's Special Representative for the promotion of the protection of civilians in armed conflicts. On 12 September 2008, a judge in France issued an arrest warrant for Boye, along with eight others, in connection with the Joola disaster. The Senegalese government rejected this and, in response, decided to prosecute the judge who issued the warrants. The Paris Court of Appeal annulled the arrest warrant for Boye in mid June 2009.