«Қызыл Императрица» (1934) – Йозеф фон Штернберг режиссерлік еткен, Екатерина Ұлы туралы тарихи драма. Марлен Дитрих басты рөлде. Фильмнің көркем безендірілуі ерекше.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Қызыл императрица" – 1934 жылғы американдық тарихи драмалық фильм, режиссері және продюсері Йозеф фон Штернберг. Басты рөлдерде Марлен Дитрих және Джон Лодж ойнаған бұл фильм Ұлы Екатеринаның өміріне арналған. Сценарийі Элеонора МакГиридің туындысы, ал негізінде Мануэль Комрофф реттеген Екатеринаның күнделігі жатыр. Фильм тарихи деректерге еркіндікпен қараса да, қазіргі сыншылардың пікірінше, ол жағымды бағаланады. "Қызыл императрица" ерекшеленгені – фон Штернбергтің орыс сарайы үшін жасаған экспрессионистік көркем дизайны мен назарлы жарықтандыруы. Фильмде Дитрихтің Екатерина рөлінде Лодж, Сэм Джаффе, Луиза Дрессер және С. Обри Смит көмектеседі. Дитрихтің қызы Мария Рива Екатеринаның бала кезін сомдайды.
1934 film by Josef von Sternberg
the 1934 film
The Scarlet Empress is a 1934 American historical drama film starring Marlene Dietrich and John Lodge about the life of Catherine the Great. It was directed and produced by Josef von Sternberg from a screenplay by Eleanor McGeary, loosely based on the diary of Catherine arranged by Manuel Komroff. Even though substantial historical liberties are taken, the film is viewed positively by modern critics. The Scarlet Empress is particularly notable for its attentive lighting and the expressionist art design that von Sternberg created for the Russian palace. The film stars Dietrich as Catherine, supported by Lodge, Sam Jaffe, Louise Dresser, and C. Aubrey Smith. Dietrich's daughter Maria Riva plays Catherine as a child.
Сюжет
Принцесса София Фредерика – Шығыс Пруссияның шағын князінің қызы. Оны Ресейге граф Алексей, императрица Елизаветаның бұйрығымен, өзінің жүрекжары ұлы князь Петрге үйлендіру үшін әкеледі. Елизавета оны Екатерина деп ат қояды және жаңа келіннен таққа мұрагер ұл тууын қайта-қайта талап етеді, бірақ бұл мүмкін емес, себебі Петр үйлену түнінен кейін оған жақындамайды. Ол уақытын сүйіктісімен, ойыншық әскерлерімен немесе нағыз әскерлерімен өткізеді. Алексей Екатеринаға қызығушылық танытады, бірақ сәттілікке жете алмайды. Кешкі ас дастарқанында ол Екатеринаға хат жіберуге тырысады, онымен кейін кездесуді сұрайды, бірақ Елизавета оны ұстап алады. Ол Екатеринаға Алексейтің әйелдерге құмар екенін ескертеді. Сол түні Елизавета Екатеринаны құпия баспалдақ арқылы жіберіп, сүйіктісіне есік ашуға бұйырады, оны оны көрмеуіне ескертеді. Екатерина оның Алексей екенін көріп, дірілдеп, ашуланып, оның берген кішкентай суретін терезден лақтырады. Ол оны қайтарып алу үшін баққа кіреді, ал оны алғаш рет күзетшілікке тұрған лейтенант Дмитрий тоқтатады. Екатерина өзінің кім екенін айтқанда, ол оған сенбей, онымен әңгімелесуге тырысады. Екеуі де жақын қатынасқа түседі. Бірнеше айдан кейін бүкіл Ресей, Петрден басқа, Екатеринаның ұл туғанын қуанышпен қарсы алады. Елизавета баланың күтімін өз қолына алады және Екатеринаға алқа жібереді. Елизаветаның денсаулығы нашарлайды. Петр Екатеринаны сарайдан қууды жоспарлайды, мүмкін оны өлтіру арқылы. Алайда Екатерина өзіне сенімді, сезімтал және циникке айналады. Ол Ресейдің қалай жұмыс істейтінін үйренуге берілген және одан бұрын әрекет етуге дайын емес. Архимандрит Петрдің таққа отыруынан алаңдайды және Екатеринаға көмек ұсынады, бірақ ол "оның ұйымдастыра алатын барлық саяси машиналардан гөрі күшті қарулары бар" деп жауап береді. Елизаветаның өлімі үшін бүкіл ел дұға етуге шақырылса да, Екатерина күтуші қыздарымен соқырдың ойынын ойнайды; Елизаветаның өліміне байланысты қоңыраулар соғылғанда, ол жиналған сарбаздарға сүйіктейді. Петр Елизаветаның мәйітін мазақтап, енді билік оның қолында екенін айтады. Мақала тақырыбында: "Императорлық Ұлылығы Петр III Ресейді қорқытқанда, Екатерина салқынқанды түрде әскерді өз жаулап алу тізіміне қосты" делінген. Екатерина Алексейдің сүйікті полкінің офицерлерін тексеріп, лейтенант Дмитрийді Алексейдің бір орденін қарызға алып, батылдығы үшін марапаттайды. Дмитрийдің капитаны Орлов та оның назарын аударады. Сол күні кешке Екатерина, Алексейді Елизаветаның бөлмесіне кіргізгеннен бері жеке кездесуден бас тартқан болатын, оны өзіне шақырады. Олар жеке бөлмеде қалғанда, ол онымен ойнайды, содан кейін оны құпия баспалдақ арқылы төменге түсіріп, күтіп тұрған адамға есік ашуға жібереді. Ол капитан Орловты көріп, Екатеринамен қарым-қатынас орнату мүмкіндігінен айырылғанын түсінеді. Кешкі ас кезінде архимандрит кедейлерге садақа жинайды. Екатерина қолынан білезіктерді шешіп алады, Орлов бірнеше асыл тастар сыйлайды, Алексей монеталарға толы қалта береді, канцлер бір монета қосады, ал Петрдің сүйіктісі табаққа тамақ қалдықтарын салады. Петр архимандриттің бетіне шапалақ салып, содан кейін сүйіктісіне тост ұсынады, бірақ Екатерина қатысудан бас тартады. Петр оны ақымақ деп атайды, ал ол Орловпен бірге кетеді. Петр Орловты шенінен айырып, оны әскери қызметтен босатады. Содан кейін ол Екатеринаны үй қамауына алады, оны жасырып, ол ауруға шалдыққандай жариялайды. Түн ортасында Орлов Екатеринаның бөлмесіне кіріп, оны оятады. Ол форма киіп, сарайдан адал әскерлерімен бірге қашып кетеді. Алексей оның кетіп бара жатқанын көріп, "Үшінші Петр кетті, Екінші Екатерина келді" деп күңкілдейді. Ол түнде атпен жүріп, өзінің ісіне жақтастар жинап жатады. Соборда архимандрит Екатеринаға бата береді, ал ол төңкеріс басталғанын білдіретін қоңырауды соғады. Петр оянып, есікті ашқанда Орловты күзетте тұрғанын көреді. Орлов: "Император жоқ. Тек императрица бар" дейді және оны өлтіреді. Екатерина мен оның әскерлері сарайдың баспалдақтарымен өрлеп, 1812 жылғы увертюрамен қосылған қоңыраулар естілген кезде тақ бөлмесіне кіреді. Оның билігі орнады.
Princess Sophia Frederica is the daughter of a minor East Prussian prince. She is brought to Russia by Count Alexei at the behest of Empress Elizabeth to marry her nephew Grand Duke Peter. Elizabeth renames her Catherine and repeatedly demands that the new bride produce a male heir to the throne, which is impossible because Peter never comes near her after their wedding night. He spends all of his time with his mistress, his toy soldiers or his real soldiers. Alexei pursues Catherine without success. At dinner, he tries to pass a note to Catherine asking her to meet him later, but Elizabeth intercepts it. She warns Catherine that Alexei is a womanizer. That night, Elizabeth sends Catherine down a secret stairway to open the door for a lover, warning her to not let him see her. Catherine sees that the man is Alexei and, shaken and angry, hurls a miniature that he had given her out the window. She enters the garden to retrieve it and is stopped by Lieutenant Dmitri, who is on guard duty for the first time. When Catherine tells him whom she is, he initially does not believe her and begins to flirt with her. The two eventually have sex. Months later, all of Russia, with the exception of Peter, celebrates as Catherine gives birth to a son. Elizabeth takes charge of the boy's care and sends Catherine a necklace. Elizabeth is in failing health. Peter plans to remove Catherine from court, perhaps by killing her. However, Catherine has become self assured, sensual and cynical. She has devoted herself to learning how things work in Russia and is unwilling to be preempted. The archimandrite is worried by the thought of Peter on the throne and offers Catherine his help, but she demurs, saying she has "weapons that are far more powerful than any political machine" he can mobilize. Although the nation has been commanded to be in deep prayer for the dying Elizabeth, Catherine plays blind man's bluff with her ladies in waiting; she is lavishing kisses on the assembled soldiers when the bells toll for Elizabeth's passing. Peter taunts Elizabeth's corpse as she lies in state, saying that it is now his turn to rule. An intertitle reads: "And while his Imperial Majesty Peter the III terrorized Russia, Catherine coolly added the army to her list of conquests." Catherine inspects the officers of Alexei's pet regiment, singling out Lieutenant Dmitri by borrowing one of Alexei's decorations to reward him for bravery. Orlov, Dmitri's captain, also attracts her attention. That evening, Catherine, who had refused to see Alexi privately since she admitted him to Elizabeth's quarters, permits him to visit her. When they are alone in her bedroom, she toys with him before sending him down the secret stairway to open the door for the man waiting there. He sees Captain Orlov and understands that his chance for a relationship with Catherine has passed. At dinner, the archimandrite collects alms for the poor. Catherine strips her arm of bracelets, Orlov donates some gems, Alexei gives a purse full of coins, the chancellor adds a single coin and Peter's mistress puts a scrap of food on the plate. Peter slaps the archimandrite's face and then proposes a toast to his mistress, but Catherine refuses to participate. Peter calls her a fool and she leaves with Orlov. Peter strips Orlov of his rank and dismisses him from military service to the throne. He then places Catherine under house arrest, obscuring it by issuing a public proclamation that she is dying. In the middle of the night Orlov sneaks into Catherine's room and wakes her. In uniform, she flees the palace with her loyal troops. Alexei sees her depart and murmurs: "Exit Peter the Third, enter Catherine the Second." She rides through the night, gathering men to her cause. In the cathedral, the archimandrite blesses Catherine and she rings the bell that signals the start of the coup. Peter awakens and opens his door, finding Orlov standing guard. Orlov says "There is no emperor. There is only an empress" and kills him. Catherine and her troops ride up the stairs in the palace, thundering into the throne room as pealing bells are joined by the 1812 Overture. Her rule is secure.
Өндіріс
Режиссер Йозеф фон Штернберг "Қызыл императрицаны" "стильге деген аяусыз саяхат" деп сипаттады, ал фильмде стиль үшін тарихи дәлдік құрбан етіледі. Ресейді керітартқан, көне заманға тән және реформаға зәру мемлекет ретінде көрсету үшін императорлық сарай Санкт-Петербургке емес, Мәскеудегі Кремльге орналастырылды, себебі Санкт-Петербургтің өзі еуропалық қала еді. Фильмдегі патша сарайлары ағаштан салынған және діни мүсіндерге толы болып бейнеленген, бірақ православие дәстүрінде жеке тұрған діни мүсіндер болмайды. Швейцариялық Пит Бабуш "зарлап, айқайлап, қайғыдан қиналған" жүздеген еркек мүсіндерін жасады, олар "дәліздерді әшекейлейді, патша тақтарын безендіреді және тіпті дастарқанға қойылатын ыдыстарда да пайда болады". Бұл "Ресейдің кинематографиялық бейнелерінің арасындағы ең шектен тыс бейнелеуіне" әкелді. "Қызыл императрица" Хейс кодексі қатаң түрде орындалмас бұрын шыққан соңғы Голливуд фильмдерінің бірі болды. Фильмнің басында жас Софияның ұстазы оған Ұлы Петр, Иван Қатыгез және басқа да қатыгез патшалар туралы оқиды, содан кейін азаптаулар мен өлім жазаларының тікелей монтаждалған кадрлары көрсетіледі, онда әйелдердің ашық көкіректердің қысқа көріністері де бар.
Director Josef von Sternberg described The Scarlet Empress as "a relentless excursion into style," and historical accuracy is sacrificed in the film for its style. To show Russia as backward, anachronistic and in need of reform, the imperial court was set at the Kremlin in Moscow, rather than in Saint Petersburg, which was a more European city. The royal palaces in the film are shown as made of wood and full of religious sculptures, but free standing religious sculpture is not part of the Orthodox tradition. Pete Babusch from Switzerland created hundreds of gargoyle like sculptures of male figures "crying, screaming, or in throes of misery" that "line the hallways, decorate the royal thrones, and even appear on serving dishes." This resulted in "the most extreme of all of the cinematic representations of Russia." The Scarlet Empress was one of the later mainstream Hollywood films to be released before the Hays Code was strictly enforced. Near the beginning of the film, young Sophia's tutor reads to her about Peter the Great, Ivan the Terrible and other ruthless czars, introducing an explicit montage of tortures and executions that includes several brief shots of women with exposed breasts.
Қабылдау
1998 жылы «Чикаго Ридер» журналының журналисі Джонатан Розенбаум фильмді AFI Top 100 тізіміне енбеген ең жақсы американдық фильмдердің тізіміне қосты. Леонард Мальтин бұл туындыға төрт жұлдыздың үшеуін берді: «Вон Штернберг оқиғаны ерекше әсем әрі сәндік стильде, таңғажайып жарық пен операторлық шеберлікпен, сондай-ақ құйылысқан орыс музыкасымен көрсетеді. Бұл – визуалды той, драмалық тұрғыдан біркелкі болмаса да, кинематографиялық тұрғыдан қызықты». 2001 жылы «Criterion Collection» үшін фильмге жазған рецензиясында кинотанушы Робин Вуд оны Стернберг пен Дитрихтің ынтымақтастығы контекстінде қарастырды: барлық Вон Штернберг/Дитрих фильмдерін байланыстыратын тақырыпты мынадай сұрақ ретінде қоюға болады: Әйел адам қалай және қандай құнмен ерлер басымдығы бар әлемде өзін-өзі таныта алады? Әр фильм сұраққа біршама әртүрлі жауап береді (бірақ ешқайсысы көңіл көтеріп тұрған жоқ), үнемі экстремалды пессимизм мен «Қызыл императрица» фильмінің ащылығына ұласып, олардың соңғы бірлескен жұмысы «Ібіліс – әйел» фильмінде апогейіне жетеді. Бұл фильмдерді («Көк періштеден» бастап) «еркектерді жоятын әйел туралы фильмдер» деп бұрмалап түсінуге алып келді. Шындығында, фильмдер (әсіресе соңғы екеуі) тек радикалды феминизмнің пайда болуымен ғана түсінікті болды деуге болады. 2006 жылы «The New York Times» газетінің рецензенты Дейв Кехр фильмді, оның тақырыпты «метафизикалық тұрғыдан қарауымен» Пол Циннердің режиссерлік еткен және Александр Корданың продюсерлік еткен «Ұлы Екатеринаның өрлеуі» (1934) фильмінен айқын артық деп сипаттады. 2008 жылы «The Guardian» газетінің тарихи фильмдер жөніндегі рецензенты Алекс фон Тунцельман фильмді «қызықты» ойын-сауық құндылығымен (бағасы: «B») бағалады, бірақ оның тарихи тереңдігі мен дәлдігін (бағасы: «D−») жоққа шығарды, фильмге тарихи сенімділік тек Екатеринаның Петрмен қарым-қатынасын «шамалы дәл бейнелегені» үшін ғана берді, ал қалғанын режиссердің қиялы мен құштарлығынан туған деп есептеді.
In 1998, Jonathan Rosenbaum of the Chicago Reader included the film in his unranked list of the best American films not included on the AFI Top 100. Leonard Maltin gives the picture three out of four stars: "Von Sternberg tells the story in uniquely ornate fashion, with stunning lighting and camerawork and fiery Russian music. It's a visual orgy; dramatically uneven, but cinematically fascinating." In a 2001 review of the film for the Criterion Collection, film scholar Robin Wood placed it in the context of the collaboration between Sternberg and Dietrich: The connecting theme of all the von Sternberg/Dietrich films might be expressed as a question: How does a woman, and at what cost, assert herself within an overwhelmingly male dominated world? Each film offers a somewhat different answer (but none very encouraging), steadily evolving into the extreme pessimism and bitterness of The Scarlet Empress and achieving its apotheosis in their final collaboration The Devil Is a Woman. This resulted in the (today extraordinary) misreading of the films (starting from The Blue Angel) as "films about a woman who destroys men." Indeed, one might assert that it is only with the advent of radical feminism that the films (and especially the last two) have become intelligible. In 2006, The New York Times reviewer Dave Kehr described the film, with its "metaphysical treatment" of the subject, as clearly superior to the contemporaneous The Rise of Catherine the Great (1934), which was directed by Paul Czinner and produced by Alexander Korda. In 2008, The Guardian historical films reviewer Alex von Tunzelmann credits the film with "racy" entertainment value (grade: "B"), but she discredits its historical depth and accuracy (grade: "D−"), giving the film historical credence only for creating a "vaguely accurate impression" of Catherine's relationship with Peter, dismissing the rest as stemming from the director's fantasies and infatuations.