Кіріспе
19 ғасырдағы үй. Орчардтон мұнарасы – Шотландияның Думфрис және Галлоуэй аймағындағы Кирккудбригширдегі қираған мұнаралы үй. Ол Далбитиден оңтүстікке қарай 4 миль (6 км), ал Палнакиден оңтүстікке қарай 1 миль (2 км) жерде, Буитл приходтық ауданында орналасқан. Шотландиядағы жалғыз цилиндрлі мұнаралы үй ретінде ерекше көзге түседі. Орчардтон мұнарасы Historic Environment Scotland қамқорлығындағы ескерткіштер тізіміне енгізілген ежелгі ескерткіш болып табылады.
Orchardton Tower is a ruined tower house in Kirkcudbrightshire, Dumfries and Galloway, Scotland. It is located 4 mile (6 km) south of Dalbeattie, and 1 mile (2 km) south of Palnackie, in Buittle parish. It is remarkable as the only cylindrical tower house in Scotland. Orchardton Tower is in the care of Historic Environment Scotland as a Scheduled Ancient Monument.
Тарих
Кэрнс отбасы, Орчардтонды салған, осы аймақпен 15 ғасырдың басында байланысты болған. Александр Кэрнс 1422 жылы қайтыс болғанға дейін Линклуден колледжінің провосты болды. Оның ағасы Джон Кэрнс Линлитгоудағы кеден қызметкері болды. Джон Кэрнс сондай-ақ әскери инженер болды және 1573 жылы қираған Эдинбург қамалындағы әсерлі Король Дэвид мұнарасын жобалауға жауапты болды. Оның мұрагері, оның жүрек туысының ұлы Джон Кэрнске 1456 жылы "Ирисбуитл" немесе Орчардтон жерлері берілді. Бұрынғы Дуглас жерлерін беру, мүмкін, Кэрнстің Джеймс II-ні "Қара" Дуглас графтарының билігін құлату үшін сәтті күресі үшін қолдауымен алмасуы мүмкін. Джон Кэрнс көп ұзамай Орчардтон мұнарасын салдырды. Осындай дөңгелек мұнаралар он үшінші ғасырда кең таралған, бірақ 1400 жылдарға қарай олардың орнын шаршы және тікбұрышты мұнаралы үйлер басты: Орчардтон мұнарасы мұндай мұнаралар сәннен шыққаннан кейін 200 жылдай уақыт өткеннен кейін салынған ерекше құрылыс. Ирландияда дөңгелек мұнаралардың көптеп кездесуі Орчардтондағы ирландтық ықпал туралы болжамдарға әкелді, алайда нақты байланыс табылған жоқ. Джон Кэрнстің немересі Уильям 1527 жылы Эдинбургтегі Сент-Джайлс соборының сыртында Бомбидің Томас Маклеланды өлтіру кезінде өзінің туыстары Агню мен Лочинварды қолдап, қатысты. 1558 жылы Уильям қайтыс болғаннан кейін, оның мүлігі оның үш қызы арасында бөлісті. Бір мұрагер, Маргарет Кэрнс, леди Орчардтон, Эдвард Максвеллге үйленгеннен кейін Максвеллдер мен Джонстондардың арасындағы қақтығысқа тартылды, ал 1591 жылы оның ұлы Александр Киркпатрикпен бірге болды. Ол оның табысын қамтамасыз етуге тырысты және оны Киркмайклдағы бөлмеге қамап қойды. Орчардтонның қамалмен қоса бөлігі 1616 жылы Роберт Максвеллге сатылды, ол бұрын мүліктің басқа бөліктерін сатып алған болатын. Максвелл Лорд Максвеллдің жүрек туысы болды, ал 1663 жылы барондық атаққа ие болды. Максвелл ұрпақтары Реформация кезінде елдің қалған бөлігімен бірге бөлінді. Мунго Максвелл (туған жылы: 1700) діни себептермен туған бауырларынан мұрасын заңсыз айырды. Оның ұлы, тағы бір Роберт Максвелл, Францияда өсіп, француз армиясында қызмет етті. Францияда қызметтен кейін 1745 жылғы якобит көтерілісіне қатысты. Ол Кулоденде жарақаттанды және тұтқынға алынды, онда оның лауазымы ашылды және ол жазадан құтылды; шетелдік солдат ретінде ол сатқын емес, әскери тұтқын ретінде қарастырылды. Роберт өзінің мұрасын алу үшін протестант екенін жариялауға шешім қабылдамас бұрын, біраз уақыт Францияға оралды. 1753 жылы ол лауазымын тастап, Шотландияға оралды. Ол ұзақ сот ісіне кірісті, ол 1771 жылы Сэр Роберт Максвелл, 7-ші баронет ретінде расталды. Осы оқиғалар Сэр Уолтер Скотттың "Гай Манеринг" романы үшін шабыт көзі болды. Роберт Максвелл Орчардтон мұнарасына іргелес тұрған ескі қамалдан алынған тастарды пайдаланып, бірнеше шақырым қашықтықта жаңа, жайлы үй (қазіргі Орчардтон қамалы) салды. Ол қаржылық мәмілелерімен банкрот болды, ал 1785 жылы иемдік Дуглас отбасына сатылды. Осы уақыттан кейін қамалдың қоныстанғаны күмәнді.
Қалқа
Дөңгелек мұнара бекінілген ауланың солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан, онда мал қорғалып, жертөлелер, нан пісіретін үй және жоғарғы қабатта зал салынған. Мұнараның өзі тұруға арналған, оған баспалдақ арқылы, мүмкін жылжымалы, ауладан бірінші қабаттың есігіне дейін көтерілуге болады. Қазіргі кіреберіс мұнараның солтүстік жағында XVII немесе XVIII ғасырда салынған. Ескі терезенің орнына жаңа есік жасалып, берік тас баспалдақ орнатылды. Мұнараның биіктігі 11 метр, диаметрі шамамен 9 метр, жоғары қарай сәл тарылады. Қабырғалардың үстіңгі бөлігін тіреуішті парапет құрайды, ал 1,8 метр қалың қабырғаның ішінде спиральді баспалдаққа жабысқан шатырлы үй орналасқан. Ішінде, еденде күмбезді жертөле бар. Оның үстінде ошақ, терең терезелермен орындықтары бар кең бөлме және оюлы лавабо немесе бассейн орналасқан. Одан жоғары тағы екі бөлме болған, бірақ ағаш едендері құлап кеткен.